Cái tôi

Mỗi khi cần trao đổi về tính cấp thiết của kế hoạch dài hạn, thì một trong những ví dụ mà tôi cứ thích dẫn đi dẫn lại là lời quảng cáo cho kem đánh răng Coltgate:

"Vì mục tiêu của chúng ta là không sâu răng!"

Sự ngộ nghĩnh của hình ảnh lớp học và cách diễn đạt trong đoạn film ngắn cực kỳ ấn tượng ấy không hề làm mất đi giá trị gợi mở sâu xa của thông điệp: cần có định hướng trong công việc, cuộc sống.

Đặc biệt, thành tựu học đường liên quan chặt chẽ với phẩm chất kỷ luật tự thân/ self-discipline.

Để tìm hiểu xem yếu tố nào quyết định điểm số của học sinh, hai nhà tâm lý học Angela Duckworth & Martin Seligman đã bất ngờ ghé thăm một lớp học thuộc hệ thống trường công lập vùng đông bắc Hoa Kỳ.

Vào mùa thu, 160 em học sinh lớp 8, chọn ngẫu nhiên, được đề nghị làm test IQ, rồi cùng với bố mẹ và giáo viên của các em trả lời phỏng vấn nhằm thăm dò khả năng tự kiểm soát/ self-control.

Các câu hỏi nêu ra như đủ khả năng chế ngự điều hấp dẫn, cám dỗ/ resisting temptation, hoặc có thể làm việc hướng đến các mục tiêu dài hạn một cách hiệu quả, hay là đôi khi bị thú vui, trò chơi kéo ra khỏi nhiệm vụ phải hoàn thành không,…

Bọn trẻ cũng được kiểm tra tình huống thực tế xem thử năng lực trì hoãn ham muốn, bằng việc mỗi đứa được trao cho phong bì 01 dollar. Các em có quyền bỏ túi, hoặc trả lại để nhận 02 dollars vào tuần tới.

Đến mùa xuân, nhóm nghiên cứu quay lại. Họ so sánh điểm số và mức độ thông minh, cách thức tự kiểm soát/ self-controled học sinh đã thực hiện trong mùa thu trước.

Và họ đã khám phá ra rằng, năng lực tự kỷ luật của trẻ quan trọng gấp 2 lần chỉ số IQ trong việc dự đoán việc thành tựu học đường.

Theo Duckworth và Seligman, các chương trình dựa trên tự kỷ luật có thể là cách thức sáng giá để đạt được thành công trên con đường học vấn.

Vậy, chúng ta có thể làm gì để củng cố năng lực tự kỷ luật nhằm biến đổi bản thân mình không bị thôi thúc làm kẻ chụp giựt dollar/ impulsive dollar-snatchers, mà kiên quyết trở thành những nhà đầu tư dài hạn cao quý/ lofty long-term inventors đảm bảo tương lai thành công?

Có lẽ, câu trả lời thoả đáng tuỳ thuộc phần lớn vào sự tự định đoạt của bản thân, đặc biệt với sự nhìn nhận năng lực ý chí/ willpower như là khung cơ xương nâng đỡ chúng ta.

Ở đây, nảy sinh trở ngại buộc phải đối đầu. Chẳng hạn, người ta tiến hành thực nghiệm một nhóm tình nguyện viên đói bụng được ở tự do trong phòng có một đĩa bánh biscuit ngọt tráng lớp chocolate hấp dẫn và một đĩa xếp chồng toàn củ cải. Và trong khi kiến bò trong bụng, thì một số người được đề nghị dùng thử củ cải, còn số kia mời xơi bánh biscuit.

Thực nghiệm này còn tiếp tục với đề nghị tình nguyện viên thử giải một câu đố khó.

Điều các nhà nghiên cứu quan tâm không phải chuyện những người tham gia thực nghiệm có giải được hay không (thực tế câu đố không thể giải nổi) mà họ muốn biết các đối tượng này còn tiếp tục kiên trì với công việc được đưa ra bao lâu.

Năng lực tự kiểm soát đã bị suy yếu bởi tình huống tế nhị. Vậy, thực hư những người tham gia thực nghiệm sẽ bộc lộ mình như thế nào, và kết luận rút ra từ thực nghiệm này là gì, đâu là nguyên tắc hàng đầu phải tuân thủ,...?

Nói chung, các nghiên cứu chỉ ra rằng, tự kỷ luật và năng lực ý chí quyết định sự thành công trên con đường học thuật; cơ bản là khi sử dụng các phẩm chất thiết yếu này ta phải chú ý rèn luyện, củng cố và phát triển chúng.

Nếu cảm thấy vấn đề vừa nêu thú vị, bạn có thể theo dõi toàn bộ lập luận tại đây.