Cái tôi

Lạ lùng không, khi tổ chức họp nhóm giữa một trải nghiệm sát sườn thường nhật là cái tôi với khái niệm có vẻ xa vời, thiêng liêng và trừu tượng, như đời sống tâm linh để cùng xoay quanh chủ đề hình như chẳng ngừng dày vò tâm trí và thể lực ta: tiền bạc?

Vấn đề kinh doanh #35: Bạn không có sự độc lập về tiền bạc; bạn không thể là con người của chính bạn- bạn không thể có quyết định về những thứ mà bạn đã kiếm được, đặc biệt bạn không thể có quyết định như thế mà không hỏi ý kiến những người khác.

Cách giải quyết: Cách giải quyết cho vấn đề rất đặc biệt này là tôn trọng tài sản và không gian của những người khác một cách chặt chẽ...

Khái niệm ở đây là khái niệm liên quan về một thân thể, được viết ở châu Á cách đây 13 thế kỷ. Hãy nghĩ đến cái ý niệm về thân thể của tôi hay cái tự ngã của tôi. Chúng ta thường có xu hướng đồng hoá nó một cách khá mạnh với cái bờ mé của da thịt chúng ta: nếu chúng ta đang bắt tay nhau, thì tôi dừng ở chỗ cuối của những ngón tay của tôi và bạn khởi đầu ở chỗ bắt đầu của những ngón tay của bạn...

Thực tế thì cái tôi được mở rộng giới tuyến khi một bà mẹ có đứa con, hay thu hẹp địa bàn lúc bạn phải phẫu thuật cắt bỏ một quả thận... Tác giả lập luận tiếp:

... Không có gì đến từ cái không cả. Dù mức độ độc lập nào mà bạn từng thành tựu được cũng đều là một nhận thức và do đó, một thực tế, được điều động bởi những dấu ấn được gieo trong tâm bạn bằng cách chia sẻ các tài nguyên của bạn với những người khác trong công ty một cách sung sướng và có chủ tâm.

(Michael Roach. Năng đoạn Kim Cương. [Trần Tuấn Mẫn dịch]. Hà Nội: Nxb. Tôn giáo, 2001, tr. 205- tr. 208).

Có thể bạn chưa quen lắm với thứ trí tuệ cổ Tây Tạng này, song tình thực mà nói, ý kiến vừa nêu không phải là không đáng suy ngẫm.

Định kiến về cái tôi, về mối quan hệ của nó với vấn đề tiền bạc, dường như cũng được người đời áp dụng tương tự khi đề cập đến đời sống tâm linh.

Vì thế, trước hết, như nhà phân tâm học Roberto Assagioli (Italia, 1888-1974)- người chủ trương chống lại sự khai trừ cái tâm linh ra khỏi trường nghiên cứu khoa học- đề nghị:

...cần phải đề phòng những sự chê bai dễ dãi và những sự giả dối do sự khinh thường tiền bạc đưa lại. Thái độ này có thể trở thành một thứ mặt nạ thuận tiện cho sự lười biếng, yếu ớt, hèn kém và có thể dẫn tới thói ăn bám cá nhân hoặc tập thể.

(Roberto Assagioli. Sự phát triển siêu cá nhân. [Huyền Giang dịch]. Hà Nội: Nxb. Khoa học xã hội, 1997, tr. 329).

Lại dẫn ý chuyên gia tâm bệnh học nổi tiếng với phương pháp tổng hợp tâm lý/ psychosynthèse:

Nhưng có một sự phản bác căn bản hơn đối với thái độ khinh thường tiền bạc ấy, dựa vào một quan niệm hoàn toàn toàn ngược lại, nhưng vẫn noi theo những nguyên lý tôn giáo.

Theo cách nhìn xuyên suốt Cựu Ước này, của cải và phồn vinh là những dấu hiệu rõ rệt của sự ân sủng của Thượng đế, là phần thưởng cho một ứng xử đúng đắn và ngay thẳng. Ngược lại, cũng theo cách nhìn này, nghèo khổ và những nỗi bất hạnh là hậu quả một sự trừng phạt của thần thánh, hay ít ra cũng là kết quả của những sai lầm cá nhân hoặc tập thể về tư duy, tình cảm và hành vi.

Quan niệm này được một số trào lưu tôn giáo và tâm linh hiện đại lấy lại và chính nó thấm sâu vào tâm thức người Mỹ, dù có ý thức hay không. Theo quan niệm này, thành công cụ thể là bằng chứng và dấu hiệu của giá trị cá nhân, đến mức hai thứ đó đi tới chỗ hoà lẫn nhau. (Roberto Assagioli, sđd, tr.329- tr.330).

Đến đây, đúng như Assagioli gợi ý, việc xem xét mối quan hệ giữa tâm linh và tiền bạc không đưa tới một kết luận chắc chắn nào, thậm chí có thể làm chúng ta bối rối hơn trước; song không thể khác được, vì câu hỏi đã được nêu ra- và thường được nêu ra như thế- là không đúng.

Vậy, theo bạn, thực sự tiền bạc là gì? Từ góc độ tâm linh và hình ảnh cái tôi, cần nhìn nhận như thế nào về vấn đề tiền bạc trong đời sống thực tế hàng ngày của mỗi chúng ta? Bên cạnh đó, liệu rằng quan niệm căn cốt dưới đây có khiến bạn giật thột:

Tính tâm linh trước hết là ở chỗ xem xét các vấn đề về sự tồn tại theo một quan điểm cao cả, toàn vẹn, tổng thể; suy xét mọi sự vật dưới ánh sáng những giá trị thật; cố hiểu được thực chất của tất cả mọi sự kiện mà không dừng lại ở những vẻ bề ngoài, không để mình bị lừa phỉnh bởi những ý kiến truyền thống, bởi những ảnh hưởng tập thể hay bởi những xu hướng, xúc cảm hoặc định kiến cá nhân của mình. (Roberto Assagioli, sđd, tr.321).