Đây là post thứ hai (bài đầu tiên vào ngày 25.8.2006), blog Cái Tôi nhắc tới chuyện tâm trí tinh luyện/ expert mind.
Điều khác biệt trong chủ đề chuyên gia lần này, như tiêu đề dùng toàn từ lóng chỉ rõ ("làm ăn": tiến hành trộm cướp; "xớt": thực hiện hành vi nào đó; "xuya": siêu, hay, tốt, giỏi), chỉ đặc cách giới thiệu một loại đối tượng hình sự: "đột vòm"/ đột nhập để trộm cắp/ burglar.
Nhờ một số "nhập nha"/ đột nhập vào nhà xớt xuya không may "nhỡ"/ bị bắt và "xộ khám"/ vào trại giam, các nhà khoa học có cơ hội ngàn vàng để tìm hiểu sâu hơn tâm lý tội phạm.
Hai chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Tâm lý học Tư pháp Quốc tế/ International Centre for Research in Forensic Psychology, thuộc Đại học Portsmouth- Anh quốc là Claire Nee và Amy Meenaghan đã tiến hành phỏng vấn điều tra 50 tên đột vòm đang "bóc lịch"/ "rớt"/ ngồi tù.
Và bài báo của họ, đăng trên Tạp chí Tội phạm học Anh quốc/ British Journal of Criminology, được khởi đầu bằng việc tóm lược kết quả nghiên cứu về tiến trình nhận thức của bọn đột vòm chuyên nghiệp trong lúc chúng lựa chọn phương thức hành sự.
Thông qua cách nối kết tiến trình này với bối cảnh tư liệu nhận thức rộng hơn và so sánh giới chuyên gia đột vòm với những tay mơ mới vào nghề, hai tác giả phát hiện:
Cánh đột vòm "gạo"/ thành thạo cố ý xớt một cách rõ ràng; đường đi nước bước đảm bảo đúng tốc độ và rất bài bản; nắm bắt tình hình, xử lý sự cố cực nhanh-- nếu không nói là tức thì.Tương tự các "yêu tạ"/ kẻ ăn cắp lâu năm, sành sỏi và can án nhiều lần, ở mức trên cả "yêu", đột vòm lão luyện sở hữu những kỹ năng đạt đến độ thượng thừa.
Diễn đạt cụ thể hơn, với tư cách chuyên gia, chúng không cần thiết phải tính toán, cân nhắc tới lui mà thay vào đó, sự trình diễn các ngón nghề trở nên hoàn toàn tự động và chóng vánh; tâm trí lúc ấy dành để suy nghĩ những chuyện khác.
Một điểm chung ấn tượng tìm thấy ở rất nhiều cao thủ đột vòm nói trên (45/ 50 tên) là cách thức chúng mô tả việc "tia"/ nhìn, quan sát hay "tăm tỉa"/ thăm dò, tìm kiếm, để ý/ searching mọi thứ liên quan đến ngôi nhà của "mòng"/ nạn nhân, khổ chủ.
Hơn ¾ trong số 50 đột vòm cho biết thực hiện thường xuyên việc tia, tăm tỉa, và có 15/ 50 tên hay dùng các thuật ngữ như "tự động, vô thức/ automatic" và "bản năng/ instinctive" (nhà nghề):
Người ta cất đồ đạc, tư trang trong các vị trí cơ bản giống nhau… tôi có thể tìm ra chúng với đôi mắt nhắm nghiền; …toàn bộ tập trung vào những tiếng động bên ngoài, đôi khi với giác quan thứ sáu, cuộc tia, tăm tỉa là tự động, vô thức...
2/3 số đột vòm mô tả cùng một kiểu tia, tăm tỉa, khởi sự bằng việc tinh thông phòng ngủ rồi kết thúc ở chái bếp.
Ngoài ra, còn có chứng cớ chuyên gia thể hiện ở cách thức định hình/ stereotyped way mà các đột vòm báo cáo về sự giàu sang; số người trong nhà; các lối ra vào, cổng ngõ và mức độ an ninh khi bọn chúng quyết định chọn ngôi nhà nào đấy để nhập nha.
Hai nhà nghiên cứu kết luận rằng, nói chung, tất cả các tiến trình vừa nêu đã đưa lại một trị giá hàng trăm bảng Anh chỉ trong vòng 20 phút, càng thêm góp phần khẳng định tư cách chuyên gia của bọn đột vòm.
Họ còn thêm rằng, việc nhận thức được sự kiện này có thể giúp ích cho công tác phòng chống tội phạm: một số tình huống phòng ngừa trở nên thuận lợi bằng việc thay đổi cách bố trí, sắp đặt lại đồ vật, tư trang trong nhà.
"Chạy trời không khỏi nắng!" "Vỏ quýt dày, móng tay nhọn." Như lời thoại trong một bộ film hành động cực sến của Hồng Kông, đại khái là "ngoài vòm trời này, còn có vòm trời khác."
Các tay tổ đột vòm, nhập nha dường như thường rất hay hành sự theo thói quen; vì thế, nghiên cứu trên khuyến cáo giới chuyên gia phòng chống tội phạm nên lợi dụng điểm này.
Phân loại: Nghiên cứu, Ngôn ngữ, Tâm lý học Tư pháp và Tội phạm
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ