Cái tôi

Tại Việt Nam, dễ chừng cũng gần 20 năm nay, cụm từ liên quan đến con cá và cái cần câu thường được diễn giải cụ thể thành xu hướng "đưa cần câu thì quan trọng hơn cho cá" nhằm khẳng định rằng, hướng dẫn đối tượng nghèo khó cách làm ăn thì thiết thực, hiệu quả và bền vững gấp nhiều lần so với việc chỉ tạo điều kiện cho vay vốn hoặc xếp vào diện cứu tế, trợ cấp xã hội.

Trong lĩnh vực tham vấn tâm lý, câu chuyện con cá và cái cần câu có phần nào tương tự, đồng thời cũng nảy sinh nhiều khía cạnh đáng lưu tâm.

Nhà tham vấn là người hành nghề trợ giúp, và họ muốn tạo nên sự khác biệt .

Ý định được giúp đỡ ở những người còn đang trong giai đoạn đào tạo, học việc dường như mạnh mẽ, nhiệt tình không kém gì so với các chuyên gia trị liệu lâu năm, nhiều kinh nghiệm.

Với khoảng thời gian tích luỹ ngắn ngủi và trình độ có hạn, những nhà tham vấn non trẻ có thể thất bại khi cố nỗ lực tạo nên sự khác biệt.

Vẫn biết, cho ai đó một con cá, bạn nuôi người ta được một ngày; bày vẽ cho người ta cách câu, bạn nuôi họ cả đời.

Vấn đề là, trước những nhu cầu mà chính thân chủ mong mỏi, tìm kiếm sự giúp đỡ đề đạt thì nhà tham vấn làm công việc gì đó vì thân chủ hay tìm phương thức giúp đỡ thân chủ để tự thân chủ giải quyết việc của chính mình?

Với một danh sách dằng dặc vô số điều ước muốn của thân chủ, nhà tham vấn trực tiếp gọi điện thoại đến phòng ban liên quan chẳng hạn, hay hỗ trợ để thân chủ tự làm việc này?

Một người đang thực tập, mới vào nghề tham vấn biết rằng mình có thể gọi một cú điện thoại, song điều đó không nhất thiết làm dịu bớt nỗi phiền muộn, đau đớn trong các vấn đề khác của thân chủ. Thực tế, họ có thể gọi điện thoại giúp thân chủ để cảm thấy mình bằng cách này, khác cũng đã giúp đỡ đối tượng.

Nhà tham vấn từng trải, đầy kinh nghiệm biết rõ những trục trặc mà thân chủ đang phải đối đầu với sự quan liêu trong hệ thống chăm sóc sức khoẻ chẳng hạn. Họ có thể gọi giúp điện thoại cho thân chủ hơn là để mất thời gian quý báu vào những gì có vẻ sẽ làm họ chệch hướng khỏi mục tiêu chính.

Thường thì thân chủ luôn cảm thấy vô vọng khi phải đương đầu với những rắc rối của bản thân.

Giải quyết các vấn đề tức thời của thân chủ trước lúc tạo cơ hội để họ quyết định mình xử lý sự vụ được hay không (với sự hỗ trợ hoặc không có sự hỗ trợ của nhà tham vấn); điều này hàm nghĩa rằng, nhà tham vấn tước mất quyền hành khỏi tay thân chủ và thậm chí, có thể trao truyền thông điệp rằng, nhà tham vấn đánh giá thân chủ là thiếu hụt, không có khả năng thực hiện.

Do đó, xem xét khi nào thì bày vẽ cho thân chủ cách câu, khi nào thì đưa luôn cho họ con cá thực sự là không phải dễ dàng gì với cả nhà tham vấn và thân chủ; thậm chí, hai bên rất có khả năng tạo ra lầm lỗi, sai lạc.