(ảnh)
Trời đột ngột trở rét, nhiệt độ lên xuống bất thường. Tình cờ thấy cuốn Địa lý Hà Nội [(Lâm Quang Dốc- Nguyễn Minh Tuệ- Đặng Duy Lợi- Phạm Khắc Lợi biên soạn), 2007, Hà Nội: Nxb. Đại học Sư phạm], tò mò muốn hiểu thêm về Thủ đô nên lật chơi vài trang đầu.
Đây là toàn bộ phần viết về khí hậu Hà Nội (tr.3-tr.4):
Khí hậu Hà Nội khá tiêu biểu cho kiểu khí hậu Bắc Bộ với đặc điểm là khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa hè nóng, mưa nhiều, mùa đông lạnh, mưa ít.Chi tiết, số liệu thật cụ thể, giải thích rõ ràng, phân chia rành mạch. Bỗng giật cả mình!
Nằm trong vùng nhiệt đới, Hà Nội quanh năm tiếp nhận được lượng bức xạ Mặt Trời rất dồi dào và có nền nhiệt độ cao. Lượng bức xạ tổng cộng trung bình hàng năm ở Hà Nội là 122,8kcal/cm2 và nhiệt độ không khí trung bình hàng năm là 23,5°C.
Do chịu ảnh hưởng của biển, Hà Nội còn có lượng ẩm và lượng mưa khá lớn. Ở Hà Nội quanh năm không có tháng nào độ ẩm tương đối của không khí xuống dưới 80%, độ ẩm tương đối trung bình hàng năm là 84%, độ ẩm tương đối trung bình hàng năm là 84%. Lượng mưa trung bình hàng năm của Hà Nội là 1676mm và mỗi năm có khoảng 144 ngày mưa.
Đặc điểm khí hậu Hà Nội rõ nét nhất là sự thay đổi và khác biệt của hai mùa: mùa hè và mùa đông trong năm.
Mùa hè, từ tháng 5 đến tháng 9, có đặc điểm là nóng và mưa nhiều với gió thịnh hành hướng Đông Nam do chịu tác động mạnh mẽ của gió mùa Đông Nam, của dải hội tụ nhiệt đới, của các xoáy thuận nhiệt đới (bão, áp thấp nhiệt đới). Trong thời kỳ này tháng có nhiệt độ trung bình cao nhất là tháng 7 (28,9°C) và tháng có lượng mưa trung bình cao nhất trong năm là tháng 8 (318mm).
Mùa đông, từ tháng 11 đến tháng 3, có đặc điểm là lạnh và mưa ít, với gió thịnh hành hướng Đông Bắc do chịu sự chi phối của gió mùa Đông Bắc. Tháng 1 là tháng có nhiệt độ trung bình thấp nhất trong năm (16,4°C), đồng thời cũng là tháng có lượng mưa trung bình thấp nhất trong năm (16,6mm).
Hai tháng tư và tháng mười được coi như là các tháng chuyển tiếp.
Sự biến động thất thường của khí hậu Hà Nội chủ yếu là do sự tranh chấp ảnh hưởng hoạt động của hai mùa gió và các quá trình thời tiết đặc biệt diễn ra trong mỗi mùa. Vì thế ở Hà Nội có năm rét sớm, có năm rét muộn, có năm mùa nóng kéo dài, có năm nhiệt độ cao nhất lên tới 42,8°C (tháng 5/1926), lại có năm nhiệt độ thấp nhất xuống tới 2,7°C (tháng 1/1955).
Ơ, thế mùa thu Hà Nội xao xuyến lá vàng bay, hàng liễu hong tóc ven hồ, khí trời bâng khuâng lòng người, mơ hồ lời gọi mời hồn thiêng sông núi trong thơ-ca-nhạc-hoạ sao lặng lẽ mất tiêu vắng bóng?
Lại còn cả mưa xuân phơi phới làm má hồng thêm tươi, náo nức dây dưa lễ hội mừng vui, cầu tài xin lộc, gieo mạ trồng cây, kéo dài suốt 3 tháng ăn chơi nhảy múa, rượu chè ngất ngây giao duyên đất trời, âm dương, trai gái cơn cớ gì mà biệt tăm biệt tích?
Tẽn tò, dưa bở, bị lỡm vì ngây thơ từ bao đời nay rồi nhé; ai bảo Hà Nội 4 mùa xuân- hạ- thu- đông (nói phét không tin được)!?
Xin thưa. Tập thể tác giả không hề vô danh tiểu tốt, chụp giựt mượn tên đổi tuổi làm ăn tắc trách. Trừ Phạm Khắc Lợi, những người biên soạn còn lại đều là PGS-TS, và có người từng tham gia biên soạn Atlat Địa lý Việt Nam đấy.
Chịu khó tra một vài cuốn sách phổ thông, cho trình độ học vấn thấp để xem thế nào đã. May, trời quả không phụ người cẩn trọng. Rồi cũng nhận ra lấp lánh nhãn tự "thu", "xuân" như được trúng giải an ủi vậy:
Theo chế độ gió mùa, VN có 2 mùa khí hậu, mùa gió đông bắc và mùa gió tây nam.[Nguyễn Dược (tổng chủ biên). 2005. Địa lý 8. Tái bản lần thứ nhất, tr.114: bài 32- Các mùa khí hậu và thời tiết ở nước ta.]
Mùa gió Đông Bắc từ tháng 11 đến tháng 4 (mùa đông). Miền Bắc chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió mùa đông bắc từ vùng áp cao ở lục địa phương Bắc tràn xuống thành từng đợt, mang lại một mùa đông không thuần nhất.
Đầu mùa đông là tiết thu (Cái Tôi nhấn mạnh) se lạnh, khô hanh. Còn cuối đông là tiết xuân (Cái Tôi nhấn mạnh) với mưa phùn ẩm ướt. Nhiệt độ trung bình tháng, có nơi dưới 15°C...
Bốn mùa gắn bó mật thiết, liên thông chặt chẽ đến độ không thể ngờ nổi.
Hứng chí, cầm hú hoạ một cuốn Từ điển Tiếng Việt để biết từ "tiết" được chua ra sao: "khoảng thời gian theo khí hậu mà chia ra" [(Hùng Thắng- Thanh Hương- Băng Cẩm- Minh Nhựt biên soạn), 2003, Hà Nội: Nxb. Thống kê, tr.831]. Miễn bình luận!
Lại quay về cuốn Địa lý Hà Nội. Nó dày 35 trang, giá 6.000VND; được in 12000 cuốn, in xong và nộp lưu chiểu quý I năm 2007. Và đây là thông tin đọc thấy ở trang 2 cuốn sách cập nhật, mới tinh:
Thành phố Hà Nội ngày nay là một trong bốn (Cái Tôi nhấn mạnh) thành phố trực thuộc Trung Ương; là thành phố đặc biệt, bao gồm chín quận nội thành (...) và 5 huyện ngoại thành...Bình tĩnh, hết sức kiềm chế. Lướt nhanh Bản đồ hành chính trong Atlat Địa lý Việt Nam [(Bộ Giáo dục Đào tạo), 2005, tái bản lần thứ 9], thấy có đánh dấu 5 thành phố trực thuộc trung ương là Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Hồ Chí Minh, Cần Thơ; trong đó, số liệu tỉnh Cần Thơ theo NQ 22/2003/QH11, ngày 26.11.2003 của Quốc hội.
Thả tay! Tội nghiệp cho em gái Cần Thơ "gạo trắng nước trong" tự dưng bị bỏ rơi, rớt hạng mà chẳng biết vì tội tình chi. Giời ạ; còn Xuân, Thu yêu dấu- thực sự hai em đang ở đâu?
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ