Cái tôi

Dăm ba hôm tới, có khả năng tôi chẳng thể đẩy bài lên blog Cái Tôi đều đặn hàng ngày được nữa; vì nơi cung cấp proxy vượt tường lửa (http://www.hongcuong.com) mà lâu nay tôi thụ hưởng vô tư sẽ bị gỡ bỏ, theo thông báo của chủ nhân website này.

Biết làm thế nào, tôi đành trông chờ cơ hội bất ngờ sẽ lại phát hiện một nơi cung cấp proxy miễn phí khác, như đã tình cờ phát hiện ra địa chỉ trên, hai tháng trước đây.

Hiện giờ, từ quyết định remove công cụ qua mặt firewall vừa nêu, khiến tôi chú ý tìm hiểu về việc tại sao chẳng phải lúc nào chúng ta cũng thực hiện điều mà lẽ ra, với đủ đầy lý do xác đáng hợp lý thuận tình, chúng ta chắc chắn không thể không tiến hành.

Dường như, con người là những chuyên gia siêu hạng trong việc cố gắng tự thuyết phục chính mình và đồng loại về những lý do, căn cứ chúng ta cần làm chuyện này hay phải thực hiện điều nọ.

Buồn cười thay, những biện luận đó thật thuyết phục, thú vị như bài diễn thuyết hùng hồn, nhiệt thành, dễ nghe, và lắm khi nhanh chóng lan truyền thành cơn phấn khích tập thể.

Nhưng thực tế, sau khoảnh khắc đáng nhớ đầy ấn tượng đó, thế giới vẫn chẳng có gì thay đổi; mọi thứ đâu vẫn vào đấy, y xì như xưa (thậm chí, còn tồi tệ hơn). Và rồi, theo lực quán tính, dự báo chúng ta tiếp tục xào xáo, bổn cũ soạn lại(!)

Sự quyến rũ rất quyền uy nào nằm đằng sau trạng thái lần lữa, ngăn cản chúng ta không làm điều mà chúng ta thừa lý do tốt đẹp, lộng lẫy và chín chắn phô bày một cách hồn nhiên, đáng yêu?

Thêm một lần chúng ta quyết rồi mà không làm chi cả; vốn là chuyên gia tìm lý do, nhưng cơn cớ gì lại cứ đóng vai tay mơ bỏ dở không tiến hành điều chúng ta đã chứng tỏ lý do cần thực hiện?

Cực đoan và tệ hại hơn, chúng ta dễ dãi trong việc đánh giá người khác một cách tiêu cực, nhân danh lắm thứ trừu tượng chung chung hay tự tin thái quá lúc đứng trên lập trường giáo điều đạo đức to tát.

Vì định kiến và không lường hết áp lực ghê gớm của hoàn cảnh sống cực kỳ thường nhật và vi tế mà có sự trái ngược, bất đồng giữa những gì chúng ta cho là nên làm với những gì chúng ta thực sự làm?

Hậu quả khốn nạn là chúng ta chỉ bắt gặp sự rối loạn, bị động, từ bỏ vai trò kiểm soát cảm xúc, ý nghĩ, hành vi và diễn tiến cuộc đời của chính chúng ta?

Mặt khác, càng chất chồng trách nhiệm ảo và kêu gọi vô lối, chúng ta càng đánh mất năng lực quán sát sự việc khách quan, chi tiết, và hàm hồ can thiệp đời sống tha nhân?

... Dù chưa tìm thấy câu trả lời mãn nguyện cho những bận tâm riêng tư, song ngẫm nghĩ về hành vi con người từ quyết định của chủ nhân website http://www.hongcuong.com, tôi thành thực tin rằng ứng xử của bạn ấy là hợp lý, chân tình, chẳng có điểm gì đáng chê trách cả.

Về phần mình, lúc này và tại đây, tôi vui lòng nghe lời chuyên gia tâm lý Ellen J. Langer: mong bản thân sẽ học hỏi giỏi giang hơn trong việc tìm ra lý do để thực hiện những gì tôi chưa tiến hành được.