Cái tôi

Hôm nay, trong sân Thái học- Văn miếu Quốc Tử Giám, khi đứng nghe các thi sĩ trẻ đọc thơ và ngó xung quanh trong Ngày Thơ Việt Nam tổ chức vào dịp Nguyên tiêu/ rằm tháng Giêng hàng năm, tôi trực nhận về sự thú vị tự tồn của đời sống, một cái gì vượt lên hẳn mọi tính toán, góc tiếp cận, độ xúc cảm hay thời gian tồn tại trên đời.

Bởi, sẽ không sai nếu muốn bảo người trẻ bây giờ còn mê thơ lắm; bằng chứng, là nhiều bạn mua khá nhiều tập thơ của các tác giả khác nhau, là việc gái trai hồn nhiên ngồi giữa trời mưa bay suốt buổi, là những sổ tay ghi chép kín chữ,...

Và cũng đúng, khi cho rằng thời buổi kinh tế thị trường, giá đất giá vàng hút hồn thì thơ ca mất linh nghiệm thấy rõ. Đấy, bao nhiêu đoàn du khách vào tham quan, chẳng mấy ai dừng lại trước sân khấu trình diễn; rất nhiều, nhiều người trẻ mân mê, xoa vuốt mấy chục tấm bia đá thành danh, chú mục vào bảng giới thiệu lịch sử hình thành chế độ khoa cử phong kiến mà để ngoài tai tiếng micro bạn đồng niên da diết trải hết lòng mình...

Về nhà, đọc lại những bài nói về Kinh Kim Cương Bát Nhã Ba La Mật/ The Diamond Sutra của Osho, cảm thấy hay hay, ngộ ngộ, khá tâm đắc nên muốn chép ra đây như một cơ hội để bản thân suy ngẫm thêm, trong tiết trời đẹp nhất mỗi năm.

Câu hỏi thứ hai: Thầy ngụ ý gì, Osho kính yêu, khi nói cuộc sống là hoàn hảo?

Tôi muốn nói đúng như thế. Cuộc sống là hoàn hảo. Nhưng tôi hiểu tại sao câu hỏi này nảy sinh.

Câu hỏi đã nảy sinh vì bạn có một số ý niệm về sự hoàn hảo, và cuộc sống không khớp với những ý niệm của bạn; do đó, bạn gọi nó là bất toàn.

Khi tôi gọi cuộc sống là hoàn hảo, tôi không có ý rằng nó khớp với ý niệm của tôi về sự hoàn hảo, tôi không có ý niệm nào. Khi tôi gọi cuộc sống là hoàn hảo, tôi chỉ đơn giản ngụ ý rằng không có gì khác để so sánh với nó, không có lý tưởng nào. Đây là tất cả những gì có đấy, nó phải hoàn hảo.

Sự hoàn hảo của bạn bao giờ cũng là việc so sánh, còn hoàn hảo của tôi chỉ là một phát biểu đơn giản về sự kiện; đấy không phải là so sánh. Bạn so sánh, bạn nói, 'Đúng, cái này là hoàn hảo, cái kia không hoàn hảo', và bạn có một tiêu chuẩn về cái gì là hoàn hảo.

Tôi có nghe nói về một vị thầy Sufi, ông này đang nói chuyện với vài người trong quán café và ông ấy nêu một câu ngạn ngữ xưa của phái Sufi: Cuộc sống là hoàn hảo, mọi thứ đều hoàn hảo, mọi người đều hoàn hảo.

Một anh gù cũng đang nghe, anh ta liền đứng dậy và nói, 'Xin hãy nhìn tôi đây! Tôi là bằng chứng rằng cuộc sống không hoàn hảo. Hãy nhìn tôi đây này! Chẳng lẽ không đủ để bác bỏ ý niệm của ông rằng cuộc sống là hoàn hảo hay sao? Nhìn tôi đây này- tôi xấu xí làm sao, tôi khó khăn làm sao. Tôi là thằng gù.'

Vị thầy Sufi nhìn anh ta và nói, 'Nhưng anh là chàng gù tuyệt vời nhất mà tôi chưa từng thấy bao giờ. Chàng gù tuyệt vời nhất...'

Một khi bạn bắt đầu nhìn cuộc đời như nó vẫn thế, và không có ý niệm về việc đáng lẽ nó phải thế nào, thì mọi thứ đều hoàn hảo, ngay cả cái bất toàn cũng là hoàn hảo.

Điều tôi muốn nói khi nói cuộc sống hoàn hảo là một điều đơn giản; tôi muốn nói bạn đừng đem ý niệm của mình vào trong nó, nếu không sẽ làm cho nó trở nên bất toàn; vì khi bạn đưa các ý tưởng của mình vào thế thì bạn đã tạo ra sự bất toàn.

Nếu bạn nói con người lý tưởng phải cao hai mét mốt mà con người lại không được như thế, thì có khó khăn rồi. Hoặc nếu bạn có ý niệm là con người phải cao có một mét ba mươi mà con người lại không thế, thế thì có khó khăn.

Cuộc sống đơn giản. Ai đó cao hai mét mốt và ai đó cao mét ba. Một cái cây cao đến tận mây, một cái cây khác bé tí tẹo. Nhưng tất cả đều hoàn hảo, mọi vật đều như nó phải như vậy, vì không tồn tại cái 'đáng lẽ phải thế này' trong tâm trí tôi.

Tôi đơn giản nghe và thấy cuộc sống như nó vẫn thế. Tôi không có ý niệm về nó phải thế nào. Đó là lý do vì sao tôi nói có hệt như nó phải như vậy; không có cuộc sống khác.

Thông điệp là: hãy loại bỏ việc so sánh, loại bỏ phán xét. Nếu không, bạn sẽ vẫn còn khốn khổ, chỉ vì so sánh và phán xét của mình. Hãy nhìn cuộc sống mà không phê phán. Bạn là ai mà phê phán? Bạn biết gì về cuộc sống nào? Bạn biết gì về chính mình nào? Bạn là ai mà phê phán? Phán xét đến từ ý niệm rằng bạn biết, phán xét là một sự thông thạo.

Hãy nhìn cuộc sống bằng trạng thái vô tri, qua trạng thái vô tri, bạn hãy nhìn nó trong sự say mê thán phục- và bỗng nhiên mọi cái đều hoàn hảo.

Đúng là đôi khi trời đầy mây, nhưng nó hoàn hảo. Và đôi khi trời đầy nắng và nó hoàn hảo. Và đôi khi trời mưa đôi khi trời không mưa, nhưng nó là hoàn hảo.

Cứ như hiện thế, nó là một phước lành. Hoà hợp với phước lành, đó là lời cầu nguyện.

(Bản Việt ngữ, Hà Nội, 6.1998, tr. 124- tr.126).