Cái tôi

Một người bạn - bậc đàn anh- tôi quen sơ sơ ở quê nhà Đà Nẵng, vừa mất khi mới ngoài 50 tuổi; với chứng ung thư tiền liệt tuyến/ prostatic cancer.

Đó là một người dễ thương, ốm yếu, tốt bụng, ham chơi, mê rượu, thích làm thơ và máu đàn bà. Theo thói quen, tôi nghĩ ngay đến kết quả nghiên cứu: phẫu thuật tuyến tiền liệt thường là nguyên nhân dẫn đến rối loạn dương cương/ erectile dysfunction đàn ông (Madorsky, Ashamalla, Schussler, Lyons, & Miller, 1976).

Tôi biết khá rõ, hai đứa con gái của anh rất quý ba chúng; giữa họ là tình bạn bền chặt, hồn nhiên, quấn quýt. Đúng là khuôn mặt anh ấy trông thật ngây thơ, dễ gần và đáng tin cậy.

Tôi nhấn mạnh ý “đúng là”, vì đọc được thông tin thuộc lĩnh vực Tâm lý học tiến hóa/ evolutionary psychology rằng, phụ nữ có thể bảo người đàn ông nào đó yêu thích trẻ con hay không chỉ nhờ việc nhìn ngắm khuôn mặt đối tượng.

Nhóm nghiên cứu, do tiến sĩ James Roney thuộc Đại học California ở Santa Barbara đứng đầu, nhằm làm sống lại một bộ môn người ta ngại nhắc đến tên: Tướng mạo học/ physiognomy.

Từ cuối thế kỷ XVIII và gần cả thế kỷ XIX, người ta tin rằng hình dáng cái đầu có thể nói với ta điều gì đó về tính cách của chủ nhân.

Sự quả quyết như thế trở nên thiên vị suốt thế kỷ XX. Hầu hết các nhà khoa học hành vi cho là môi trường, chứ không phải yếu tố sinh học, đóng vai trò quyết định hành vi, dù ngay cả khi những người này không thể chỉ ra cho ta biết bằng cách nào mà hình dáng cái đầu hoặc động dung khuôn mặt lại tương thích như thế.

Khách thể nghiên cứu là 39 đàn ông và 29 phụ nữ.

Cánh đàn ông ( gồm các thành phần sắc tộc khác nhau) được cho xem 20 đôi bức tranh, với mỗi cặp tả người lớn và trẻ con, để đưa ra sự ưa thích của họ về hai đối tượng vừa nêu. Nếu như một số đàn ông hoàn toàn không quan tâm đến trẻ con, thì trong số biểu hiện sự thích thú có một vài người luôn luôn thích các bức tranh về trẻ con hơn. Những người tham gia còn phải cung cấp tăm bông tẩm nước bọt để xác định mức độ testosterone của họ. Rồi, nhóm nghiên cứu số hóa các bức ảnh chụp cánh đàn ông và chỉnh sửa hình, xóa kiểu tóc để chúng không thể tác động đến đánh giá của khách thể phụ nữ.

Các chị em tham gia (trải đều sự khác biệt nền tảng) được nhìn các bức ảnh chụp và đánh giá xem đàn ông nào thích trẻ con, ai mang vẻ nam tính và trông hấp dẫn về mặt hình thể. Họ cũng được đề nghị cho biết họ thích cùng người đàn ông nào có mối quan hệ ngắn hạn và lâu dài.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, với đề nghị đánh giá mức độ nam tính của đàn ông, chị em quyết định chung người đứng đầu và thấp nhất bảng; sự đánh giá của họ tương quan với mức độ testosterone ở đàn ông. Điều thú vị là khi nhìn các tấm ảnh chụp để xác định đối tượng đàn ông yêu thích trẻ con, phụ nữ xếp họ theo một trật tự giống như các nhà nghiên cứu đã tiến hành dựa trên sự quan tâm của chính những người đàn ông yêu thích trẻ con.

Sử dụng kiến thức về tướng mạo học, thật dễ giải thích. Testosterone có những tác động phức tạp. Lượng hormone này tăng cao trong giai đoạn dậy thì/ puberty, đã tái tạo lại cả hai mặt thể lý và tinh thần; vì thế, chẳng có gì đáng ngạc nhiên cái trước (quai xương hàm vuông vức, chẳng hạn và nhiều thứ khác) phản ánh cái sau (quyến rũ/ lust).

Về lý do chọn người quan hệ ngắn hạn, phụ nữ hướng đến những người đàn ông có mức độ testosterone cao; nhìn từ quan điểm tiến hóa, thì testosterone ngăn chặn, hạn chế hệ thống miễn dịch của cơ thể.

Tựa như hình ảnh khoe mẽ của chú chim công có cái đuôi rực rỡ, testosterone thái quá đòi hỏi cá nhân đàn ông phải có các gene kháng bệnh/ disease-resistant genes đặc thù nhằm bù trừ, cân bằng lại. Các gene này làm người phụ nữ, lúc còn thơ bé, mơ tưởng đến những bạn tình ước ao.

Trái ngược hẳn, những đàn ông nào tỏ ra yêu thích trẻ con thì cũng thích hợp để làm bạn tình đáng yêu, vì họ sẽ chăm sóc con cái mình; nghiên cứu chứng tỏ phụ nữ thích có quan hệ lâu dài với những đối tượng này. Một lần nữa, có gì đáng ngạc nhiên đâu!

Có lẽ, điều ấn tượng nhất liên quan đến một số đàn ông được nhìn nhận là nam tính và quan tâm đến trẻ con.

Sự cân đối này thừa khả năng dự đoán, xét từ khía cạnh tiến hóa: phương thức được gọi tên “chiến lược tiến hóa bền vững/ evolutionarily stable strategy” với nội dung cơ bản là, ban đầu có ít em bé là những ông bố đàn ông yêu thương con trẻ, nhưng rồi nhiều đứa sống đến tuổi trưởng thành bởi vì chúng giúp bản thân tăng thêm so với số bà mẹ.

Từ góc độ phụ nữ, dường như quá tốt cho sự tồn tại những người đàn ông gợi tình/ hunky và thân thiện với trẻ con.

Tóm lại, phụ nữ bị hấp dẫn bởi những người đàn ông yêu thích, cưng chiều trẻ em- như người bạn đã quá cố của tôi.

Tiếc là, khi đang say sưa chát chít trong thế giới ảo, lại chẳng có lý do gì để phải nói cho người khác biết bạn là phụ nữ cả.