Cái tôi

Cuốn sách miêu tả một mô hình mới về tư duy chiến lược, mà bối cảnh của tư duy chiến lược là môi trường toàn cầu.

Khoa học mới miêu tả động thái thay đổi trong bối cảnh toàn cầu ấy. Tại bối cảnh toàn cầu hóa như khoa học mới này định nghĩa, có 7 nguyên lý về tư duy chiến lược, dựa trên lý thuyết hỗn độn (chaos theory) và phức hợp (complexity/ complexity theory).

Theo đó, tư duy chiến lược (strategic thinking) được hiểu là tác nhân khởi đầu đương nhiên của bất cứ công việc phát triển hay soạn thảo kế hoạch nào.

Nó bắt đầu từ việc thăm dò môi trường hoạt động, một quá trình trực giác, hiển thị, sáng tạo để dẫn tới kết quả là việc tổng hợp được các chủ đề đang phát sinh, các đối sách, phương thức, ràng buộc và cơ hội chớm nở.

Nó gồm hai bộ phận hợp thành chủ yếu: nhận thức bản chất (insight) về hiện tại và tiên kiến về tương lai (foresight).

1. Thấu triệt bối cảnh.

Bối cảnh nói ở đây có tính toàn cầu, phải cân nhắc mọi khía cạnh của môi trường toàn cầu; địa phương, khu vực, quốc gia và quốc tế.

2. Thấu triệt động thái của sự thay đổi trong bối cảnh toàn cầu như được môn khoa học mới miên tả.

Tại các hệ thống thích nghi phức hợp, sự thay đổi diễn ra trong quá trình thích nghi được khởi động do hiệu ứng con bướm (butterfly effect). Qua quá trình đó, sẽ nảy sinh một phương thức, hình dạng hay cơ cấu tổ chức.

3. Vận dụng 7 nguyên tắc của tư duy chiến lược đã được môn khoa học mới xác định nội dung.

3.1. Xem xét kỹ toàn bộ hệ thống chứ không phải các bộ phận của chúng.

3.2. Giữa trật tự với vô trật tự có mối liên hệ, mà sự biến đổi tự tổ chức chính là kết quả của trường tương tác giữa chúng.

3.3. Một biến cố nhỏ ở một khu vực có thể gây nên cơn lốc dữ dội ở khu vực khác.

3.4. Các bản đồ, mô hình và hình ảnh hiển thị giúp ta dễ nhìn rõ các ràng buộc, liên hệ và phương thức tương tác.

3.5. Soi quét (scanning) xuyên suốt nhiều bộ môn, nhiều ngành công nghiệp là chìa khoá mở đường nhìn thấu các điều kiện chớm phát sinh, các chuyển đổi về hệ chuẩn (paradigm) và cơ hội cách tân.

3.6. Tư duy phi tuyến (nonlinear) là tối cần thiết trong khi nhận dạng bằng chứng về các thay đổi trong môi trường.

3.7. Viễn cảnh là thiết yếu khi nhìn các yếu tố hỗn độn.

4. Nhớ rằng tư duy chiến lược có hai bộ phận hợp thành chủ yếu đều được vận dụng dễ dàng nếu dùng lược đồ FutureScape™ (cảnh quan tương lai) và quá trình tư duy hiển thị (visual thinking).

* Và cần lưu ý rằng:

- Chìa khoá mở lối cho nhận thức bản chất là nhìn rõ những ràng buộc và tương tác làm nền móng, nếu làm khác đi e rằng sẽ không nắm bắt được.

- Chìa khó mở lối cho tiên kiến là nhận dạng các điều kiện ban đầu mới mẻ của hệ thống của ta, cũng như các ràng buộc và quan hệ tự tổ chức, các phương thức tương tác trong bối cảnh rộng lớn hơn.

- Chìa khoá mở lối cho việc tác động tới tương lai là NGAY BÂY GIỜ vận dụng các nguồn lực tư duy và lập kế hoạch của ta vào các điều kiện, đối sách và thời cơ mới nổi lên.

Thấu triệt và vận dụng môn khoa học mới với tính cách nguyên lý cơ bản cho tư duy chiến lược sẽ giúp ta tập trung nguồn lực sao cho có thể tác động tới tương lai ngay từ hôm nay.

T. Irene Sandres. (1998). Strategic Thinking and The New Science. Planning in the midst of Chaos, Complexity, and Change. New York: The Free Press//
(2006)Tư duy chiến lược và Khoa học mới. Lập kế hoạch giữa tình thế hỗn độn, phức hợp và thay đổi. (Chu Tiến Ánh dịch, Phan Đình Diệu giới thiệu). Hà Nội: Nxb. Tri thức, tr.253- tr.262.