Từ Hán- Việt thông dụng có dính với "mạ" hàm nghĩa chửi bới, như "thoá mạ".
Còn thường nhắc đến "mạ" là ta nghĩ ngay đến cây mạ, do gieo hạt thóc giống nảy mầm lên (chữ Hán: "ương"; chẳng hạn, "ương điền": ruộng mạ).
Tôi sinh ra và lớn lên ở thành phố, song không lạ lẫm mùi hăng hắc của rơm rạ; hễ mỗi dịp đều đặn về làng thăm bà con, thắp hương mộ má là tranh thủ ra ruộng.
(Ai từng một lần tham gia gặt lúa ắt biết rõ cảm giác bỏng rát do va chạm với lưỡi lá sắc ngọt không ngờ-- giữa oi nồng nắng lửa ban trưa.)
Mạ, đó là tiếng địa phương miền Trung gọi "mẹ, má, mế, u, me, mợ,..."
Như trong câu ru ta được truyền dạy; tay vừa bế bồng xoa nhẹ sau lưng, miệng thì ơi hời dỗ dành giấc ngủ bé thơ mấy đứa cháu nhỏ trong nhà:
Mạ ơi, đừng đánh con đau,Nước chảy mây trôi, có nhiều thứ cố học cách ghi khắc trong đầu mà chẳng thể đọng lại tâm trí, sao mãi còn nguyên si và cứ nhớ như in câu ca sản vật xứ sở từ thưở nảo thưở nào:
Để con bắt ốc, hái rau mạ nhờ!
Bắt ốc, ốc nhảy lên bờ,
Hái rau, rau héo, mạ nhờ chi con?!
Ru em cho théc cho muồi,Nhớ mạ là nhớ ba, giọng đàn ông lớn tuổi khê nồng đã bao lần mình thử bắt chước điệu ru, tập đi tập lại mà không tài nào hát hay bằng được; ngẫm nghĩ phải chăng, là do chưa trải đủ sự đời, thiếu cái duyên kế thừa hồn tổ tiên linh hứng, dần phai nhạt tình tự một đời cùng cây lúa, củ khoai, con trâu, bó mạ:
Để mạ đi chợ mua vôi ăn trầu.
Mua vôi chợ Quán chợ Cầu,
Mua cau Nam Phổ, mua trầu chợ Dinh.
Chợ Dinh bán áo con trai,
Đồng Văn bán muối, Mậu Tài bán kim...
Chàng ơi, phụ thiếp làm chiNgười đã mất, nằm sâu trong lòng đất, song kịp trở về sống thật với những cơn mơ chật dày của con mỗi khi cuộc đời quăng quật tơi tả (ơn Trời, theo sách giải mộng, thì đó là điềm may được chở che, đảm bảo hạnh phúc lâu dài.)
Thiếp là cơm nguội đỡ khi đói lòng.
Và hình ảnh cây mạ mướt xanh; dầm trong cát trắng xâm xấp nước âm ẩm, dăm chục hạt thóc bé nhỏ-- vươn mình hoà hợp bên nhau, dịu dàng và duyên dáng.
Mấy đận gần đây, Giao thừa nào cũng vậy, có một gã nâng trong lòng bàn tay món quà sau khi xông đất nhà bạn-- một cái bát nhựa len đầy mầm sống.
Thong dong dạo bộ qua các con phố thân quen chờ sáng, bình yên gã bước đi cẩn trọng như kẻ khất thực gom góp tình yêu và hy vọng tươi mới đầu năm; dẫu có vòng vèo ngõ nhỏ đường to, thế nào đôi chân rồi cũng sẽ dẫn đưa gã ra với biển Thanh Bình, để thêm một lần nghe gió dâng lời nao nao gọi: Mạ ơi!
Phân loại: Đầu tuần một từ, Ngôn ngữ, Tâm linh
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ