Cái tôi

Là bài đầu tiên của tác giả Lữ Phương, trong bộ Ba bài viết về Việt Nam "đổi mới" (trích nguyên văn, blog Cái tôi chỉ sửa vài lỗi morasse và ngắt câu cho dễ đọc).

Chủ nghĩa dân tộc hiện đại ra đời, tiếp nối chủ nghĩa dân tộc phong kiến, thúc đẩy đất nước đi về phía trước. Tất cả đã biểu hiện được trong chủ nghĩa dân tộc của những người cộng sản với một chân trời hứa hẹn.

Nhưng thật lạ lùng: những gì mà những người cộng sản làm được cho dân tộc, tính đi tính lại, lại không gì khác hơn là chỉ tiếp nối những vương triều phong kiến trong việc giữ gìn sự nguyên vẹn của “xã tắc, sơn hà”.

Mưu lược đánh giặc, ý chí chống xâm lược mang tính truyền thống đã đưa Việt Nam lên đỉnh cao của lịch sử của mình trong thế kỷ 20: rất nhiều thế lực xâm luợc hùng mạnh thời hiện đại đã thảm bại ở đây. Nhưng chỉ có thế mà thôi.

Cái ý thức hệ gọi là “Mác-Lênin” mà những nhà lý luận cộng sản coi là cái “tất yếu” để đưa đất nước vào con đường hiện đại hóa đích thực thật sự chỉ là một trong những sản phẩm cực đoan và ảo tưởng nhất của phương Tây, và dưới cái dạng du nhập của nó vào Việt Nam, nó không khác gì với cái ý thức hệ cầm quyền mà những nhà Nho trước đây đã mượn của Trung Hoa làm cái của mình: đó chỉ là một cái thay thế về danh nghĩa.

Cũng gồng lên tự xưng là “nhất” một học thuyết ngoại lai mới du nhập được, coi đó là khuôn vàng thước ngọc, để rồi khư khư ôm giữ, không đưa dân tộc đến đâu ngoài lạc hậu, trì trệ.

Cái gọi là chủ nghĩa yêu nước mà những nhà lý luận cộng sản coi là toa thuốc gia truyền của mình thật sự vẫn chỉ là cái lý tưởng “các đế nhất phương” của các nhà Nho.

Còn cái gọi là tư tưởng yêu nước mà người ta đề nghị nghiên cứu sâu thêm rút cuộc lại không có gì khác hơn cái gọi là “tư tưởng đánh giặc” [19], lúc nào cũng đem “xương máu” ra khoe !

Tất cả vẫn chỉ loay hoay trong cái triết lý tồn sinh [20] trong một không gian cục bộ, bó hẹp trong cái bọc “đồng bào”, quây quần bên cái đình, cái ao của thôn xóm làng xã, hoàn toàn xa lạ với những viễn cảnh của một nhân loại “tự thực hiện mình” trong hợp nhất.

Những giá trị phổ biến nằm trong chủ nghĩa Mác – cũng như nhiều giá trị phổ biến khác – không hề là chân trời vươn tới cho với một cung cách tư duy như vậy.

Những bàn tán ồn ào và dai dẳng của cái gọi là “chủ nghĩa Mác” ở Việt Nam cho đến bây giờ vẫn chỉ là những thao tác chữ nghĩa, cố gắng lên gân và khoe khoang trong nội bộ với nhau thôi.

Nhân đây, có lẽ cũng cần nhắc tới phát biểu của cựu đại sứ Trung Quốc tại Pháp, hiện là Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại giao Trung Quốc Ngô Kiến Dân: "Hai bên cần công nhận rằng việc để tinh thần dân tộc chủ nghĩa trào ra sẽ làm tổn hại quyền lợi của cả hai. Hai nước cũng cần hợp tác để ngăn chặn chủ nghĩa dân tộc bằng đàm phán và trao đổi thông tin”.