Cái tôi

(Paris Café)

Khá ngạc nhiên khi biết rằng "quán" (thuộc bộ bối, Hán- Việt) là từ chỉ 'dây xâu tiền', vì thế, một xâu nghìn đồng tiền được gọi là nhất quán (một quan).

[Bên trên và toàn bộ phần giải thích từ vựng dưới đây đều dẫn từ hai cuốn Hán- Việt Tự Điển của Thiều Chửu (Nxb. TP. Hồ Chí Minh: 2000) và Tìm Về Cội Nguồn Chữ Hán của Lý Lạc Nghị và Jim Waters (Nxb. Thế Giới: 1998)]

Có vẻ, các nghĩa sau chẳng mấy thông dụng khiến công chúng ít biết tới lắm như 'rót vào, tưới' (thuộc bộ thủy); 'cái chậu rửa tay' (quán mộc: gội rửa, ý nói làm việc cung kính không dám coi thường); 'cái gàu múc nước' (thuộc bộ kim),...

Còn thì đa phần chúng ta vẫn hay nghe: tập quán (tập quen, thói thường); quán quân (mang hình tượng: dùng tay cầm mũ đội lên đầu người khác); quê quán, quán xuyến (nghĩa gốc 'xuyên qua', đều thuộc bộ bối); đại sứ quán (nghĩa gốc 'nhà khách'); v.v...

Xét thấu, nghĩ kỹ đạt tới đạo chính gọi là quán, như Kinh Dịch nói: "quán ngã sinh vô cữu" (xét thấu cái nghĩa vụ của đời ta mới không mắc tội lỗi).

Đạo Phật có phép tu dùng tai mà xem xét cõi lòng, trừ tiệt cái mầm ác trở thành bực vô thượng, nên gọi là phép quán' (Phật Quán Thế Âm); các nhà thờ của đạo sĩ cũng gọi là quán.

Và, dễ chừng ai mà không từng sử dụng: quán xá (quán trọ).

Cái từ cực kỳ dễ hiểu, dễ nhớ, dễ phụ thuộc sau rốt này chợt lúc nào gợi trong mỗi một cá nhân về lẽ tạm bợ, khoảnh khắc và khó níu giữ bền chặt của cuộc đời chúng ta đang sống?

Vượt trên nỗi niềm sinh ly tử biệt, phải chăng quán xá là nơi chốn trú ngụ trần tục vô cùng mà hư ảo cũng hiện hình nguyên vẹn?

Cho dù con người bên trong cửa nhìn ra hoặc ngoài đường trông vào, cần phải thấy quán xá tự nó tồn tại nhờ linh hứng và trực giác hơn là thuần túy trí tuệ?

Phương thức chung đụng với tính thực dụng của quán xá nằm ở năng lực uyển chuyển đủ nhìn rõ sự chuyển động, biến đổi luôn luôn của mọi thứ; nhằm vui vẻ thụ hưởng để rồi sẵn sàng chia tay, xả bỏ không hề tiếc nuối.

Quả thật, thành phố tốt đẹp nhất trên thế giới đích thực là vẻ hồn hậu, nét mộc mạc, chất giản đơn.