Cái tôi

Trong thế giới Net, chuyện danh tính và dung nhan dường như luôn gây được sự tò mò quá mức cần thiết.

Với đối tượng ngoại đạo, nhu cầu muốn thấy cụ thể mặt mũi các hacker xem chừng càng kích thích hơn.

(Vì không thực sự hài lòng với cụm từ "tin tặc", lại hiện chưa biết chuyển sang Việt ngữ thế nào nên tôi cứ tạm thời dùng luôn từ nước ngoài "hacker").

Nhân nói về chân dung, tôi không khỏi nhớ tới người không có mặt.

Thật ngậm ngùi khi ta biết rằng, một con mèo -- do tai nạn giao thông-- bất kể không có mặt cũng đáng yêu rất nhiều; nó cảm thấy không đau đớn, và rõ ràng được chủ nhân yêu thương, chăm sóc cẩn thận.

Theo nghiên cứu của David Buss & Todd Shackelford, hình thể hấp dẫn tác động tới những điều người ta mong mỏi tìm kiếm một bạn tình phối ngẫu ưng ý.

214 cặp vợ chồng được đề nghị cho biết khung tham chiếu của họ đã chịu tác động ra sao dưới ảnh hưởng từ sự hấp dẫn thể lý của đối tác.

Trước hết, những người tham gia thực nghiệm xác định mức độ họ mong muốn về các tính cách đặc trưng của một người tình tiềm năng.

Các đặc tính này bao gồm một loạt phẩm chất tích cực như mang dấu hiệu di truyền thích hợp (ví dụ, trông dễ nhìn bắt mắt, cơ thể khỏe mạnh), đầu tư hấp dẫn (tiềm năng thu nhập, nền tảng và trình độ giáo dục), kỹ năng làm bố làm mẹ tốt (xem việc nuôi dạy con cái là điều ưu tiên, chăm bẵm gia đình và con cái), hoặc là người tình tuyệt vời (biết yêu thương đối tác, luôn trung thành thủy chung).

Sau đó, cứ mỗi mức độ hấp dẫn thể lý sẽ được nhóm nghiên cứu đánh giá riêng. Máy tính cho điểm từng đối tượng tham gia dựa trên những ý kiến, nhận xét độc lập về khuôn mặt, thân hình và mức độ hấp dẫn tổng thể.

Kết quả nghiên cứu chứng tỏ, phụ nữ nào càng được định mức hấp dẫn thể lý cao thì càng có thiên hướng định mức đáng mong muốn ở mỗi một tính cách.

Số người đẹp này không chỉ xem các đặc tính là đáng mong muốn nhất mà còn cho thấy, có những mối tương quan đầy ý nghĩa giữa nét hấp dẫn thể lý và sự tận dụng các đặc tính ở bạn tình phối ngẫu.

Nói cách khác, nghiên cứu khẳng định rằng phụ nữ đẹp quan tâm nhiều hơn đến các đặc tính đáng giá nhất khi tìm kiếm bạn tình.

Cũng thật thú vị khi không tìm thấy tính phổ quát từ góc độ giới.

Thực tế, người ta thấy có rất ít mối tương quan ý nghĩa giữa nét hấp dẫn thể lý và khung tham chiếu tìm kiếm bạn tình ở đàn ông, xác quyết việc đàn ông càng hấp dẫn thì không nhất thiết yêu cầu, đòi hỏi nhiều hơn từ các đối tác tiềm năng.

Tại sao lại thế? Xem chừng, với đàn ông, sự hấp dẫn của phụ nữ nói chung được đánh giá, định mức cực kỳ cao.

Do đó, phụ nữ càng đẹp càng thể hiện xu hướng chung, là càng đòi hỏi bạn tình tiềm năng một số phẩm chất đáng giá.

Phụ nữ ít hấp dẫn hơn lại không mấy khi theo trào lưu đương đại, họ tìm các phẩm chất ít ao ước và có lẽ, những đòi hỏi thấp hơn của họ dựa trên hiểu biết cơ bản rằng, họ ít được để ý, chẳng đáng khát khao.

Khi sự hấp dẫn thể lý không được phụ nữ coi trọng, đặc biệt trong chuyện so sánh với các phẩm chất khác như trí tuệ, thì đàn ông đẹp trai có thể không tạo ra cùng một mức độ tác động đối với phụ nữ.

Em xinh, không những em đứng chỗ nào cũng xinh mà em còn có quyền mong muốn nhiều hơn cho mình.

Sử dụng biện pháp trừng trị, phạt vạ sẽ đưa tới sự hợp tác chặt chẽ hơn trong các tình huống liên nhân cách?

Bằng thực nghiệm, các nhà nghiên cứu Đại học Harvard khẳng định câu trả lời là Không.

Dùng một phiên bản mô phỏng trò Nghịch lý Tù Nhân (Prisoner's Dilemma)-- một phạm thức (paradigm) cổ điển trong nghiên cứu sự hợp tác-- họ phát hiện ra rằng hành vi trừng phạt nhằm ép buộc người khác hợp tác rốt cục là nguyên nhân làm hành vi hợp tác kém đi, khiến cho bản kết toán của cá nhân về đối tượng giảm thiểu, và chẳng hề hỗ trợ bất cứ lợi lạc nào cho nhóm chung.

Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn nhận thấy những người chơi xếp ở vị trí hàng đầu không có thói quen trừng phạt, thay vào đấy, họ tận dụng chiến lược ăn miếng trả miếng; trong khi đó, những người chơi chiếm thứ hạng thấp nhất lại tốn nhiều tiền cho việc trừng phạt.

Theo các tác giả, trừng phạt có thể tạo ra vòng xoáy trả thù với những hậu quả tiêu cực cho bất cứ ai tham dự.

Vấn đề đáng quan tâm là tại sao lại tồn tại một động cơ hừng hực khiến con người ta muốn trừng phạt khi cùng tha nhân cạnh tranh.

Nghiên cứu trên lý giải, các hành vi trừng phạt phục vụ cho việc thiết lập một hệ thống thang bậc mang tính thống trị hoặc cốt che chắn có lợi cho chủ sở hữu.

Liên quan tới chủ đề này, triết gia John Stuart Mill cung cấp lý thuyết về sự phát triển của các nhân cách kiếm tìm quyền lực:

Một tâm trí năng động và mạnh mẽ, nếu chối bỏ tự do, thì sẽ kiếm tìm quyền lực: phủ nhận mệnh lệnh tự thân sẵn có, nó khẳng định nhân cách của chính mình bằng nỗ lực không ngừng kiểm soát những kẻ khác.

Mill, chẳng hạn, như vợ ông, còn đi xa hơn:

Cho phép mình chẳng cần thiết giữ gìn bản sắc riêng mà cứ thích dựa vào kẻ khác là đẩy cao lên cái giá phải trả của việc khuất phục, nương theo mục đích của người.

Ở đâu tự do không còn gì để hy vọng và nhường lối cho quyền lực, ở đó quyền lực trở thành đối tượng ham muốn lớn lao của con người; những kẻ bỏ mặc, không chút đoái hoài hay cảm thấy bị phiền nhiễu bởi chuyện quản lý đời mình sẽ bù trừ, làm đối trọng bản thân-- nếu họ muốn-- thông qua sự can thiệp, chen mục đích riêng vào công việc của kẻ khác.

Điều này chuyển tâm trí ta sang một lý thuyết khác về kiếm tìm quyền lực, chẳng hạn của Adler như ở đây:

Con người ta gắng sức hướng tới quyền lực để nhằm vượt qua và bù trừ cho những cảm giác không tránh khỏi từ thời thơ ấu về phức cảm tự ti, sự bất lực, và phụ thuộc vào những người lớn.

Blog Cái tôi sẽ trở lại chủ đề Quyền lực trong một dịp khác.

Dẫu thế nào đi nữa, kết luận khái quát từ nghiên cứu của Đại học Harvard thật rõ ràng: việc trừng phạt với đầu tư đắt đỏ đã không giúp cải thiện được hành vi hợp tác, và những ai sẵn sàng sử dụng nó thường gây nên tổn thất nặng nề; nói cách khác, trừng trị và tắc tị!

Hầu hết mọi người đều sẵn lòng dùng đời mình để đạt tới những mục tiêu vừa phải, phù hợp với thực tế.

Họ nhắm đến vị trí hàng đầu trong công việc kinh doanh, hay thể hiện thật hoàn hảo tại phòng tập môn thể thao họ lựa chọn.

Một số người mong muốn hơn thế nữa.

Các đối tượng này không chỉ chạy marathon mà còn là những tay marathon siêu tuyệt-- không thỏa mãn với chuyện đi bộ hàng ngày, thực chất họ còn đi bộ vòng quanh thế giới.

Động cơ của họ là gì?

Có thể, sự thôi thúc nội tâm khiến họ khao khát hình ảnh người số một trong mọi thứ họ làm. Hoặc đơn giản họ vốn khùng.

18 cuộc hành trình điên rồ nhất trong thời gian gần đây

Bộ sưu tập các bức ảnh chụp những người đàn ông nổi tiếng đang khóc của nghệ sĩ Anh quốc Sam Taylor-Wood, gồm cả màu lẫn đen trắng.

Vào đây để hiểu sâu hơn thế giới của phái mạnh khi họ gỡ bỏ sự ngại ngần trong chuyện bộc lộ thực sự cảm xúc của bản thân.

Ngôi nhà 27 tầng sừng sững đang tọa lạc tại Mumbai-- vật sở hữu của Mukesh Ambani, người giàu nhất Ấn Độ-- có thể là tư gia đắt nhất thế giới (tròm trèm 2 tỷ Mỹ kim), theo tạp chí Forbes.

Sau 4 năm xây dựng, khu dinh thự của Ambani hoàn tất vào tháng Giêng có chiều cao 168m với không gian bên trong chiếm diện tích 371.600m2.

Mukesh Ambani, tổng giá trị tài sản 43 tỷ Mỹ kim, xếp vị trí thứ 5 trong danh sách những người giàu nhất thế giới, là chủ nhân ông hãng dầu mỏ và hóa dầu khổng lồ danh giá nhất Ấn Độ: Reliance Industries.

Sáu tầng lầu trên cùng dùng làm bãi đậu xe, còn tiền sảnh các khu nhà Antilla thì có 9 cầu thang máy và vô số buồng đợi, phòng khách.

Dọc theo các tay vịn cầu thang đôi nạm bạc là phòng tắm rộng rãi với 80% trần nhà được trang trí đèn chùm pha lê nhiều ngọn.

Gia đình Ambani chỉ thi thoảng dùng khu dinh thự kết hợp với chuyện giải trí luôn, và họ muốn nội thất phải làm toát lên cái hồn Ấn Độ.

Bạn vừa trông thấy rõ ràng rồi đó, đối tượng bi quan chẳng hề thất vọng bao giờ.

Món quà của những người yếm thế: ly uống nước mà người ta có thể khiến cho nó tuyệt đối cạn sạch khi chỉ còn một nửa mà thôi.

Nếu lối nhìn ấy chưa đủ gây ấn tượng nên bạn chẳng kịp nhận ra thông điệp gửi kèm, thì thử cái áo này xem: nó minh họa thật dễ thương nền tảng tâm lý học giấu bên dưới ẩn dụ.

Và đây cũng là suy ngẫm thú vị nghe được từ ai đó: Một người lạc quan sẽ bảo rằng ly nước vẫn còn một nửa, kẻ bi quan than van chỉ còn lại một nửa, và người kỹ sư (làm ra) thì tuyên bố kích cỡ ly nước lớn gấp đôi so với cần thiết.

Một chút hài hước lại tạo ra hiệu quả lâu dài, nhất là khi ta thương lượng.

Theo một nghiên cứu của O'Quin & Aronoff (1981), hài hước có thể được sử dụng như một cách thức hiệu quả của ảnh hưởng xã hội.

Trong nghiên cứu của mình, họ đề nghị 252 sinh viên tham gia vào thực nghiệm mặc cả thuận mua vừa bán một số lượng lớn các bức tranh.

Một người đóng vai kẻ đồng lõa ngồi ở cuối bàn có nhiệm vụ đưa ra giá đối nghịch, nhằm cố gắng bán được tranh với giá cao hơn. Sau nhiều phút thương lượng, kẻ đồng lõa đưa ra giá cuối cùng rồi phát ngôn hài hước hoặc không.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc đưa ra phát ngôn hài hước làm cho sự thỏa hiệp đi đến thống nhất giá mua dễ dàng hơn, so với lúc chẳng nói năng vui đùa gì.

Và dù các đối tượng tham gia phải trả cho người bán vui tính nhiều tiền hơn, chuyện đó cũng không hề ngăn cản họ thôi ưa thích người bán hàng; sự hài hước làm cho nhiệm vụ thương lượng vui vẻ hơn và có vẻ, khiến họ cảm thấy công việc bớt hàm ý đe dọa như họ vốn nghĩ.

Trong bất cứ trường hợp nào, nghiên cứu trên gợi ý rằng, nếu lần tới bạn đang cố có được điều mình muốn, thì một chút ít hài hước vui vẻ sẽ rất được việc đấy.

(nguồn)

Mở cửa sổ trong đêm, giật mình vì vợ chồng nhà hàng xóm lại to tiếng, trẻ con khóc thét.

Trắng nhờ màu hoa loa kèn kiêu hãnh đặt ở góc phòng; đau đầu tí chút bởi cái rét nàng Bân.

Theo dân gian, câu chuyện xoay quanh việc nàng Bân yêu chồng lắm song vụng về, đan áo len cho phu quân từ lúc vào đông chớm rét mà qua hết tháng Giêng, tháng Hai xuân tàn, mùa hè đã sang tới nơi thì mới xong việc.

Thương tình nàng Bân muốn chồng mình được thử áo khỏi bõ công miệt mài sớm tối, nên Ngọc Hoàng làm ra đợt rét đột ngột giữa những ngày nắng nóng...

Nằm bâng quơ, sực nghĩ sao sự tích này chẳng hề đề cập gì về chồng nàng cả, ngoài chi tiết duy nhất "cũng là một người nhà trời".

Mới đây, báo chí trong nước đăng bài trích dịch Hôn nhân lý tưởng là khi chồng xấu hơn vợ.

Cụ thể, nhóm nghiên cứu đã so sánh sự hấp dẫn khuôn mặt chồng và vợ của 83 đôi vừa mới cưới, rồi so sánh với chất lượng đời sống gia đình.

Đàn ông được đánh giá là hấp dẫn hơn vợ thì thường ít thể hiện sự giúp đỡ thực tế cho bà xã; phát hiện này củng cố quan điểm tiến hóa rằng, đàn ông hấp dẫn vốn dễ tìm được cơ hội hẹn hò cùng các mối quan hệ ngắn hạn, ưu thế đó khiến họ ít cảm thấy thỏa mãn và khó cam kết lâu dài với cuộc sống hôn nhân.

Thực tế, đàn ông được đánh giá dễ thương và thân thiện hơn nhiều khi họ sống đời vợ chồng với một người phụ nữ rất hấp dẫn.

Một lần nữa, ta hiểu ít nhiều lý do phụ nữ không con cái là những nhân viên năng sản nhất và cơn cớ nào phụ nữ bị hấp dẫn bởi những người đàn ông cưng chiều trẻ con.

Quả thật, kết quả nghiên cứu nêu trên thật dễ thu hút mạnh mẽ sự chú ý của công luận.

Đến đây, một câu hỏi vương vấn: những anh chồng bị giới quan sát khách quan bên ngoài xem là kém hấp dẫn ấy có thực sự nghĩ mình xấu xí hơn vợ không?

Nói cách khác, tuy tán đồng nhận định rằng những chàng đã lập gia đình mà kém hấp dẫn hơn vợ thì thường hay hỗ trợ cho bà xã hơn; song, có vẻ họ không hoàn toàn chỉ như là những gì thuộc về "khoảng cách dung nhan, diện mạo" được người ngoài cuộc ghi nhận?

Sẽ không thừa nếu biết thêm, bài báo gốc không thực sự cung cấp bất cứ dữ liệu nào chỉ ra mối tác động tương quan với những phụ nữ tiến hành đám cưới cùng các chàng kém hấp dẫn hơn mình; các tác giả báo cáo cũng không cho thấy sự thỏa mãn của chị em hay cánh đàn ông trong các mối quan hệ này cực kỳ ý nghĩa hơn nhiều.

Người chồng của nàng Bân chẳng hề xuất đầu lộ diện, có thể vì chàng ấy không đơn giản chỉ thực sự hấp dẫn hơn vợ(!)

Đó là nhà Tâm lý học Xã hội thuộc trường Harvard Daniel Gilbert, tác giả cuốn sách được giải thưởng năm 2007 Stumbling on Happiness (Trượt ngã vào hạnh phúc).

Hỏi: Làm thế nào mà điều đó lại liên quan với hiểu biết về hạnh phúc?

Đáp: Vì nếu chúng ta không thể dự đoán mình phản ứng thế nào trong tương lai, chúng ta không thể đặt để mục tiêu thực tế cho chính bản thân hoặc biết cách để có được hạnh phúc.

Điều dễ nhận thấy qua nghiên cứu là người ta chẳng có khả năng dự đoán những gì sẽ khiến mình hạnh phúc- hoặc bất hạnh. Thật khó tìm thấy hạnh phúc, nếu bạn cũng không biết gì về tương lai tựa như bao người khác.

Sự thật là những chuyện tồi tệ không hề tác động ghê gớm như chúng ta tưởng đâu; cả những chuyện hay ho cũng vậy. Chúng ta cực kỳ dễ thích ứng với mọi thứ.

Cho nên, liều mạng xông tới nào có khốn khổ như ta vẫn nghĩ, còn trúng số độc đáo lại chưa chắc sung sướng như mình mong đợi.

Hỏi: Ý ông là người ta hạnh phúc, bất kể chuyện gì xảy đến với họ?

Đáp: Đời sống dẫu có thế nào đi nữa thì chúng ta cứ hướng theo lối vui tươi nhất định-- một đặc trưng thuộc giống loài.

Giả sử với thang đo 0- 100, thì thường thường người ta cho hạnh phúc của mình ở mức 75. Chúng ta gắng sức tiến tới mức 100; đôi khi, chúng ta đạt tới, song chẳng ở đó mãi.

Đoan chắc là chúng ta sợ hãi sự đời khiến chúng ta bị rớt xuống mức 20 hoặc 10-- người thân yêu qua đời, kết thúc một mối quan hệ gắn bó, sức khỏe trục trặc trầm trọng.

Và rồi khi những điều ấy xảy ra, hầu hết chúng ta sẽ lại trở về trạng thái xúc cảm nền tảng nhanh hơn rất nhiều so với dự đoán.

Con người chóng thích nghi một cách nhiệt liệt.

......

Hỏi: Là tác giả cuốn sách viết về hạnh phúc bán rất chạy, ông có lời khuyên nào giúp mọi người có được hạnh phúc không?

Đáp: Tôi không phải là Tiến sĩ Phil [vị tiến sĩ tâm lý đảm trách show diễn truyền hình nổi tiếng tại Hoa Kỳ, hay đưa ra các lời khuyên dí dỏm].

Dự đoán tốt nhất về hạnh phúc là các mối quan hệ và thời gian người ta dành cho gia đình, bạn bè.

Điều đó đáng giá hơn tiền bạc; ở một mức độ, nó còn quan trọng hơn cả sức khỏe. Đó là những gì mà dữ liệu nghiên cứu chỉ ra.

Điều thú vị, người ta sẵn sàng hy sinh các mối quan hệ xã hội để có được nhiều thứ chẳng làm cho họ hạnh phúc- tiền bạc chẳng hạn. Đấy là lý do tại sao tôi khuyến cáo mọi người nên "khôn ngoan mua sắm hạnh phúc".

Một điều nữa, mọi người vốn vui sướng khi trải nghiệm, hơn là nhờ có được thứ này thứ nọ.

Nên nếu bạn có từng này tiền đủ để làm chuyến đi nghỉ dưỡng, ghé nhà hàng hoặc vào rạp chiếu bóng, nó sẽ khiến bạn hạnh phúc hơn là có một hàng hóa, đồ vật bền lâu; lý do: trải nghiệm thì hướng tới việc chia sẻ cùng người khác, còn các đồ vật thì không thế.

Đọc bài phỏng vấn trên, tôi cảm thấy không phải ai cũng để ý rằng, chuyên gia nghiên cứu về hạnh phúc là người từng phải chịu đựng lắm đau khổ trong đời.

Và nếu hiện tại bạn không cảm thấy hạnh phúc, thì đây là một tham khảo đúng lúc.

Nhìn bức ảnh, không khỏi nhớ tới tiêu chí tính điểm công trình để làm cơ sở xét công nhận chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư ở Việt Nam (tham khảo thêm ở đây, có đề cập đến chỉ số trích dẫn khoa học SCI).

Theo đó, đối với các ngành giáo dục- tâm lý học thì tính từ 0- 1 điểm, nếu công trình được "báo cáo Khoa học tại Hội nghị Khoa học Quốc gia và Quốc tế đăng toàn văn trong kỷ yếu (Proceeding) hội nghị có phản biện khoa học; đăng trên các tạp chí khoa học nước ngoài cấp quốc gia và quốc tế viết bằng 1 trong các thứ tiếng: Anh, Nga, Pháp, Đức, Trung Quốc, Tây Ban Nha",...

Ngành khoa học quân sự cũng tương tự thế.

Điều này góp phần lý giải sự ra đời của nhiều "giáo sư gây mê".

(Bên lề)

Những ngày gần đây, tôi không cảm thấy thực sự thoải mái; chẳng phải thuộc dạng bệnh tật, ốm yếu thể xác gì mà vì đang chịu đựng kiểu đau đớn thường vẫn đi kèm với sự đổi thay chính yếu (trong kiếp sống này- dĩ nhiên).

Đâu cứ luôn nhất thiết tồi tệ khi việc thay đổi mang lại nỗi đau đớn; thậm chí, chuyện đổi thay rốt ráo thật là đớn đau.

Và cho dù tại thời điểm cụ thể chúng ta tin rằng sự đổi thay sẽ khiến mọi thứ trở nên kinh khủng quá mức mang vác, thì lúc ngoái nhìn, thực chất nó giá trị, tốt đẹp.

Những tình huống tương tự hiện nay hay khiến tôi thức nhận về một bức tranh đời sống rộng lớn hơn; tâm trạng đầy băn khoăn hiện sinh, tôi tự hỏi cuộc đời chung quy có ý nghĩa thế nào...

Ngôi nhà bạn từng đinh ninh cực kỳ chắc chắn vẫn còn, song nó dường như đang xuất hiện dấu hiệu lún sụt ít nhiều dưới chân bạn. Rồi chợt ùa đến bao lọat trăn trở với những gì vốn tin là vững chãi... Giời ạ, định hình ra sao cái gọi là "thực" ấy lắm thứ cứ mặc nhiên gán nhãn 'vững bền, kiên cố'?

Ảo tưởng (illusion)-- điều vô cùng khó khăn để diễn giải đủ đầy, đúng đắn-- tích hợp một phần tất yếu trong sức khỏe tâm thần của mỗi người chúng ta. Xin lưu ý nghiêm túc, không phải hoang tưởng (delusion) mà là ảo tưởng; phải thừa nhận, ảo tưởng tồn tại trong đời chúng ta rất 'thực' và đáng tin cậy.

Bất luận khả năng diễn tiến ghê gớm, không bao giờ có một điều nào đó hết sức xấu xa, đen đủi xảy đến trong đời thường nhật khi chúng ta nỗ lực học hỏi để sống cùng.

Phần đông thiên hạ sống với một mức hạn vừa phải của sự ảo tưởng, mà chẳng hề tạm ngừng đặng xem xét hoặc đánh giá chúng một cách cẩn thận; có thể bởi vì, chúng ta sống cuộc đời bị giới hạn, chúng ta sợ hãi và không sáng tạo.

Các ảo tưởng và giả định căn cốt về cuộc đời đảm bảo cho chúng ta tiếp tục sống, thao tác chức năng, thể hiện chính mình trong công việc, trong quan hệ, gánh chịu trách nhiệm. Không có chúng thì chẳng chút dễ dàng để thức dậy mỗi buổi sáng.

Tuy thế đôi lúc, một ảo tưởng bấy lâu luôn sống cùng ổn thỏa bỗng quấy nhiễu, tác oai tác quái đời ta. Nó gợi lên thắc mắc, nghi ngờ về tất cả những ảo tưởng khác-- việc giải quyết, xử lý một ảo tưởng thường kèm theo một chuỗi đớn đau rõ ràng.

May mắn thay, điều này xem chừng là một sự kiểm tra lành mạnh; nó cho phép người ta duyệt xét toàn bộ đời mình và đảm bảo họ vẫn hướng theo những gì họ muốn là.

Còn nếu không vậy, những thời điểm của sự đổi thay này có thể là chỉ báo nhu cầu người ta cần chuyển sang một phương thức tiến hành hay đặt để con đường, quỹ đạo khác trong việc quan hệ với tha nhân, hoặc với một số nét nhân cách của chính bản thân.

Ảo tưởng luôn sánh đôi thân mật cùng đổi thay.

Những ai quan tâm có thể dễ dàng tìm thấy diễn giải chi tiết ở đây:

Các bà vợ đang thất vọng chuyện gia đình lưu ý nhé: nếu các bà muốn ông chồng mình từ nay bắt đầu lắng nghe và chấm dứt việc cởi bỏ tất vớ lung tung trên sàn nhà, thì tất cả những gì các bà cần chỉ gồm đôi chút kiên nhẫn và thật nhiều cá thu thôi.

Lời khuyên ứng xử tựa mối quan hệ ví von như thế là của nhà báo Army Sutherland-- người đã dành suốt cả năm trời theo học khóa đào tạo chuyên gia huấn luyện động vật, rồi áp dụng ngay các kỹ thuật nắm bắt được để thay đổi vô số thói tật đáng chán của chính chồng mình.

Theo Sutherland, muốn đời sống hôn nhân hạnh phúc thì phải biết bỏ qua các thói quen tiêu cực và tưởng thưởng nhiệt liệt thói quen tốt của đối tượng, chẳng khác tí chi với đường lối mà các huấn luyện viên sử dụng nhằm điều khiển cá heo biểu diễn phóng mình khỏi mặt nước, và bắt loài voi cứ giữ tư thế giơ vòi lên cao.

(Paris Café)

Khá ngạc nhiên khi biết rằng "quán" (thuộc bộ bối, Hán- Việt) là từ chỉ 'dây xâu tiền', vì thế, một xâu nghìn đồng tiền được gọi là nhất quán (một quan).

[Bên trên và toàn bộ phần giải thích từ vựng dưới đây đều dẫn từ hai cuốn Hán- Việt Tự Điển của Thiều Chửu (Nxb. TP. Hồ Chí Minh: 2000) và Tìm Về Cội Nguồn Chữ Hán của Lý Lạc Nghị và Jim Waters (Nxb. Thế Giới: 1998)]

Có vẻ, các nghĩa sau chẳng mấy thông dụng khiến công chúng ít biết tới lắm như 'rót vào, tưới' (thuộc bộ thủy); 'cái chậu rửa tay' (quán mộc: gội rửa, ý nói làm việc cung kính không dám coi thường); 'cái gàu múc nước' (thuộc bộ kim),...

Còn thì đa phần chúng ta vẫn hay nghe: tập quán (tập quen, thói thường); quán quân (mang hình tượng: dùng tay cầm mũ đội lên đầu người khác); quê quán, quán xuyến (nghĩa gốc 'xuyên qua', đều thuộc bộ bối); đại sứ quán (nghĩa gốc 'nhà khách'); v.v...

Xét thấu, nghĩ kỹ đạt tới đạo chính gọi là quán, như Kinh Dịch nói: "quán ngã sinh vô cữu" (xét thấu cái nghĩa vụ của đời ta mới không mắc tội lỗi).

Đạo Phật có phép tu dùng tai mà xem xét cõi lòng, trừ tiệt cái mầm ác trở thành bực vô thượng, nên gọi là phép quán' (Phật Quán Thế Âm); các nhà thờ của đạo sĩ cũng gọi là quán.

Và, dễ chừng ai mà không từng sử dụng: quán xá (quán trọ).

Cái từ cực kỳ dễ hiểu, dễ nhớ, dễ phụ thuộc sau rốt này chợt lúc nào gợi trong mỗi một cá nhân về lẽ tạm bợ, khoảnh khắc và khó níu giữ bền chặt của cuộc đời chúng ta đang sống?

Vượt trên nỗi niềm sinh ly tử biệt, phải chăng quán xá là nơi chốn trú ngụ trần tục vô cùng mà hư ảo cũng hiện hình nguyên vẹn?

Cho dù con người bên trong cửa nhìn ra hoặc ngoài đường trông vào, cần phải thấy quán xá tự nó tồn tại nhờ linh hứng và trực giác hơn là thuần túy trí tuệ?

Phương thức chung đụng với tính thực dụng của quán xá nằm ở năng lực uyển chuyển đủ nhìn rõ sự chuyển động, biến đổi luôn luôn của mọi thứ; nhằm vui vẻ thụ hưởng để rồi sẵn sàng chia tay, xả bỏ không hề tiếc nuối.

Quả thật, thành phố tốt đẹp nhất trên thế giới đích thực là vẻ hồn hậu, nét mộc mạc, chất giản đơn.

Một bài viết dễ đọc; tuy miệng lưỡi chua cay mà tâm ngay thẳng; hợp lý, thuận tình; phản ánh đúng lòng dân, song lời lẽ hơi chướng mắt nên xem chừng sẽ khó nghe; còn những mong đặng rồi chóng lọt thấu tai Chính phủ thì còn khuya.

[Blog Cái tôi trích nguyên văn, chỉ ngắt đoạn để tiện nhìn thôi.]

Tôi thưa thật với Thủ Tướng

............

Thưa Thủ Tướng,

Nếu tôi chỉ vì tôi, tôi sẽ không nói thật với Ngài: tất cả rồi sẽ bằng không nếu dân và nhà nước chưa một lòng một dạ.

Ngài có biết những người đội nón bảo hiểm đã phân tích:

"Gọi nón bảo hiểm là không đúng, vì chấn thương sọ não là chấn thương cái đầu của dân, dân tự chi tiền, dân tự nằm viện, chẳng ai trả tiền thay cho dân mà gọi là bảo hiểm.

Gọi nón bảo vệ cũng không xong, bởi một khi tai nạn xảy ra không chỉ có cái đầu bị đụng.

Đó là chưa nói, thiếu gì trường hợp đội nón vẫn mất mạng.

Thế mà Nhà nước hết bắt buộc, đến giam xe, rồi bây giờ là phạt nặng nếu không đội nón bảo hiểm.

Bảo hiểm gì, bảo... đội thì có"!

Tôi thiển nghĩ, chính sách đúng, phải là chính sách thuận lòng dân.

Chính sách thuận lòng dân trong việc bắt buộc người tham gia giao thông đội nón bảo hiểm là trước khi ban hành, Nhà nước phải tiến hành điều tra nghiên cứu một cách toàn diện, khoa học và trung thực.

Cụ thể là, trong số người chết vì tai nạn giao thông, cần tách bạch: có bao nhiêu trường hợp do hệ thống đường xá chưa bắt kịp tốc độ phát triển kinh tế và dân số (tầm nhìn), do việc quản lý giao thông yếu kém, do quy hoạch và quản lý đô thị bất cập, do những công trình thi công chậm chạp chiếm lòng đường...- nghĩa là lỗi về phần nhà nước; bao nhiêu trường hợp do lỗi của người tham gia giao thông? Trong số những người bị nạn, có bao nhiêu người chết vì chấn thương sọ não.

............

Ngay cả cha mẹ sanh con ra, cực khổ nuôi con lớn cũng phải tôn trọng sự riêng tư của con mình, rất ngần ngại ép con mặc cái quần, cái áo hoặc đội cái nón do cha mẹ mua sắm.

Thiết nghĩ, Thủ Tướng không phải là cha mẹ dân, ép cái gì lên thân thể của người khác lại buộc họ bỏ tiền ra sắm thì phải có lý lẽ xác đáng, có như thế mới mong nhận được sự đồng tình, hậu thuẫn của người thực hiện.

Thưa Thủ Tướng, sanh ra và lớn lên trong nội thành, tôi biết và nhớ như in, những cuộc biểu tình ở Sài Gòn trước ngày giải phóng do những người Cách mạng lãnh đạo cũng bắt đầu từ câu chuyện dân sinh, giống như chuyện đội nón bảo hiểm của ngày nay vậy.

Kính chúc Thủ Tướng khoẻ mạnh.

Kính thư

Tạ Thị Ngọc Thảo

Nhân dịp nhắc tới chủ đề mũ bảo hiểm, mời bạn đọc thêm ở đây và đây.

Đó là từ duy nhất lúc này nảy sinh trong tôi về cái vụ Đài truyền hình Việt Nam VTV3 dàn cảnh để cho nữ SV năm thứ nhất Hoàng Thuỳ Linh- người thủ vai chính trong bộ film truyền hình nhiều tập Nhật ký Vàng Anh "nói lời cuối cùng" với sự góp mặt và phát biểu tâm tình của ê-kíp làm film, sau vụ đoạn băng tự quay cảnh làm tình giữa cô gái đủ tuổi lập gia đình và chịu trách nhiệm hình sự này với một người con trai được tung lên mạng.

Mời bạn tham khảo các ý kiến của lứa tuổi 8X đồng trang lứa với Hoàng Thuỳ Linh.

Ngày mai, blog Cái tôi sẽ thể hiện rõ ràng hơn quan điểm về sự kiện được các báo ở Việt Nam xếp trong chuyên mục Văn hoá nêu trên.

Lúc này, chỉ muốn nói thêm duy nhất đúng một câu rằng: Phơi phới ơi là phơi phới ơi!

"…Và Thượng Đế đã tạo ra đàn bà (And God Created Woman…)"

Với tiêu đề The Female Brain (Bộ não phụ nữ), cuốn sách của nữ chuyên gia Tâm thần học thần kinh Louann Brizendine thuộc Đại học San Francisco (UCFS) cho thấy rằng, càng hiểu biết sớm về sự khác biệt rất thực tế giữa não phụ nữ và đàn ông càng tốt.

Theo nhà khoa học 53 tuổi này thì nghiên cứu của bà chỉ ra, não loài người hiện vẫn hãy còn mắc mứu như thể ở thời Đồ đá.

Bà Brizendine khẳng định não đàn ông và phụ nữ khác biệt về mặt kiến trúc và cấu tạo hoá học.

Một khi phụ nữ-- cả những người yêu thương họ-- chấp nhận và am hiểu sâu sắc về những sự khác biệt thần kinh làm nên hành vi mang tính đàn bà thì điều đó càng khiến tất cả chúng ta có thể tiến triển tốt hơn.

Chẳng hạn, đây là lý giải của bà Brizendine về chuyện tại sao phụ nữ thích nói về các cảm xúc bản thân trong khi đàn ông lại mê đắm vào sex:

Não phụ nữ như đường siêu tốc 8 làn giúp xử lý xúc cảm, trong khi để thực hiện điều này đàn ông sử dụng đường nhỏ nông thôn. Ngược lại, não đàn ông tựa sân bay O’Hare với một trung tâm (hub) nhằm giải quyết những ý nghĩ liên quan đến sex, trong khi phụ nữ hầu như chỉ có phi trường mà đường băng gồm các loại máy bay cá nhân bé tí.

Cả đời bà Brizendine đam mê bóc tách bản năng sinh học khỏi những ảnh hưởng đời thường; cuốn sách Não phụ nữ tập hợp hơn 1.000 công trình nghiên cứu khoa học thuộc các lĩnh vực Di truyền học, Khoa học phân tử thần kinh, Nội tiết học nhi khoa và thai nhi, và Thần kinh- nội tiết phát triển.

Tác phẩm Não phụ nữ cũng dựa trên những kết quả lâm sàng tại Khoa Hormone và Tâm trạng Thiếu nữ, Đàn bà được thành lập ở UCFS 12 năm nay. Đây là cơ sở duy nhất trên đất nước Hoa Kỳ chuyên sâu đề tài này.

Theo bà Brizendine, từ góc độ tổng thể thì não đàn ông lớn hơn não phụ nữ nhiều, song bộ phận chính dành thiết lập cảm xúc và trí nhớ ở não phụ nữ lại chiếm ưu thế, ví dụ: vấn đề dính dấp tới ngôn ngữ và “quan sát cảm xúc người khác.”

Về cơ bản, “thực tiễn thần kinh” của phụ nữ chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi những đợt hormone lên xuống thất thường suốt đời họ.

Đấy là cơ sở để bà Brizendine giải thích tại sao các thiếu nữ trao đổi tin nhắn, thư tay một cách háo hức trong lớp học; cánh chị em lại giả vờ đạt cực khoái khi ân ái; hay lý do các bà mãn kinh thôi không muốn gần gũi các đức ông chồng của mình nữa:

Kết nối nhau qua việc chuyện trò kích hoạt các trung tâm phấn khích trong não bé gái. Niềm phấn khích ấy không hề ít ỏi, chúng thực sự rất lớn. Chủ yếu do sự thúc dục của dopamine và oxytocin-- sự tưởng thưởng phóng khoáng và đầy đặn nhất về mặt thần kinh mà bạn có thể nhận lãnh, ngoài phạm vi cực khoái ân ái.

Không nhằm tấn công đàn ông, mục đích của bà Brizendine nhắm đến sự khác biệt giữa hai giới:

Chẳng hề có bộ não phù hợp cho duy nhất một giới. Các cô bé đã được chuẩn bị để là con gái, các cậu bé thành con trai. Não chúng khác biệt từ lúc sinh ra, tạo nên những xung năng, giá trị và tính thực tiễn trong đời sống của trẻ.

Về định hướng giới, theo bà Brizendine, không xuất hiện như là vấn đề của sự gán nhãn có ý thức của cái tôi mà liên quan đến não:

Sự định hướng giới ở chị em diễn ra suốt thời phát triển thai nhi, và "sự diễn đạt hành vi liên quan đến não cô ta sẽ chịu tác động và được khuôn đúc lại bởi môi trường và văn hoá."

Từ chính trải nghiệm cá nhân, bà Brizendine không cần thiết nói rằng sex thì khác hẳn với sự thông minh.

Bởi như phát biểu của nhà nghiên cứu não bộ Bruce S. McEwen thuộc đại học Rockefeller (N.Y.):

Ý tưởng cơ bản là cách tiếp cận cùng một vấn đề của đàn ông và phụ nữ không giống nhau, chí ít vì sự khác biệt sinh học trong não, để rồi dẫn tới tương tác với kinh nghiệm-- là câu chuyện của tự nhiên và nuôi dưỡng.

Khá thú vị không kém là nghiên cứu của bà Brizendine còn đưa ra mẹo vặt cho chị em cùng giới:

Một cách tự nhiên, não phụ nữ phóng thích một lượng oxytocin sau một cái ôm nhau 20 giây. Việc ôm ấp khiến người ta ghì xiết hơn và phát động dồn dập các vòng mạch tin tưởng trong não.

Vì vậy, lời khuyên của nữ khoa học gia là, đừng để một gã trai nào ôm chặt bạn nếu bạn không trù tính phó thác vào hắn ta. Và nếu bạn quyết định thực hiện, hãy đảm bảo ôm ít nhất trong 20 giây.

Cuối cùng, là một vài khác biệt thần kinh giữa phụ nữ và đàn ông từ tác phẩm của Louann Brizendine:

- Vài ba ngày thì ý nghĩ về sex mới thâm nhập vào não phụ nữ; với đàn ông, chuyện ấy diễn ra từng phút một.

- Phụ nữ sử dụng 20.000 từ mỗi ngày; đàn ông dùng 7.000 từ/ ngày.

- Phụ nữ vượt trội trong việc hiểu được người khác đang cảm nhận điều gì; đàn ông thì gặp khó khăn với chuyện nhận ra cảm xúc, trừ khi thấy ai đó khóc lóc hoặc hành hạ thân xác.

- Phụ nữ hay nhắc nhớ mình gắng vượt qua ý nghĩ rằng, đàn ông chẳng bao giờ khi không tự dưng năn nỉ, ỉ ôi cả.

- Phụ nữ qua tuổi 50 thường rất có thể chủ động ly dị.

(ảnh: NYT)

Một bài báo đáng đọc, nếu ta muốn dành thời gian và tâm trí làm hòa với chính bản thân mình:

Cái thói đến lượt mình lại đi gây hấn tiếp (redirected aggression) [chuyển nỗi đau từ một nạn nhân này sang một nạn nhân khác] không đơn giản khởi phát bởi thứ gì thậm phi lý hoặc thuộc tính bẩn thỉu của con người, mà nó-- kéo theo sự trả đũa và lòng thù hận-- thâm căn cố đế trong tận cùng kết cấu của thế giới tự nhiên rồi, là diễn tiến đáp ứng tất yếu với nỗi đớn đau.

Cách thức tồn tại lâu dài về mặt sinh học của thói tiếp tục gây hấn không chỉ lý giải sự vô nghĩa rõ ràng mà còn cả tính phổ quát của nó nữa.

Chuyện này phơi bày qua bao thời đại-- như chúng ta đã và đang chứng kiến--, xuyên suốt các nền văn hóa, các đơn vị xã hội, ở các cá nhân và hiển hiện nơi các cộng đồng, các quốc gia.

......

Gần đây, các nhà sinh lý học đã khám phá ra cơ sở hormone của hành vi này. Cả động vật lẫn con người đều trải nghiệm sự đe dọa, bị tấn công do việc "hạ thấp tầm quan trọng của stress"; kết cục, tăng hormone adrenaline, cùng với huyết áp cao và viêm loét lan rộng là chắc chắn.

Chưa hết, điều này mới chính yếu: khi được dịp "trả thù" ai đó khác thì các nạn nhân không hề thấy một dấu hiệu căng thẳng (stress) nào.

Chuyển dọc nỗi đau đớn của bản thân, các nạn nhân định hình mối ưu phiền nội tại riêng có, đồng thời tạo nên rắc rối cho những nạn nhân kế tiếp xếp phía sau hàng.

Nghĩ mà xem-- nhà sinh học Robert Sapolsky đề nghị-- về kẻ không hề mắc phải loét nhưng mặt khác lại gây ra các vết loét!