Cái tôi

Đó là chủ đề seminar của sinh viên năm thứ hai Sư phạm Vật lý của trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Cùng tham gia với các bạn, còn có một Tiến sĩ Tâm lý học tốt nghiệp ở Liên Xô cũ và một dịch giả đang công tác ở Viện nghiên cứu Hán- Nôm. Tôi được mời vì là bạn vong niên của cả ba người, dĩ nhiên là phải tính đến thầy giáo Tiến sĩ Vật lý đang giảng dạy môn Lịch sử Vật lý học ở lớp trên.

Lớp học gợi trong tôi cảm giác Socrate: trao đổi và thoải mái trình bày ý tưởng mà bạn muốn chia sẻ với tinh thần gợi mở, không áp đặt cũng như không kỳ vọng người nghe kính cẩn nuốt từng lời.

Tôi nghĩ, ngoại trừ sự thiếu đồng bộ của các giáo viên tương lai trong việc chuẩn bị kỹ càng tư liệu và tâm thế, nhìn chung buổi sáng nay tạo ấn tượng rất tốt; bởi cách các bạn sinh viên đặt câu hỏi khá hay, người cầm chịch đủ uyển chuyển dẫn dắt đối thoại và thừa uyên bác tóm gọn kiến thức cơ bản bằng văn phong dễ hiểu, đơn giản, cô đọng.

Tôi đã đọc Đạo của Vật lý lâu rồi, song cảm giác thích thú khi nhận ra sự gắn kết tự nhiên giữa Vật lý và đời sống tinh thần của con người thì đến sáng nay mới tỏ lộ sâu xa. Với lý thuyết nhóm, phép tịnh tiến và phép quay, khái niệm Đối xứng chứng tỏ khả năng mở rộng kỳ lạ, góp phần hình thành 32 kiểu sắp xếp mã tồn tại trong tự nhiên và đời sống con người.

Giới chuyên môn nói đến đối xứng bậc 2 (đối xứng phản chiếu gương), tinh thể học và toán học của sự đối xứng, bức xạ, điện, âm học, trong âm nhạc và tiểu thuyết; đối xứng của các quy luật Vật lý,...

Với các khái niệm trật tự gần, trật tự xa, các bạn trẻ đặt vấn đề về sự giãn nở của vũ trụ, vật chất và phản vật chất, tài năng (chuyên gia) từng lĩnh vực, và bất ngờ nhất, sự đa nguyên chính trị,...

Muốn phát triển, con người phải dịch khỏi sự cân bằng và sự mập mờ chính là bản chất của thế giới khi mà biến cố gắn bó với xác suất thống kê. Thời đại này là thời đại của phi đối xứng (so với chuẩn). Tính đối xứng của không- thời gian. Phản đối xứng và Kinh Dịch với tư duy Trung Hoa quy nhóm về các con số. Đẹp là hình thức đối xứng cao nhất (vì thế, ở góc độ nhất định người phụ nữ hội tụ khá nhiều điểm uốn thú vị),...

Và cuộc sống của con người liên quan đến cái gọi là khoảng lượng tử thời gian, hàm chứa khá nhiều khoảng trống trôi chẳng đều đặn và bước đi không thực. Vì thế, tôi chia sẻ về khái niệm bình thường dưới cái nhìn tâm bệnh học với hàm ý khoan dung và nhìn nhận sự thống nhất trong đa dạng của mối tương tác liên nhân cách.

Kỳ thực, từ nguyên của đối xứng đã hàm ý hài hòa: Symmetry; do đó, thấu cảm/ sympathy, theo tôi, là phẩm chất rất người cần được lưu giữ và triển nở.

Cả 3 ông bạn già của tôi dường như trẻ lại. Chia tay, tôi gà gật thích thú với phát biểu ngẫu hứng lúc trà dư tửu hậu ngà ngà quá trưa của vị Tiến sĩ Vật lý về khái niệm lượng tử: khả năng làm cho người khác tốt hơn (!)