Cái tôi

Các nhân vật trên đều nổi tiếng đến độ gần đây hầu như bất cứ ai cũng từng nghe nói tới, gây bàn tán nhiều chiều, tạo ra lắm tranh cãi.

Và trên hết, có vẻ điểm chung lớn nhất giữa họ được các nhà tâm lý học xã hội định danh bằng tên gọi "định kiến xác quyết/ confirmation bias": một nỗ lực tìm kiếm đủ đầy sự kiện nhằm chứng thực cho các niềm tin có sẵn, và lờ đi hoặc diễn giải lại các luận cứ phủ quyết.

100 năm đã trôi qua, song vụ án đại úy Pháp gốc Do Thái Alfred Dreyfus --bị cáo buộc bán bí mật quân sự cho Đức (1894)-- hiện vẫn còn là bóng ma ám ảnh nền chính trị đương thời.

Danh thủ Zidane thì gắn liền với cú húc đầu vào ngực đội bạn gây choáng trong trận chung kết World Cup vừa xảy ra.

Còn ông Đào Ngọc Dung, Bí thư thứ nhất TW Đoàn TNCSHCM, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc gia về Thanh niên Việt Nam lại liên quan đến vụ scandal thi cử sau Đại học môn Hành chính công.

Và cuối cùng, tin nóng hổi nhất là ca sĩ đồng hương xinh đẹp Mỹ Tâm xuất hiện trên báo Pháp với cách giật tít cực đắt: "My Tam fait la nique à l’oncle Ho/ Mỹ Tâm qua mặt Bác Hồ."

Vậy đó, thế giới ngày nay đang chuyển vận nhiều chiều và luôn tồn tại sự đan xen giữa các yếu tố văn hóa- chính trị- kinh tế và xã hội.

Việc sử dụng thông tin ngày càng đòi hỏi sự tinh tế và bản lĩnh nhất định. Dư luận không ngừng phải cảnh giác, tự nhắc nhở mình thường xuyên về động cơ khi nghe, đọc, xem báo, đài. Một thái độ hoài nghi và phản tỉnh thật cần thiết.

Chẳng hạn, ở góc độ truyền thông đại chúng, câu chuyện Zidane khiến tôi nhớ lại bài viết của vị tổng biên tập một tờ báo hàng đầu Việt Nam.

Ý cuối, cú húc ngực lịch sử của Zidane thêm một lần nữa, chứng tỏ sức mạnh ghê gớm của vô thức.

Nếu ai đó hành động sau khi đã suy nghĩ kỹ càng và rồi nhận ra lỗi lầm của mình thì có khả năng đối tượng sẽ chẳng mắc lại khuyết điểm.

Tuy thế, một khi biện bạch kiểu như "lỡ, vô ý, không hiểu nổi vì sao,..." thì theo quan điểm của cả Phật giáo và Phân tâm học ấy là điều khó chấp nhận; bởi cú "phốt" này thực sự là kết quả tất yếu nảy nòi từ thâm sâu nội tâm ta.