Thiên hướng vị thành niên phạm tội liên quan đến thái độ đối với uy quyền, chứ không phải vì sự phát triển đạo đức của chúng
Đọc bài báo xem chừng cập nhập nhanh nhất Trẻ vị thành niên phạm tội, vì đâu?, tôi lại bắt gặp cái nhìn quen thuộc đến dễ dãi của giới truyền thông nước nhà mỗi khi phản ánh về chủ đề thời sự này:
Mới đây, TAND TPHCM đã tổ chức hội thảo về thực trạng người chưa thành niên phạm tội. Theo Tòa Hình sự TAND TP, từ năm 2002 đến 2006, tỉ lệ người chưa thành niên phạm tội tăng gần 100%. Một điều đáng nói nữa là, người chưa thành niên phạm tội thường đóng vai trò chủ động, trong nhiều trường hợp là những người tổ chức, cấu kết thành băng nhóm. Có thể nhận thấy, giáo dục lối sống đạo đức chưa thực sự được coi trọng, giáo dục pháp luật chưa đưa vào học đường nên hiểu biết pháp luật của người chưa thành niên rất hạn chế. Tuy nhiên, gia đình vẫn là quan trọng nhất.
Dường như vẫn tiếp tục là những kết luận vồi vội, chung chung "sâu xa nhất phải kể đến đó là yếu tố gia đình"; hay tập trung điểm tin theo dòng "nhiều trẻ vị thành niên trở thành tội phạm của những vụ xâm hại tình dục trẻ em"; hoặc dẫn lời cơ quan chức năng "nguyên nhân rất cơ bản là các em không đuợc gia đình giáo dục, giám sát đến nơi đến chốn"; cá biệt thì chỉ thẳng "sự lơ là, thiếu quan tâm của người lớn"; bằng không, chuyên gia sẽ 'khái quát' ở tầm vĩ mô "tình trạng gia tăng tội phạm vị thành niên là do sự nhận thức kém về đời sống xã hội cũng như thiếu hiểu biết về pháp luật trong giới trẻ",...
Chúng ta thường quy lỗi cho hành vi chống đối xã hội của đối tượng người trẻ phạm tội là do kém năng lực tư duy, không phân biệt được đúng, sai trong một tình huống nào đó; tức là, phụ thuộc vào các năng lực tri nhận đạo đức, hiểu biết phải trái.
Hai nhà Tâm lý học Phát triển Anh quốc là Hammon Tarry và Nicholas Emler không nghĩ thế.
Dựa trên 6 trạng thái phát triển đạo đức của Lawrence Kolberg, họ đã thử kiểm tra năng lực của 789 cậu trai tuổi từ 12 đến 15 nghĩ thế nào về những sự đúng, sai trong các tình huống khác nhau. Đồng thời, họ cũng tiến hành hỏi chúng về các giá trị đạo đức cá nhân, thái độ đối với uy quyền (authority) và làm tường trình hành vi chống đối xã hội 12 tháng qua.
Vị thành niên có thái độ tiêu cực đối với uy quyền- gồm các thầy, cô giáo và cảnh sát- thường có xu hướng tường trình nhiều vụ dính tới hành vi chống đối xã hội như ăn cắp hoặc đánh nhau. Các giá trị đạo đức của người trẻ- như giữ lời hứa và thật thà-, cũng có liên quan với các mức độ hành vi phạm tội, song điểm căn bản là, lại không liên quan với các năng lực của chúng về sự tri nhận đạo đức, hiểu biết đúng sai.
"Điều này khiến ta nghi ngờ về tính hiệu quả của những chương trình ngăn ngừa, phòng chống nhằm cải tạo lại những người trẻ phạm tội thông qua việc nâng cao mức độ hiểu biết đúng sai, tri nhận đạo đức của chúng," hai nhà nghiên cứu nói.
Hoạch định chính sách, chiến lược về thái độ của người trẻ đối với uy quyền xem ra hiệu quả hơn nhiều, song các nhà nghiên cứu lưu ý rằng, những thái độ như thế "dường như kiên định ghê gớm qua thời gian, hàm ý chúng được nắm giữ vững chắc, đã khắc ghi sâu thẳm trong bản sắc cá nhân và thật khó để thay đổi chúng."
Nhân tiện, tôi luôn cảm thấy ngỡ ngàng mỗi khi tiếp cận với tài liệu Tâm lý học Tư pháp và Tội phạm; đặc biệt hơi choáng váng về sự đa dạng trong hoạt động tình dục của con người, như một cặp đều ngoài 30 tuổi phải chết thật thảm thiết lúc đang khoái sướng, gắng pha trộn giữa sex và điện (hai thanh kim loại nặng dài 22cm, đường kính 2,5cm được đút ngập sâu vào trực tràng của cả người đàn ông và phụ nữ 18cm; dòng điện điều chỉnh ở 90 volts, song cũng có thể tăng lên 130 volts,...)
Tài liệu Tâm lý học Tư pháp và Tội phạm còn hấp dẫn ở chỗ, đoan chắc nó chỉ mô tả bề mặt của tảng băng; suy ra là còn nhiều người thực hiện những hành vi tương tự thế (chỉ có điều an toàn hơn chăng); cũng như phạm vi hoạt động, biểu hiện chuyên nghiệp và mức độ nguy hiểm của tội phạm vị thành niên trong thực tế có thể phức tạp hơn những gì thấy trên trang báo.
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ