Cái tôi

Bởi vô số rắc rối mang vẻ quyến rũ và thực tiễn rất riêng, lĩnh vực tâm lý học bất thường luôn thu hút sự chú ý của những ai đòi hỏi tính ứng dụng và mức độ hàn lâm trong nghiên cứu khoa học.

Chủ đề "tâm thần phân liệt" cũng không nằm ngoài tinh thần hoài nghi đúng đắn ấy; minh họa cụ thể là sự đối đầu giữa hai quan điểm được tóm tắt như sau:

Đứng về phía khẳng định “Yes”, là bài Một khái niệm về tâm thần phân liệt/ A Concept of Schizophrenia, đăng trên tạp chí Journal of Mental Health, vol.2, 1993.

Theo đó, nhà tâm thần học Eve C. Johnstone xác nhận rằng tâm thần phân liệt (TTPL) là một bệnh lý sinh học, cả ở ý nghĩa hội chứng y khoa/ medical syndrome và sự tổn thương thể lý/ physical lesion.

Ngược lại, để phủ quyết thì nhà nghiên cứu và chuyên gia tâm lý học danh tiếng Theodore R. Sarbin [trong bài viết Toward the Obsolescence of the Schizophrenia Hypothesis đăng trên tờ Journal of Mind and Behavior vol.11, nos. 3 & 4 (1990)], lại chỉ rõ: TTPL là một cấu trúc xã hội/ social structure được các nhà khoa học và chuyên gia thực hành y khoa phát triển nhằm lý giải và phân loại hành vi.

Cụ thể hơn, bà Johnstone xem xét cẩn thận khái niệm "bệnh lý/ disease" trong ý nghĩa y khoa và phát hiện thấy rằng khái niệm TTPL gắn chặt với hai khía cạnh chính.

Thứ nhất, Johnstone dẫn bằng cớ để chỉ ra các triệu chứng TTPL thiết lập một “hội chứng bệnh cảnh/ syndrome picture” với một hậu quả đặc trưng. Thứ hai, bà gắng chứng minh rằng, ngay cả khi khái niệm bệnh lý là sai lạc/ false thì mô hình y khoa của TTPL vẫn còn giá trị thực hành đối với bệnh nhân và nhà lâm sàng.

Còn nhà tâm lý học Theodore R. Sarbin tìm thấy ít ỏi giá trị từ mô hình y khoa của TTPL.; "cấu trúc" bệnh lý không thể trụ vững lâu hơn nữa. Ông Sarbin mô tả cách thức khái niệm bệnh này được tổ chức từ những nguồn cơn xã hội và lịch sử ra sao, hàm ý rằng TTPL chẳng phải đối tượng khách quan mà là sự sáng tạo văn hóa/ cultural invention. Ông Sarbin cũng nỗ lực chú thích rằng không có sự phân biệt vững chắc/ valid về mặt sinh học và tâm lý giữa người mắc TTPL và người bình thường.

Theo Sarbin, 8 thập kỷ nghiên cứu đã chứng tỏ sự phân biệt đó làm nảy sinh nhiều vô kể những chẩn đoán lầm lẫn/ misdiagnoses, và nghiên cứu này cũng thất bại khi tách những vấn đề mang tính chất TTPL so với những vấn đề khác bình thường hơn.

[Susan Nolen-Hoeksema. (1998). Clashing Views on Abnormal Psychology. USA: The McGraw-Hill Companies, Inc., pp. 84-105]

Từ góc độ cá nhân, do kiến thức hạn hẹp và kinh nghiệm ít ỏi, nên cuộc tranh luận trên chỉ càng làm tôi nhớ về trường hợp Mr. Vac- người thanh niên lặng lẽ/ The Silent Young Man: The Case of Mr. Vac (Rogers, Genlin, Kiesler, & Truax, 1967), là sự trình bày cổ điển của đường lối mang phong cách Carl Rogers (Hoa Kỳ, 1902-1987) trong trị liệu cá nhân mắc TTPL.

Theo quan điểm của Carl Rogers và những nhà trị liệu thân chủ- trọng tâm/ client-centered therapy khác (Bozarth & Brodley, 1991), cách tiếp cận của Rogers đối với tâm lý trị liệu/ psychotherapy có thể được mô tả ngắn gọn như là một tập hợp các điều kiện căn cốt/ core conditions có thể giúp cho khuynh hướng thực hiện toàn mãn/ self-actualizing tendency của thân chủ trở nên dễ dàng. (Mearn & Thorne, 1990). Các thái độ này được phác họa gồm: sự tôn trọng tích cực vô điều kiện/ unconditional positive regard, thấu cảm/ empathy và thích đáng/ congruence.

Ví dụ vừa dẫn là ca điều trị cá nhân mắc TTPL thành công. Mr. Vac, người đàn ông đã ngoài 20 tuổi này đã nằm viện hai năm rưỡi và được chẩn đoán là "phản ứng tâm thần phân liệt, thể đơn giản/ schizophrenic reaction, simple type".

[David J. Cain & Julius Seeman. (eds) (2nd edn) (2002). Humanistic Psychotherapies- Handbook of Research and Practice. Washington, DC: American Psychological Association, pp. 579-580].

Trong khuôn khổ bài này, tôi chỉ xin dẫn phát biểu của Carl Rogers về việc sử dụng thuốc.

Một lĩnh vực khác mà tôi không chạm đến là toàn thể lĩnh vực quan hệ đến thuốc. Thuốc/ medication thường được xem là đầy ý nghĩa đối với các rối loạn loạn thần/ psychotic disorders. Có lẽ đôi khi điều đó đúng; tôi không muốn thử cố gắng bước vào lĩnh vực thuốc men. Thường các bệnh nhân được chỉ định dùng thuốc để làm dịu bớt nỗi khốn khó của người chăm sóc hơn là vì phúc lạc của bệnh nhân/ Often patients are medicated in order to be of help to the people caring for them rather than for the welfare of the patient. Tôi nghĩ, hầu hết các rối loạn tâm lý có nguồn gốc từ tâm lý/ most psychological disorders are psychological in their origin; việc điều trị các rối loạn tâm lý nên giải quyết theo cấu thành đó của chúng.