Cái tôi

Hôm qua, chúng ta đã theo dõi một số khái niệm cơ bản liên quan đến tiền trị liệu (pre-therapy.) Giờ là lúc nên xem thử nó đã được vận dụng như thế nào trong bối cảnh lâm sàng.

Theo lời Giáo sư Dion Van Werde, ban lãnh đạo bệnh viện ông làm việc đã đưa vào nội quy việc phản ánh hành vi loạn thần bất cứ khi nào có thể, miễn là nó không mâu thuẫn với trách nhiệm quản lý của họ đối với phần khoa phòng còn lại.

Điều này có nghĩa, họ cố gắng làm việc từ bên trong tiến trình của thân chủ hơn là vẫn tiếp tục kiểm soát, diễn giải hoặc đánh giá những gì ai đó nói hay làm.

Sử dụng phản ánh là cách thức đáp ứng thân chủ theo đặc điểm riêng có của họ, và giúp thân chủ tạo nên sự tiếp xúc sâu sắc hơn với thực tại, với cảm xúc của chính họ và với người khác.

Chẳng hạn, Christiane bước vào phòng y tá- điều dưỡng, cứ đứng ở đấy và nhìn chòng chọc về phía trước. Rõ ràng cô ấy đang ở trong tình trạng khép kín, ở vị trí đóng chặn cửa mà không muốn bước vào phòng hoặc tiến tới chỗ nhân viên điều dưỡng.

Thay vì ngay lập tức bảo Christiane quay về phòng của mình hoặc hướng dẫn cho cô bài học đầu tiên phải gõ cửa trước khi bước vào, một trong các điều dưỡng viên đã thể hiện sự phản ánh thấu cảm với những gì đang diễn ra:

'Cô đang đứng trong phòng điều dưỡng (SR). Cô nhìn ra hướng cửa sổ (SR). Cô nhìn chòng chọc (FR).'

Những phản ánh này dường như cho phép Christiane tiếp xúc với cảm xúc của bản thân, và tự mình thoát khỏi những gì đang xảy ra trong tâm trí theo một cách thức mà cô xem chừng không thể tinh thông.

Bây giờ cô nói: 'Tôi e là mẹ tôi sắp chết.' Rồi cô đổi hướng và tiến về phòng khách. Tâm trạng nửa loạn thần (semi-psychotic mood) được xử lý và thêm một lần nữa, cô kiểm soát chính mình. Do đó, cô có khả năng cảm nhận và truyền thông một cách thích đáng, trung thực mà cô không đòi hỏi phải chú ý lâu hơn. Rồi cô lại có thể tự chăm sóc mình, cho dù can thiệp ngắn hạn và mang tính kỹ thuật đơn giản.

Một ví dụ khác xảy ra trong cuộc gặp mặt định kỳ hàng tuần giữa ban lãnh đạo và bệnh nhân với khoảng chừng 20 người ngồi thành một vòng tròn lớn.

Thình lình, một bệnh nhân là Thierry bước vào với một cuốn Kinh Thánh trên tay, tiến thẳng chỗ giáo sư Werde, chỉ cho ông một trang sách và bảo: 'Tôi có thể chuyển đổi những con chữ này.'

Giáo sư Werde tiếp xúc bằng mắt, cũng hướng vào Kinh Thánh (BR) và phản ánh: 'Tôi có thể chuyển đổi những con chữ này. Thierry, chúng tôi đang ngồi theo vòng tròn (SR). Anh đang đứng (BR) cạnh tôi (SR) và đang chỉ cho tôi Kinh Thánh (RR).'

Phản ánh tất cả điều này cho phép Thierry hiểu rằng, anh ấy đang làm điều gì đó không theo thường lệ, nhận ra bối cảnh tình huống, và anh ấy có khả năng quay về neo chặt chính mình để chia sẻ thực tế bằng cách chọn một cái ghế và ngồi yên lặng ở góc vòng tròn.

Tại một cuộc họp nhóm khác, Chantal đột ngột đứng phắt dậy, chỉ tay về phía cửa sổ rồi nói: 'Tôi lại thấy chúng chuyển động.'

Giáo sư Werde phản ánh tương tự những từ cô Chantal đã dùng (WWR) và cũng diễn đạt sự lo lắng trên khuôn mặt của cô (FR).

Những sự can thiệp này dường như phục hồi khả năng tiếp xúc của cô và nhờ làm vậy, chúng mang cô ra khỏi thế giới loạn thần. Cô nhìn quanh, dần nhận ra nhóm lần nữa, ngồi xuống và ra dấu mà không nói rằng, mọi người có thể tiếp tục buổi họp mặt. Nhóm có vẻ dịu hẳn đi là cô ấy lại ở cùng với mọi người và rằng, giai đoạn loạn thần không hoàn toàn tự động đưa tới tương tác ức chế; thay vào đó, nó được đối xử theo cách rất đáng kiềm chế, chấp nhận.

Các ví dụ như trên có thể được chuyển dịch vào các bối cảnh khác và trong bất kỳ mối quan hệ nào giữa hai người-- một thì đang bị tổn thương và thực hiện chức năng ở mức độ biểu đạt sẵn (Proutty, 1998), và người kia hiện diện một cách thấu cảm với sự chú tâm đủ để người thứ nhất rời khỏi trạng thái mất tiếp xúc mà bước vào thế giới cảm xúc và truyền thông.

Tiền trị liệu tỏ ra tương hợp trong nghiên cứu các trường hợp cực độ; chẳng hạn, Proutty & Cronwal (1989) mô tả tiền trị liệu với một người trưởng thành chậm phát triển tâm thần bị trầm cảm nặng nề; Proutty & Kubiak (1988) minh hoạ tiến trình làm việc với một đối tượng rất thông minh mắc tâm thần phân liệt, thể giảm trương lực cơ; Proutty (1990) thì trình bày tiền trị liệu với người chậm phát triển tâm thần có các triệu chứng giống tâm thần phân liệt.

Bài tới sẽ minh hoạ chi tiết hơn việc các nhà thực hành sử dụng các nguyên tắc và kỹ thuật tiền trị liệu ngay cả họ không biết nền tảng về sự truyền thông của thân chủ.

Điều ấy đưa ra một ví dụ khác về chủ đề lặp đi lặp lại trong cuốn sách này: rằng, trong cách làm việc Con người- trọng tâm, quan trọng nhất là 'hiện diện' thật tâm lý (psychological 'present') và trong sự 'tiếp xúc' với thân chủ hơn là thực sự hiểu những gì thân chủ đang truyền thông.

Nguồn: Mearns, 2003: 123-24

[Tuần sau, ngày 19 & 20.01: Ứng xử với nội dung mang khả năng loạn thần bằng sự truyền thông thích đáng]