(ảnh: WFMH)
Theo thông tin từ một website, ước tính khoảng 450 triệu người trên khắp hành tinh đang phải chịu đau đớn bởi một rối loạn hành vi hoặc tâm thần; trong đó, chỉ một phần nhỏ được tiếp cận điều trị cơ bản nhất.
Rằng, cứ 10 người thì có 4 người trở nên tàn tật do nguyên nhân bệnh tâm thần. 14% gánh nặng bệnh tật toàn cầu thuộc các rối loạn tâm thần. Chi phí chữa trị cho bệnh tâm thần chiếm 1% ngân sách quốc gia. Ở các nước thu nhập thấp, 2 triệu dân mới có 1 bác sĩ tâm thần; so sánh đó, ở các nước thu nhập cao là 1/10.000 dân.
Tại các nước đang phát triển, hầu hết thành viên mắc các rối loạn tâm thần nghiêm trọng chẳng khác gì đối tượng bị bỏ rơi, họ đành tự giải quyết với những gánh nặng riêng tư như trầm cảm, mất trí nhớ tuổi già, tâm thần phân liệt, và lạm dụng chất. Vì bệnh tật, nhiều người thành vật hy sinh, là đích nhắm nhục mạ và phân biệt đối xử tàn tệ.
Truyền thống Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới (World Mental Health Day) bắt đầu vào 10.10.1992; chủ đề năm ngoái 2006 nhấn mạnh đến việc nâng cao nhận thức nhằm giảm thiểu nguy cơ tự tử-- như là hậu quả thảm hại của chẩn đoán và điều trị các bệnh tâm thần nghiêm trọng.
Năm nay, người ta đặt vấn đề sức khỏe tâm thần trong bối cảnh thế giới đang biến chuyển: sự tác động của văn hóa và tính đa dạng.
Thêm một lần nữa, hễ có dịp là blog Cái tôi lại tranh thủ điểm tin liên quan đến tâm thần phân liệt.
Tình hình xem ra khả quan cho người mắc tâm thần phân liệt?
Dù có rất nhiều tiến bộ trong việc định dạng và điều trị tâm thần phân liệt vài thập niên gần đây, câu trả lời dường như là Không.
Hai nghiên cứu gần đây cho thấy, người mắc tâm thần phân liệt không có vẻ được tốt như chúng ta mong đợi, mặc cho bao điều kiện chăm sóc thuận lợi đối tượng mắc rối loạn này.
Tâm thần phân liệt (TTPL, Schizophrenia) là một rối loạn tâm thần suy nhược nghiêm trọng, tấn công đa phần vào thanh niên mới ở giữa độ tuổi 20 hoa niên.
Đặc trưng bởi trải nghiệm hoang tưởng hay ảo giác (hoặc cả hai), TTPL rốt cục tạo nên một thời kỳ cực kỳ khốn khổ khi phải đương đầu với các hoạt động hàng ngày.
Người mắc TTPL thường nhọc nhằn trần ai cùng các tiến trình suy nghĩ bình thường, như chuyện tuân theo danh sách "việc cần làm" hay phải tập trung vào một nhiệm vụ tại bất kỳ giai đoạn đầy ý nghĩa nào đó. Các nhà tâm lý học nhìn vấn đề này như là trải nghiệm "thiếu hụt nhận thức."
Nghiên cứu thứ nhất do Goldberg và cộng sự tiến hành, dựa trên giả thuyết rằng các loại thuốc chống loạn thần đời thứ hai sẽ có cải thiện đáng kể nhận thức (ví dụ, suy nghĩ có sắp xếp, tổ chức) của bệnh nhân TTPL.
Goldberg và cs. đi đến ý tưởng trên sau một loạt thử nghiệm lâm sàng đã công bố khẳng định điều này xảy ra, song không một thử nghiệm lâm sàng nào thiết kế để test riêng mỗi vấn đề như thế mà thôi.
Thật không may cho người mắc TTPL, các nhà nghiên cứu đã khám phá thấy là các loại thuốc chống loạn thần đời gần nhất, mới nhất thực sự hỗ trợ rất ít cho việc suy nghĩ của họ. Nói cách khác, các hiệu ứng tích cực được các nghiên cứu trước đây chỉ ra chính vì phương thức thiết kế giả tạo, chứ không phải tự thân hiệu ứng của thuốc.
Giới khoa học có nhiều cách để đo lường sự cải thiện, tốt hơn của một người so với kẻ khác trong xã hội.
Kinh tế gia thực hiện qua thu nhập, phí tổn tiêu thụ và điều kiện sống; nhà giáo dục thì nhìn vào cách nhiều người tại một đoạn đời sau khi tốt nghiệp phổ thông hoặc đại học; còn các nhà tâm lý học sẽ phải xem xét các yếu tố cảm xúc và mức độ hạnh phúc. Bác sĩ phẫu thuật hay chú ý tới tỷ lệ tử vong để quyết định, dẫu cho đồng nghiệp của họ có tỷ lệ tử vong chấp nhận được với một quy trình quen biết hay không.
Nghiên cứu thứ hai kiểm tra tỷ lệ tử vong của người mắc TTPL từ 37 nghiên cứu đã công bố, thuộc 25 quốc gia trong khoảng thời gian 26 năm trở lại (tính tới 01.01.2006).
Dù dịch vụ sức khỏe tâm thần vài thập niên gần đây có nhiều đổi mới, song các nhà nghiên cứu vẫn chưa rõ nguy cơ tử vong với TTPL thay đổi hay không.
Thay vì nhìn thấy tỷ lệ tử vong của người mắc TTPL thuyên giảm theo thời gian-- như tỷ lệ tử vong trong cộng đồng chung--, các nhà nghiên cứu thực ra lại phát hiện tỷ lệ tử vong tăng lên. Nói cách khác, người mắc TTPL hiện đang chết nhiều hơn so với quá khứ.
Các nhà nghiên cứu quy lỗi này phần lớn do người mắc TTPL không được hưởng lợi bao nhiêu từ các tiến bộ, đổi mới nói chung trong việc chăm sóc sức khỏe-- người mắc TTPL hoặc là chẳng cố tìm kiếm để được chăm sóc sức khỏe, hoặc là họ không nhận được cùng một mức độ chăm sóc sức khỏe phù hợp như với đa số dân chúng.
Điều đó một phần liên quan tới chính bản thân bệnh tật, như các nhà nghiên cứu lưu ý:
Đối với TTPL, tình trạng dồn dập cấp tính của căn bệnh có thể đưa đến cả một loạt yếu tố thuộc lối sống không lành mạnh, làm tăng thêm nguy cơ mắc các bệnh thực thể và hậu quả, tăng nguy cơ tử vong.
Người mắc TTPL thường bị cho là có khuynh hướng ít khi kiếm tìm chăm sóc sức khỏe, hiếm được chăm sóc y tế, tham gia vào các hành vi nguy cơ cao, và thiếu tuân thủ liệu trình điều trị.
Các nhà nghiên cứu cũng khẳng định, có thể là một số yếu tố gene hoặc môi trường đặt người mắc TTPL vào nguy cơ cao hơn, đặc biệt là từ viễn tượng sức khỏe nói chung.
Các loại thuốc chống loạn thần không điển hình thường tỏ ra tồi tệ, vì (a) chúng dường như đem đến nguy cơ tăng cân và các hội chứng chuyển hóa (metabolic syndrome) nhiều hơn, và do đó (b) khả năng kém bền vững tỷ lệ tử vong của người mắc TTPL.
Mọi thứ không phải như thế là xong xuôi, đủ đầy; câu chuyện về người mắc TTPL thật dài dòng, phức tạp và khổ đau khôn cùng.
Chỉ nghĩ đến người mắc TTPL ở Việt Nam đã cảm nhận ít nhiều rằng, diễn tiến vẫn chưa thực sự thấy sáng sủa, tốt đẹp hơn lên.
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ