Cái tôi

(ảnh)

... Việc học cần nghị lực, hiếu kỳ mãnh liệt và tự do để thăm dò. Những cái ấy xuất hiện với hành động quan sát, một trạng thái trong đó chấm dứt mọi thẩm quyền và mọi phẩm trật theo lối tâm thần.

Hành động nghe là hành động sống. Lắng nghe là một phẩm chất của tâm trí, một thái độ còn quan trọng hơn điều học được.

... Chính não chúng ta, các tế bào não, bị điều kiện hoá hàng ngàn và hàng triệu năm. Nếu không xuyên phá được tình trạng bị điều kiện hoá này thì luôn luôn có thảm hoạ, luôn luôn có khổ não, luôn luôn có hoang mang, luôn luôn có lệch lạc.

... Có phải các bạn học? Trong hành động học hỏi chân lý thì toàn bộ cấu trúc, toàn bộ đáp ứng của các tế bào não trải qua thay đổi lớn lao. Nó sống trong một chiều kích trọn vẹn của chuyển động, chuyển động toàn bộ chứ không phải chuyển động cục bộ. Trật tự, vốn là sự hoà hợp thì không có bản sơ đồ nào. Trật tự, vốn là sự hoà hợp, chỉ đến khi có hành động học hỏi, hiểu biết về sự vô trật tự. Và từ hành động học hỏi về sự vô trật tự- chứ không phải học cách đem trật tự vào trong vô trật tự là điều bạn không bao giờ làm được- từ hành động học đó xuất hiện trật tự, một cách tự nhiên.

... Người quan sát, người đang học đó, có khác biệt với cái mà người ấy quan sát hoặc học không? Thực tế là người quan sát và cái bị quan sát bị chia làm hai theo bản thể nên luôn luôn vô trật tự. Chừng nào mà người quan sát, người chứng nghiệm, người suy nghĩ, người nói, 'Tôi đang học' còn phân ly bản thân với cái bị quan sát, người chứng nghiệm và cái mà từ đó mình học, chừng nào còn có sự phân ly ấy thì tất nhiên còn gây ra xung khắc, như tất cả những sự phân ly đã và đang gây ra, và vì thế hoang mang, vì thế vô trật tự.

... Như thế làm sao bạn nhìn cùng khắp được trạng thái vô trật tự. Nếu bạn nhìn nó từ bên ngoài như thể bạn độc lập với nó, như thể bạn chẳng dính dáng gì tới nó hoặc như thể bạn sắp mang trật tự đến, thì cái 'bạn' đó chỉ là một mảnh vụn trong số những mảnh vụn khác. Có phải cái 'bạn' đó, kẻ nhìn vào sự vô trật tự khác với sự vô trật tự? Bạn là thành phần của sự vô trật tự đó; bằng không bạn không hiểu được nó, bằng không bạn không nhận ra được cái vô trật tự. Bạn thuộc phần sự vô trật tự đó, bạn, người quan sát, là người tạo ra sự vô trật tự đó.

Nếu bạn thấy sự thật đó, bạn được giải thoát. Vì chỉ có chân lý- không dính dáng gì tới khoái lạc hoặc đau đớn, tới hành động học hoặc nhìn chân lý- mới giải phóng não khỏi tình trạng bị điều kiện hoá của nó, vì thế não lúc ấy là một não mới.

Bạn có thấy vẻ đẹp của nó? Bạn biết đó, giống như nhìn vẻ đẹp của lá cọ trên trời cao rộng, để thấy nó, không như một người quan sát với toàn bộ kiến thức và nhược điểm cá biệt, mà là nhìn nó không có người quan sát, để thấy những chuyển động lạ thường của lá cọ- cũng một cách như thế, nhìn là học.

Và trong việc học có chuyển động toàn bộ cuộc sống trong đó không có sự vỡ thành từng mảnh vụn, và vì thế, chính cuộc sống là một hoà hợp vĩ đại, và hoà hợp nghĩa là tình yêu.

[Krishnamurti, J. (2002). Krishnamurti- cuộc đời và tư tưởng (3 tập). Tập II: Đời không tâm điểm. Nguyễn Ước biên dịch, H.: Nxb. Văn học, tr.478- tr.481]