Bìa sách trên chứa chân dung của cô gái 23 tuổi Theodora Weston, được đưa vào Bệnh viện Hoàng gia Bethlem (Anh quốc) ngày 28.7.1894- bệnh viện tâm thần cổ xưa nhất thế giới- chỉ nhằm phục vụ mục đích lâm sàng.
Cùng với chân dung 3 nam bệnh nhân [nhấn đường dẫn Next Page] khác (nhập viện 1885-1886), những bức ảnh lâu đời này được để nguyên dạng nhằm giúp người xem nhận ra các nét tương tự của đối tượng mắc bệnh tâm thần.
Tự thân chúng, 3 điển cứu đủ sức thu hút người đọc, thể hiện cái nhìn thoáng qua về bệnh nhân tâm thần nội trú của một thời xa lơ xa lắc (cuối thế kỷ XIX) tận bên kia phương trời Tây- thời chưa có thuốc chống loạn thần, mới nảy sinh các phương pháp điều trị hiệu quả lần đầu tiên về bệnh loạn thần, cũng như đưa độc giả quay về kỷ nguyên khùng điên hồi nảo hồi nào; chí ít, chúng gây ấn tượng đến độ tạo bình luận:
Một công trình gợi lên nhiều vấn đề. Chúng ta mong đợi chi khi bắt gặp trong một cuốn sách những tấm hình như thế? Đôi mắt nhìn sợ hãi, áo quần lủng rách, miệng chảy nước dãi? Liệu chúng ta sẽ ngạc nhiên khi họ đâu khác biệt mấy? Chúng ta chẳng hiểu biết gì hơn nếu các bức ảnh chụp con người bình thường trong trang phục hàng ngày? Và cá thể được định dạng theo lối đã qua đời rồi thì thực sự chuyển tải "quyền được lắng nghe sự bày tỏ ý kiến" hay "phẩm giá tương xứng"- như các tác giả đề nghị? Ai trong chúng ta muốn lựa chọn được ký ức lưu giữ bằng cách đấy? Hay, xem chừng phù hợp hơn, một người "tầm tầm" thời Victoria ước mong được nhớ tới ra sao? Đáng lưu ý, 16 bệnh nhân ngoảnh đi cái nhìn chằm chằm.Trở lại thế kỷ XXI chúng ta đang sống. Cách đây hai tháng, tại hội nghị thường niên (6.2007), Hiệp hội Sức khoẻ Tâm thần Hoa Kỳ công bố số liệu thu thập được qua cuộc điều tra thái độ của cộng đồng về các vấn đề sức khoẻ tâm thần; theo đó, người dân đã có nhiều chấp nhận về các vấn đề sức khoẻ tâm thần và rối loạn so với 10 năm trước, song mức độ chấp nhận vẫn tụt sau các bệnh lý nói chung, như đái đường hoặc ung thư.
Chẳng hạn, người Mỹ có xu hướng nhìn các bệnh tâm thần và những trục trặc hành vi bình thường khác thuộc trạng thái cảm xúc yếu kém hoặc cá nhân- hơn là những vấn đề sức khoẻ thực sự- so với khi họ đánh giá các bệnh tật khác. Đặc biệt, 72% xem trầm cảm như là "vấn đề sức khoẻ thực sự" so với 97% nhìn ung thư như "vấn đề sức khoẻ thực sự."
Còn riêng với trầm cảm thì sao?
Dân Mỹ cảm thấy thoải mái khi có một người bạn (91%), người hàng xóm sát vách (91%) hoặc đồng nghiệp (68%) bị trầm cảm, song họ ít ổn thoả khi đối tượng mắc trầm cảm là một giáo viên (39%), người tình lãng mạn (47%) hoặc chính khách trúng cử (51%).Trong khi đó, đa phần người dân Hoa Kỳ cảm thấy thoải mái quan hệ với người bị ung thư hoặc đái đường; mức độ từ 98% (bạn bè) xuống 78% (người tình).
Mẫu tương tự cũng xảy ra với rối loạn lưỡng cực và tâm thần phân liệt, duy có điều khó chịu hơn- họ chỉ cảm thấy thoải mái 20% thời gian khi tiếp xúc với một giáo viên, 29% với chính khách trúng cử và 23% với bạn tình.
Tức là, 3/4 người tham gia điều tra cảm thấy thoải mái hẹn hò với người mắc ung thư, so với chỉ có 1/4 cảm thấy thoải mái hẹn hò với người mắc rối loạn lưỡng cực!
Dường như, nói chung người ta thoải mái với những sự việc mang tính vật lý, những gì chúng ta có thể nhìn thấy, sờ chạm và phân biệt; chuyện cảm xúc thường khó khăn hơn để nắm được ý, níu giữ, thấu hiểu hoàn toàn.
Những cái nhìn lăn tăn đáng quan ngại về người mắc bệnh tâm thần vẫn tiếp diễn, chưa hứa hẹn đến hồi kết thúc.
Gần đây nhất tại Anh quốc, báo cáo (đăng tải vào 09.8.2007) mang tên Crying Shame (Tủi hổ) phản ánh rằng, cái nhìn về bệnh tâm thần và người mắc khốn khổ đang còn bị phủ liệm trong sự sỉ nhục, sợ hãi và ngu dốt:
...72% người trưởng thành ở Vương quốc Anh cho rằng, mắc bệnh tâm thần là điều sỉ nhục và mô tả người mắc bệnh tâm thần như là đối tượng không biết đâu mà lần (79%), nguy hiểm (79%) và đáng sợ (49%). Chưa tới một nửa (45%) nghĩ người mắc bệnh tâm thần có khả năng sống đời tràn đầy, độc lập.Ngoài những thông tin gây choáng váng, nghiên cứu trên cũng phát hiện ra rằng, 65% mẫu thử mô tả người mắc bệnh tâm thần thông minh, 63% xem họ tử tế, trong khi 76% không nghĩ bệnh tâm thần là kết quả của một số kiểu loại yếu đuối cá nhân.
52% mẫu thử đồng ý rằng, bị chẩn đoán mắc một bệnh tâm thần nghiêm trọng và ung thư thì cũng tồi tệ như nhau thôi, và 57% tin các khía cạnh đời mình sẽ chịu tác động tiêu cực nếu họ bị chẩn đoán mắc bệnh tâm thần.
Đáng lên án nhất, 77% người trưởng thành tuyên bố là phương tiện truyền thông không làm tốt việc giáo dục người dân về bệnh tâm thần và 76% bảo rằng, phương tiện truyền thông không góp phần đẩy lùi sự bôi nhọ bệnh tâm thần.
... Tri nhận sự tàn phá của bệnh tâm thần là nguyên nhân khiến cho 76% đối tượng tham gia điều tra nói họ cảm thấy lo ngại, 75% cảm thấy khó chịu và 69% cảm thấy sợ hãi về tương lai nếu bị chẩn đoán mắc bệnh tâm thần nghiêm trọng.
Thật thú vị, 59% mẫu thử tin nghiện ma tuý hoặc rượu chè là căn bệnh tâm thần nghiêm trọng tựa như tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực hay trầm cảm.
Tôi băn khoăn tự hỏi bạn sẽ nghĩ gì khi liên tưởng đến thực trạng Việt Nam?
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ