Tròn một tháng sau Ngày lễ Valentine 14.2.
Đã sang trung tuần tháng Ba mà trời cứ giăng mưa phơi phới, chả bù cho đận Tết nắng nóng mất cả không khí rạo rực mơn mởn đâm chồi nẩy lộc, gợi nhớ tình riêng "như đêm Xuân người vợ trẻ yêu chồng."
Dẫu vậy, đối tượng hướng tới của bài viết này không phải là những đắm đuối thân thương, giờ đang sung sướng thả sức hồi tưởng phút giây xao xuyến bên nhau với hoa thơm và lời chúc có cánh.
Chấm dứt một mối quan hệ, chia tay đường ai nấy đi. Với không ít người, sự kiện này càng đau buồn hơn khi diễn ra vào thời điểm nhạy cảm lễ hội tưng bừng. Valentine qua rồi, và mối tình ấy cũng ra đi mãi.
Đâu chỉ là nỗi mất mát lớn lao, trống vắng đến vô ngần mà kết thúc quan hệ còn chẳng khác gì cái chết: từ nay thôi hết chia sẻ, tỉ tê bao dự định, ước mơ và hy vọng, xoá mờ bản sắc định dạng một cặp đôi, cun cút rời bỏ căn nhà đầy ắp mùi quen,...
Người trong cuộc trải đủ thứ sắc thái mong chờ: tức giận, buồn khổ, van xin, để rồi đạt tới sự chấp nhận tất yếu thực trạng đơn chiếc lẻ bóng, không thể thay đổi gì nữa.
Trí tuệ dân gian bảo: chẳng có thuốc men nào chữa lành nổi một trái tim tan vỡ. Song vẫn còn nhiều trợ giúp; đặc biệt khi trái tim tan vỡ tồi tệ đến mức mắc bệnh tâm thần, thì lựa chọn hỗ trợ xem chừng lại nhiều hơn.
Và nếu khác với nhiều người dẫu vấp ngã, tổn thất song lại tiếp tục tiến lên mà không cảm thấy nặng nề, hề hấn gì lắm, còn với ai đó rất dễ bị dính mắc thì chuyện chia tay, đổ vỡ có thể là cú khủng hoảng ghê gớm đưa đến cơn trầm cảm lâm sàng, xuất hiện giai đoạn lưỡng cực (BD), đào sâu thêm các triệu chứng ám ảnh sợ cưỡng bức (OCD) và lo hãi, lún xuống nghiện ngập, thậm chí cả trạng thái rối loạn nhân cách ranh giới (BPD) cấp tính.
Làm thế nào để phân biệt giữa nỗi đau buồn bình thường lúc đổ vỡ quan hệ với những gì trở thành bệnh lý? May mắn thay, là hiện có rất nhiều nguồn trực tuyến có thể nhanh chóng tìm được nhà tâm lý trị liệu hoặc bác sĩ tâm thần để chẩn đoán, điều trị cho bạn (nếu cần).
Chẳng hạn, đây là bài báo phân biệt giữa nỗi đau buồn chia tay với cơn trầm cảm toàn diện có thể giúp bạn ít nhiều tự mình chữa lành:
Chắc chắn, nỗi đau vì mất người yêu dấu không hạn chế được việc các cặp kết hôn với nhau. Một số nghiên cứu cho hay, cứ 5 bạn trẻ thì có 1 người phải chịu đựng trầm cảm do tan vỡ quan hệ lãng mạn.An ủi, hoà dịu tinh thần đang rệu rã bằng một chút hài hước cũng thật hay, kiểu như web đùa tếu này:
Thực tế, vị thành niên (teenager) nào từng chia tay thì rất có khả năng trải nghiệm sự ập tới hung hãn của cơn trầm cảm điển hình trong thời điểm vẫn còn ở độ tuổi thanh niên (adolescence)-- theo một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Abnormal Psychology năm 1999.
Nếu câu nói "yêu là liều thuốc phiện" (love is a drug) chứa tí chút sự thật nào thì thực tế, đột ngột thiếu hụt nó giống như là mình đang vật vã do bị cắt thuốc và thường gồm một lùa các triệu chứng tương tự nhau: nỗi đau thể xác rõ ràng, mất ngủ, lo hãi, trầm uất, tuyệt vọng, vắng bóng động cơ, và ý tưởng tự tử.
Nếu không ngừng nghĩ đến chuyện tự tử, điều cốt yếu cần làm là bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc gọi đường dây nóng ngay lập tức.
Chán ghét kẻ đã lập gia đình? Mệt mỏi vì những tin tức đính hôn? Hãy còn muốn ngủ với người tình cũ song lại không biết anh/ cô ấy đã có bồ mới nào chưa? Tin tức Chia tay là nơi đón nhận, đăng tải các thông báo, tuyên bố thực tế. Gầy trơ xương sau mấy vụ tuyệt tình gần đây. Bố cáo với toàn thế giới rằng các bạn hú hí lại rồi và đang dằn vặt nhau vì những vấn đề trời ơi đất hỡi. Rời mắt ít phút khỏi các trang khiêu dâm. Xin lưu ý, cảm phiền xác nhận tin chia tay của bạn (click vào hình trái tim bên trên). Chẳng thiết tỏ ra dí dỏm, miễn đó là sự thật, một sự thật thực lòng đớn đau ghê gớm.
Dĩ nhiên, đừng quên nghe nhạc đồng quê, cộng với ghi nhớ tí ti lời khuyên các cụ: "Cách hay nhất để quên một người là thay thế bằng một người khác."
Ngoài ra, thử tranh thủ xem khoa học não bộ đưa ra hai giai đoạn của sự hắt hủi tình yêu: đầu tiên là cố gắng níu kéo người ấy quay về, rồi rơi vào trạng thái tuyệt vọng/ đau xé ruột gan và trong một số trường hợp còn bị trầm cảm, thậm chí dẫn đến cơn đau tim và qụy ngã nữa; nghĩa là, cái chết tức tưởi của một con tim tan vỡ. Mời đọc bài viết của nhà nhân chủng học Helen Fisher.
...Và giờ là tin tốt lành muộn màng hậu Valentine có thể sưởi ấm những ai vừa mới bị cự tuyệt, hắt hủi, chia tay với một mối tình si: nghiên cứu chỉ ra rằng, việc cắt đứt quan hệ có tác động tích cực lớn lao đối với đời sống người ta!
Gary Lewandowski và Nicole Bizzoco khảo sát 155 người (tuổi từ 18 đến 32) từng trải qua một cuộc chia tay trong vòng 11 tuần trở lại; 25% số này cho là người yêu đã khởi sự bỏ mình trước.
Đáng chú ý, 58% mẫu thử báo cáo về các cảm xúc tích cực ở mức độ lớn lao sau khi quan hệ đổ vỡ, như là việc cảm thấy tràn đầy năng lượng và hy vọng; trong khi đó, 71% báo cáo mức độ thăng tiến (growth) rất cao với những tuyên bố khẳng định kiểu "Tôi học hỏi được rất nhiều về chính mình" (điều quan trọng, sự thăng tiến không dính đến đối tượng đã khơi mào việc chia tay). Ngược lại, chỉ có 31% báo cáo các mức độ tiêu cực lớn lao như cảm thấy bị tổn thương, sang chấn nặng nề.
"Các kết quả trình bày hàm ý rằng, sự thăng tiến và cảm xúc tích cực có thể là phần lớn hơn trong trải nghiệm sự tan vỡ quan hệ, không phải như những gì người ta vẫn nghĩ" các nhà nghiên cứu nói. Điểm tác động tích cực chính yếu khi chia tay là chất lượng của mối quan hệ có trước.
Kết thúc quan hệ đã cung cấp cơ hội nhỏ nhoi cho việc tự mở rộng bản thân (đo lường bởi các câu hỏi như "Bạn biết người yêu của mình đã khiến bạn trở thành một người tốt hơn như thế nào?") vốn thường được dẫn dắt bởi các cảm xúc tích cực, và khám phá lại về cái tôi của chính mình (lượng giá nhờ phát ngôn khẳng định như "Giờ tôi đang thực hiện những thứ trước đây tôi từng yêu thích song tôi đã không tiến hành chúng khi còn quan hệ").
Theo các nhà nghiên cứu, "thay vì tập trung vào các hậu quả tiêu cực của chuyện đổ vỡ, mất mát như một lý do để tiếp tục duy trì mối quan hệ tồi tệ, người ta có thể sử dụng các kết quả hiện tại làm động cơ cho việc rời bỏ quan hệ tồi tệ ấy. Thực tế,... rời bỏ một mối quan hệ tồi tệ thì rất hứa hẹn đạt được sự thăng tiến cá nhân và các cảm xúc tích cực."
Cuối cùng, không thể không nhắc tới "nhân vật" đầu têu đã và đang gây ra mọi sự: tình yêu! Vâng, thực tế là tình yêu không chỉ gồm các phản ứng hoá học, mà nó còn thừa sức làm bạn điên khùng!
Khoa học đang bắt đầu chú ý tới các cơn bão hoá học mà tình yêu lãng mạn có thể khoét sâu trong não chúng ta. Các nghiên cứu gần đây về chụp cắt lớp não bộ chỉ ra rằng, yêu đương làm thay đổi hoá chất trong não cũng tương tự các vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng như nghiện ma tuý và rối loạn ám ảnh cưỡng bức.Vì thế chăng, mà ghiền yêu/ ghiền tình dục có thể được xem là một thứ nghiện ngập; đồng thời, cũng thú vị khi biết rằng, các phần điều khiển nguy cơ, sự tức giận và nỗi đau đớn trong não cũng sáng bừng lên.
Các nhà khoa học còn nhắc đến mùi vị (do tập nhiễm và chi phối bởi khung văn hóa), sự biến đổi của serotonine; tiếc rằng, chúng ta vẫn chưa hoàn toàn hiểu rõ cơ chế hoạt động của chất này cũng như pheromones:
"Có khá nhiều các họat chất hóa học trong những quan hệ tình cảm", theo GS Tâm lý học Mark B. Kristal. "Dường như là các tiến trình hóa thần kinh và kích thích ngoại giới khác nhau đã góp phần dẫn đến sự phức tạp rồi khiến ai đó phải lòng."
Giới nghiên cứu còn chỉ ra sự khác biệt trong cách các chàng trai phương Tây yêu. Chẳng hạn, Robert A. Johnson-- một nhà Phân tâm học theo trường phái Carl Jung-- tin rằng, nhiều đàn ông phải lòng phụ nữ vì họ nhìn thấy ở đối tượng một nữ thần lý tưởng, hơn là một người trần tục. Do đó, khi khía cạnh huyền ảo của tình yêu bị cởi bỏ và rốt cục nhận ra đối tượng thực sự là, anh ấy thất vọng, để rồi lại tiếp tục đi tìm một hình ảnh lý tưởng khác đâu đó trong đời.
Johnson tin tưởng, đàn ông cần tích hợp các giá trị nữ giới (gắn bó, đa tình, nhạy cảm,...) trong chính bản thân mình, và chỉ như thế, cánh đàn ông mới đạt đến cảm giác toàn thể và trải nghiệm tình yêu thực sự người- dựa trên sự ủy thác, tôn trọng và hỗ trợ lẫn nhau.
Mặt khác, nhiều nền văn hóa cho là các cô gái vị thành niên thường gặp phải nhiều vấn đề về tâm lý và cảm xúc hơn các cậu con trai; có thể vậy, và một số nghiên cứu đã chỉ ra, các cô gái phải hứng chịu căng thẳng (stress) cao hơn, nhất là trong các quan hệ liên nhân cách. Xem xét chỉ nội các yếu tố liên nhân cách gây căng thẳng và phản ứng của lứa tuổi teen sẽ giải thích lý do vì sao 30% các cô gái mắc trầm cảm nhiều hơn các cậu trai.
Đáp ứng về giới theo cách thức khác biệt đối với căng thẳng. Nếu có một cuộc tranh cãi yêu đương giữa một cậu trai và cô gái, thì tính trung bình, cô gái sẽ đáp ứng với nhiều trầm cảm hơn; một cậu trai sẽ tự làm mình quẫn trí nên cậu ấy chọn việc đi chơi bóng rổ hoặc làm việc gì đấy.
Tóm lại, việc chia tay có thể là lựa chọn hợp lý và tích cực khi mối quan hệ trở thành tồi tệ, không thể chịu đựng nổi nữa.
Và tình yêu, chắc chắn không đơn giản "chỉ" là các hóa chất bị kích hoạt trong não; nó sẽ mãi còn là một bí mật cực kỳ lớn lao và huyền nhiệm, có cái gì đấy gần gũi với sự điên cuồng bất ổn-- như đoạn mở đầu bài báo đã dẫn ở trên:
"Tại một vài giai đoạn nào đó trong đời, hầu hết chúng ta sẽ phải đối mặt với một cơn khủng hoảng tâm thần điển hình. Tên của nó là Tình yêu."
Bài đăng Mới hơn Bài đăng Cũ hơn Trang chủ