Cái tôi

[nguồn ảnh]

Thế giới không khởi đầu vào ngày 11.9, song kể từ biến cố xảy ra ở Toà Tháp Đôi Thương Mại (Hoa Kỳ) 6 năm trước, cái nhìn của nhân loại-- dẫu dưới hình hài đứa bé vừa mới đủ tuổi phổ cập giáo dục Tiểu học-- dường như tự nhiên nhuốm màu bi thương, hư ảo bội phần.

Người đàn ông xa lạ trong bức hình trên là một trong những bệnh nhân đầu tiên của thảm hoạ đổ sụp 11.9.2001, với vô số thuốc men phải dùng để chữa trị nhiều hội chứng mãn tính thấy rõ (PTSD và trầm cảm, cao huyết áp, hen suyễn và viêm xoang, mất ngủ, sợ hãi,...).

Tôi còn nhớ thời điểm ấy mình chưa từng có máy vi tính, không biết kết nối internet cụ thể như thế nào và đang dạo chơi vô tư lự thì chợt nghe thiên hạ trên đường phố Đà Nẵng vừa xem bản tin trên truyền hình Việt Nam xôn xao bàn tán rầm trời.

Nghĩ tới bà giáo già người Mỹ thân thiết mà thót tim buốt lạnh-- dù California cách xa New York-- biết đâu, biết đâu,...; song, tôi đủ kiên tâm quyết định đến sáng mai chờ hàng Net công cộng mở cửa mới gửi e-mail chia sẻ thật bình lặng, để rồi nhanh chóng nhận được hồi âm cũng ngắn gọn nén lòng.

Và giờ đây, tôi không hề ngạc nhiên khi còn nghe hay đọc thấy ai đó hí hửng, châm chọc, giữ trọn niềm tin thù hận kẻ thù một thuở, hoặc ngu muội cổ vũ cho chiến tranh, bạo lực lan tràn khắp nơi.

Sự sống quý giá; sinh mệnh mỗi một con người là duy nhất trên tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại.

Hiểu biết và tôn trọng tính đa dạng của thế giới xung quanh chắc chắn ngăn ngừa ta hâm hấp toa rập bầy đàn, vội vã định kiến và phân biệt đối xử thậm tệ; đồng thời, lại sẵn sàng uyển chuyển thương thảo, phấn hứng đổi thay, vì một tâm thế bình an đem tới lợi lạc cho tất cả.

Cần một không- thời gian nuôi dưỡng phẩm chất khoan dung và nhẫn nhịn, như cần khí trời, thức ăn và nước uống.

Đêm qua, tâm tưởng bỗng dưng gợi lên câu chuyện cổ tích Tấm Cám, khiến tôi chợt ngộ ra vì sao mình chẳng thể mê nổi ẩn dụ về cô Tấm dịu dàng buộc phải hành động làm mắm người rất dã man, đơn giản-- như lời giảng giải trong sách giáo khoa và thầy, cô giáo dạy phổ thông, đại học-- vì rằng, việc đó tuân theo quy luật "có áp bức, có đấu tranh", "ác giả ác báo",...

Không, nếu dân tộc Việt quả thực mặc nhận hình tượng cô Tấm là xứng đáng tuyên dương, ngợi ca mạnh mẽ, đối lập dứt khoát với cái Cám kém người xấu nết một cách toàn diện thì có lẽ, đất nước này nào đâu chỉ muôn đời rờ rỡ truyền thống yêu chuộng hoà bình, nhân ái vô biên mà tuyệt không thắm đượm hơi hướng hiếu chiến ít nhiều; "được ăn cả, ngã về không"; "lạc quan tưng tửng"; "hùng hổ quá khích" và "ảo tưởng kiểm soát thế sự"?

Cố nhiên, thói hiếu chiến xem ra từng đã tỏ lộ đó đây trong lịch sử hiện tồn khi các bè lũ nghịch tặc thực sự không ngừng gây lộn, và khi mệnh lệnh quốc phòng ưng thuận hoặc cần được thể hiện mạnh tay hơn trước nhiều.

Chứng thực minh bạch của một định kiến tâm lý trong chuyện ủng hộ những kết cục xung hấn như thế không thể chấm dứt hẳn cuộc tranh cãi lu bù giữa các phe diều hâu, hiếu chiến với bồ câu, bình hoà.

Tuy không trở thành tiêu điểm sáng giá cho việc định hướng rành mạch thời cuộc ở Iran hay Bắc Triều Tiên, song hiểu biết về các định kiến-- mà hầu hết mọi người đều chứa chấp-- chí ít lại góp phần đảm bảo rằng, thói hiếu chiến không thể quá thừa lý lẽ để tranh phần thắng.