Đây là một cuốn sách dạng tự giúp mình khá thú vị, chắc chắn sẽ giúp độc giả đỡ cảm thấy phức tạp khi tiếp xúc với những cuốn sách cùng chủ đề.Tập thể dục Nguyên tắc 1#: Tập thể dục củng cố năng lực của bộ não.
Sống thọ Nguyên tắc #2: Bộ não con người cũng tiến hóa cùng với tiến trình phát triển của nhân loại.
Môi trường mở Nguyên tắc #3: Mỗi bộ não có hệ thống các liên kết, truyền thông hết sức khác biệt.
Chú ý: Nguyên tắc #4: Chúng ta chẳng cần quan tâm đến những điều buồn chán.
Trí nhớ ngắn hạn: Nguyên tắc #5: Lặp lại để ghi nhớ.
Trí nhớ dài hạn: Nguyên tắc #6: Lặp lại để ghi nhớ.
Ngủ Nguyên tắc #7: Ngủ tốt, tư duy tốt.
Căng thẳng tinh thần (stress) Nguyên tắc #8: Bộ não của những người căng thẳng tinh thần không học hỏi mọi thứ theo cùng một cách.
Sự tích hợp cảm giác Nguyên tắc #9: Kích thích tới nhiều cảm giác hơn.
Tầm nhìn xa/ viễn kiến Nguyên tắc #10: Tầm nhìn xa vượt thắng tất cả mọi cảm giác khác.
Giới tính Nguyên tắc #11: Bộ não của đàn ông và phụ nữ khác biệt nhau.
Khám phá Nguyên tắc #12: Bản chất chúng ta là những nhà thám hiểu đầy quyền năng.
Trang điện tử này cung cấp các tài liệu tham khảo hỗ trợ cho mỗi một nguyên tắc của bộ não nêu trên.
1. Trước tiên cần đánh giá về mặt tâm lý: nhận thấy rằng ta không lười biếng; chợp mắt tí chút sẽ giúp mình năng sản và tỉnh táo hơn khi thức dậy.Đọc mấy cái vụ mẹo vặt ngủ nghỉ này, thấy mình ngáp ngắn ngáp dài đủ để nhanh nhanh chóng chóng kết thúc bài vở...
2. Nên gắng chợp mắt vào buổi sáng hoặc ngay sau bữa ăn trưa; các nhịp sinh học trong ngày làm ta dễ gật gà gật gưỡng (giấc ngủ chậm)- vào khoảng thời gian chiều muộn- sẽ khiến ta chệnh choạng.
3. Tránh dùng café và thức ăn chứa nhiều chất béo và đường đầy bụng, quấy quả việc thiếp đi.
4. Thay vào đấy, một hoặc hai tiếng đồng hồ trước lúc chợp mắt, thử ăn các đồ lắm đạm và can-xi có thể dụ dỗ ta đi nằm.
5. Tìm một nơi sạch sẽ, thoáng mát, vắng người qua lại, và tắt điện thoại di động.
6. Chỗ nghỉ ngơi cần đen rợp, hoặc dùng miếng băng che mắt. Bóng tối kích thích sinh trưởng hormone gây ngủ melatonin.
7. Nhớ cho là thân nhiệt chúng ta tụt xuống khi ngủ. Tăng nhiệt độ phòng ốc hoặc sử dụng chăn, mền.
8. Đặt chế độ nhắc nhở về khoảng thời gian như ý, một khi thấy mình thư giãn và sẵn sàng thoải mái chợp mắt ngay liền.
Với tựa đề thật ấn tượng, bài báo đăng trên tờ Psychology News Today cho rằng, tranh thủ chợp mắt nghỉ ngơi tí chút vào buổi trưa sẽ nâng cao khả năng nhận thức và góp phần làm cho công ty thêm phần năng sản.
Ngoài ra, một giấc ngủ ngắn ban trưa còn đóng vai trò quan trọng trong chuyện cải thiện tâm trạng.
Bài báo ghi nhận một công ty mang tên MetroNaps chuyên hưởng lợi nhờ việc chợp mắt nghỉ trưa tại bất kỳ công sở nào.
Cá nhân tôi thường tranh thủ ngủ gà gật chừng hơn nửa tiếng đồng hồ.
MetroNaps đề xuất các dịch vụ nhằm "giảm nhẹ sự mệt mỏi" cho tất cả các công ty lớn, bé; bao gồm các đánh giá về giấc ngủ (trắc nghiệm và phỏng vấn để xem công nhân có thiếu ngủ không và chuyện đó tác động tới công việc của họ như thế nào), sau đó cung ứng những chiếc ghế ngủ hướng tới tương lai mang tên EnergyPod.
Tổng hành dinh của công ty còn có một nơi ẩn dật tĩnh tâm đặt tại tòa nhà Empire State Building (New York) dành cho các khách hàng muốn ngủ suốt cả ngày.
Cụ thể, xuất phát lúc hơn một giờ chiều trên chiếc xe bus số 22 (Viện 103- Gia Lâm), để rồi xuống bến Công viên ở phố Hoàng Diệu tranh thủ nghó nghiêng tí chút Cột Cờ và tượng đài Lenin nắm vạt áo (dân gian hay gọi là "tượng ông móc túi"); sau đó, gà gật tiếp trên xe bus số 50 (Sân Vận động Quốc gia Mỹ Đình- Long Biên) qua Đài Tưởng niệm Liệt sĩ, phố Quán Thánh, vòng theo đường Thanh Niên hai bên Hồ Tây và Hồ Trúc Bạch gió thổi lồng lộng mà ra đê Yên Phụ...Thật tình, cho dù sáng hay tối, hễ bất cứ lúc nào lên xe bus là tôi tranh thủ chợp mắt định thần; tự thấy, thói quen này giúp tôi luôn tỉnh táo và tập trung lắng nghe cao độ khi vào ca trị liệu, lại tránh được cảm giác căng thẳng vì kẹt xe-- điều xảy ra hàng ngày như cơm bữa tại Hà Nội.
Được trưng bày tại phân khu Tâm thần học trong thư viện lưu trữ hình ảnh Science and Society, bức ảnh trên mô tả một dụng cụ kim loại chống lại hành vi thủ dâm vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX; và, tin hay không thì tuỳ, nó còn được đánh giá là cách thức hữu hiệu để ngăn ngừa chứng khùng điên tâm thần (insanity).
Suốt một thời gian dài, cả nền y học dân gian lẫn chuyên nghiệp của nước Anh đều gắn kết sự thủ dâm với bệnh tâm thần, thậm chí, niềm tin này tiếp tục được duy trì trong giới chuyên môn đến tận đầu những năm 1900.
Vài đoạn dưới đây trích từ bài báo viết năm 1988 về sự phát triển của ngành Tâm thần học Trẻ em, vào thế kỷ XIX, ở Anh quốc:
Điều đáng lưu ý, các niềm tin trên đã dẫn đến nhiều "cách điều trị" và "đánh giá mang tính dự phòng" như kiểu sử dụng công cụ nêu trong bức hình- ngày nay bị xem tựa việc cắt bỏ bộ phận sinh dục của cả bé trai và bé gái.William Acton (1814–1875)-- chuyên gia phẫu thuật và các bệnh hoa liễu-- xuất bản năm 1857 The functions and disorders of the reproductive organs, in youth, in adult age and in advanced life (Các rối loạn chức năng của các cơ quan sinh sản ở lớp trẻ, người trưởng thành và người cao tuổi); tác phẩm này ngay lập tức thu hút độc giả và được in đến lần thứ 6 trong vòng 18 năm, dù nó rất thiếu nhất quán, kết luận còn non yếu và nhiều định kiến xúc cảm (Marcus, 1966).
Điển hình cho hầu hết tác giả thời đó, Acton thể hiện sự xung đột không giải quyết nổi; một mặt, thừa nhận giai đoạn thơ ấu (childhood) bình thường chủ yếu là vô tính (asexual), mặt khác lại dành nhiều trang mô tả các rối loạn tính dục ở trẻ em.
Một lần nữa, chẳng thèm giải thích gì thêm, đã nêu rõ mối quan hệ nhân quả giữa sự thủ dâm với một dãy danh sách hậu hoạ kèm theo: cậu bé dần trở nên phờ phạc, ốm nhách, chống đối xã hội, hoang tưởng nghi bệnh (hypochondriacal), mất đi dáng vẻ thanh thoát, tươi vui, biến thành một kẻ nhút nhát bẽn lẽn, một kẻ dối trá; trạng thái cuối cùng là hoặc ngớ ngẩn, động kinh, bại liệt, thậm chí tử vong.
Các định kiến kiểu này được xem là sự kiện khoa học vững chắc, đến độ mà nhà tâm thần học Hà Lan David Skae còn tạo ra cả thuật ngữ "masturbatory insanity" (loạn thần do thủ dâm)— một sự phân loại bệnh với một số dấu hiệu đặc trưng, bởi lạm dụng quá mức việc thủ dâm (Skae, 1874) [xem thêm phần giới thiệu lịch sử thủ thuật cắt bao quy đầu của nam giới].
Thuật ngữ "masturbatory insanity" lại được Henry Maudsley (1868) tiếp thu, và trong bản in năm 1879 cuốn Pathology of mind (Bệnh lý học tinh thần) có hẳn một chương đề cập tới chứng khùng điên của việc thủ dâm (Maudsley, 1879), rồi về sau được đổi thành bệnh tâm thần và sự thủ dâm (Maudsley, 1895).
Dĩ nhiên, bạn có thể bảo rằng các niềm tin ấy thật vớ vẩn, song cũng xin nhớ cho thuở sinh thời, Henry Maudsley được nhìn nhận là nhà tâm thần học nổi danh nhất.
Nhân tiện, sự thủ dâm gợi nhắc chặt chẽ đến một số công bố gần đây về sex.
1. Tìm hiểu bản chất thực sự và nội dung giấc mơ tính dục, các nhà khoa học ước chừng 8% cơn mộng hàng ngày của cả hai giới đều có liên quan đến một số dạng hoạt động tình dục (giao hợp, gợi ý quan hệ, hôn hít, tưởng tượng đủ kiểu và thủ dâm); 4% các giấc mơ tính dục của đàn ông lẫn phụ nữ là trải nghiệm cực khoái (orgasm); hơn nữa, "quan sát các dấu hiệu khác biệt giới xem ra biểu hiện lắm sự không giống nhau của vô vàn nhu cầu tỉnh thức, trải nghiệm, ham muốn và thái độ về sex... rằng, giấc mơ và nội dung các ý nghĩ lúc tỉnh thức là tiếp diễn nhau."
2. Lần đầu tiên, điều tra quốc gia lập biểu đồ hành vi tình dục ở người già lão cho thấy: hầu hết công dân Hoa Kỳ từ 57- 85 tuổi đều nghĩ tình dục là một phần quan trọng của đời sống, và những đối tượng này vẫn tích cực duy trì chuyện ấy (giao hợp qua âm đạo, khẩu dâm và thủ dâm) khi họ 70- 80 tuổi.
3. Thăm dò 1.536 người trưởng thành Canada về chí ít thứ gì đó nên từ bỏ (sex, chocolate hoặc rượu bia) phát hiện là phụ nữ phải có chocolate, đàn ông cần sex: với cánh mày râu, sex quan trọng gấp 5 lần chocolate, 4 lần rượu bia; trong khi đó, phụ nữ thấy cả chocolate và sex mỗi thứ đều chiếm giữ 40%, và 1/5 chị em không thể xa rời men cay.
Hm, giời ạ; đọc chay mấy kết quả nghiên cứu và chợt thoáng thấy bức hình trên mà giật thon thót, cứ ngỡ mình... vừa chợp mắt chiêm bao!
[Bạn có thấy đứa bé nào trong tấm hình này không?]
Nghe ca sĩ Mỹ Linh hát Em mơ về anh thật da diết...
Trên tờ The New York Times, giới thiệu cái nhìn liên kết giữa nội dung các giấc mơ với việc mất mát người thân yêu hay những sự kiện trong đời thường bấy lâu khiến ta bất an, mất ăn mất ngủ.
Giải mộng là một từ vô cùng quyến rũ, đặc biệt khi bên lề đường bày bán la liệt các loại sách, báo gắng đáp ứng nhu cầu háo hức của quảng đại quần chúng muốn tìm hiểu khoảng mơ hồ vô thức- bằng hình thức diễn giải xem chừng dễ chấp nhận một cách cơ bản (chẳng hạn, mơ thấy quả chanh: "tình yêu không được đáp lại"); dưới góc độ học thuật, đa phần vì tầm quan trọng của nó trong lịch sử tâm lý trị liệu Phân tâm học.
Điều này hàm ý rằng, nghiên cứu về nội dung các giấc mơ có vẻ không hợp thời và đơn giản lắm, dù thực tế nó vẫn còn là chủ đề khoa học thú vị và tiếp tục thu hút mối quan tâm của những ai hành nghề lâm sàng.
Các nhà tâm lý trị liệu ngày nay thi thoảng thảo luận về các giấc mơ, song họ thường cố tránh cách tiếp cận nghiêm ngặt, cứng nhắc của S. Freud trong quyết tâm "giải mã" chúng. Thay vào đó, giới chuyên môn tìm kiếm ý nghĩa gắn bó với những mối quan tâm đời thực.
Ví dụ, nếu bạn cực kỳ cảm thấy bị quấy nhiễu bởi các giấc mơ về công việc thì đây có thể là dịp để bạn xem xét lại cách thức đối phó với công việc đang khiến bạn căng thẳng tinh thần cao độ, nhất là khi bạn cảm thấy sửng sốt với chính giấc mơ của mình.
Bài báo nêu trên tập trung tìm hiểu về các "giấc mơ lớn"- thuật ngữ của Carl Jung; với bản chất sâu xa, các giấc mơ lớn thường xoay quanh sự chết chóc hoặc những mất mát trọng yếu, và chúng khiến người ta rung động mãnh liệt trong quãng đời còn lại.
Theo lời chuyên gia, "giấc mơ lớn" là sự chuyển dịch (transformative); tưởng tượng trong mơ không chỉ bao gồm các hình ảnh thu hoạch từ hoài niệm đáng nhớ mà nó còn thể hiện chất "sáng tạo thi ca" nối kết nhiều sự kiện trong đời qua cách chấm phá và nhào trộn kỳ lạ, làm phân tán vô vàn xúc cảm và ký ức thành những nét trải nghiệm sống động góp phần giúp chúng ta suy xét lại đời mình.
Một nghiên cứu đăng trên The Psychologist nhắc nhở rằng, các ý tưởng làm biến đổi thế giới đôi khi có vẻ xuất hiện khi ngủ hoặc mơ.
Bài báo xem xét nguồn linh hứng (inspiration) của giấc ngủ từng tạo nên mọi thứ, từ việc thiết kế chiếc máy khâu cho đến lý thuyết tương đối.
Ngoài ra, nghiên cứu do tờ Nature xuất bản vào 2004 đã khẳng định, giấc ngủ có thể thực sự hỗ trợ cho việc giải quyết vấn đề.
... Rõ ràng, câu chuyện bừng sáng nội tâm trong ngủ nghê và mộng mị chắc chưa thể giải quyết rốt ráo một sớm một chiều.
Cá nhân tôi, thi thoảng vẫn nằm mơ thấy má mình- đã mất hơn 10 năm đây- với mật độ khá dày, đôi khi gần hết cả tuần.
Vớ được một cuốn sách giải mộng phổ thông của phương Tây, tôi được biết là chiêm bao thấy đang sống với má, nếu má đã mất là hạnh phúc được đảm bảo (nếu má đang còn sống mà thấy chết là bị thiệt hại trong công việc, hao tài).
Điều ấn tượng là, khi lật tới trang cuối (vần Y) của cuốn sách mỏng chưa đầy 200 trang ấy, có đoạn này:
"Chiêm bao thấy yêu người khác phái là bị phản bội về tình yêu. Thấy yêu tha thiết một người mà luôn luôn bị người ấy ruồng rẫy là tình yêu có kết quả, hôn nhân sắp thành. Thấy bị người yêu xỉ mạ là được người thầm mơ ước trở thành chồng vợ với mình mà không dám thổ lộ cho mình biết. Thấy mình xỉ vả một người khác phái, là mê mệt theo đuổi người mà không được người đáp lại."
Cuốn sách không quên chua thêm: "(số hạp 053.)"
Bạn có nằm mơ và tin vào các cách giải mộng hay không, thì tuỳ; tôi phải dừng, bởi ít phút nữa là sang ngày mới rồi!
Dân gian có câu "Một đêm nằm bằng một năm ở."
Giá trị của việc ngủ đối với đời sống mỗi người không hoàn toàn là chuyện riêng cá nhân, bởi vì cách chia sẻ chiếc giường ảnh hưởng đến cả người khác và chính cảm nhận về sự sung mãn sức khoẻ, hạnh phúc của bản thân.
Đã có hàng ngàn cuộc nghiên cứu về giấc ngủ và nhiều hơn thế nữa về hôn nhân cũng như các mối quan hệ giao tế, song lại chỉ có cực ít tìm hiểu xung quanh chuyện các cặp ngủ cùng nhau ra sao.
Học cách thích nghi với việc ngủ cùng người khác trên giường có thể là điều quá tầm thường và thô tục quá chăng?
Ngay các trung tâm liên quan đến giấc ngủ cũng chủ yếu quan tâm việc điều trị các rối loạn mà không nhấn mạnh tác động của bạn tình, phối ngẫu tới đối tượng.
Dù bất luận ra sao, thì việc thiếu ngủ để lại lắm hậu quả, làm suy kém năng lực nhận thức và khiến người ta cáu kỉnh, bực bội.
Theo bài đăng trên NYT, thực tế thì cuốn sách Two in Bed: The Social System of Couple Bed Sharing (Hai người trên giường: Hệ thống xã hội của chuyện chia sẻ chiếc giường đôi) của Tiến sĩ, Giáo sư Xã hội học Paul C. Rosenblatt của trường Đại học Minnesota- Hoa Kỳ thu hút mạnh mẽ sự chú ý của các phương tiện thông tin đại chúng và giới học thuật.
Tác giả Rosenblatt cho biết, cuốn sách của ông không thuộc loại giúp mình tự giải quyết mà lý giải một số vấn đề, sự vụ thông dụng và hài hước các cặp hay gặp phải khi chia sẻ chiếc giường, như chuyện hôn hít, ôm ấp; giành giật, đánh thó chăn đắp và thói quen ngủ ngáy.
Theo số liệu điều tra của Hiệp hội Giấc ngủ Quốc gia, ước chừng 61% người Mỹ chia sẻ chiếc giường với đối tượng tâm đầu ý hợp. Điều thú vị là trong khi sự hiện diện của người khác dễ có nguy cơ phá hỏng giấc ngủ, thì có đến 62% đối tượng nghiên cứu cứ thích ngủ chung giường với ý trung nhân.
Thậm chí, nhiều đôi còn nói rằng tuy họ ngủ ngon hơn lúc nằm một mình song họ vẫn muốn chung giường. "Khi tôi hỏi lý do, họ nhìn tôi như thể tôi thắc mắc tại sao họ tiếp tục hít thở vậy", TS. Rosenblatt nói.
Nguyên nhân cơ bản để 42 cặp được phỏng vấn muốn ngủ chung giường là cảm giác thân mật và thoải mái.
Một số hướng đến chuyện sex, song không nhiều. Hầu hết các cặp cho biết cái giường là chỗ họ cùng trò chuyện, nơi chia sẻ các mối bận tâm trong ngày; đêm khuya cũng cho phép họ cởi mở và tiếp xúc với nhau.
Trong khi một phụ nữ trẻ luôn cảm thấy lạnh về đêm thì rồi chính bà sau này, cảm thấy nóng bức do các cơn bốc hoả tuổi mãn kinh. Những vấn đề liên quan đến tuyến tiền liệt có thể là nguyên nhân khiến đàn ông thức dậy và đi vào phòng tắm nhiều lần giữa đêm. Bệnh tật, thương tích ngăn các cặp không quấn lấy nhau mà phải tách riêng.
Các cặp mô tả họ đã chịu khó thích nghi với bạn tình, phối ngẫu như thế nào; một số thì xung khắc nhau về nhiệt độ trong phòng, nơi đặt chiếc giường và việc làm giường.
Rồi việc xem TV, đọc sách báo và ăn uống trên giường cũng dễ gây tranh cãi, kể cả vấn đề khoả thân khi ngủ. Ngoài ra, các cặp còn bất đồng ý kiến về việc để đồng hồ báo thức, nên cho trẻ con và thú cưng lên giường hay không,...
Chưa hết, họ thổ lộ thói quen nằm một phía cố định, phân công trách nhiệm lo xử lý con mèo quấy rầy, mở cửa sổ trước khi đi ngủ,... Các cặp hay có những nghi thức như xem TV trong bóng tối, không bật sáng đèn; ôm chặt nhau trước khi thiếp đi; và họ thường có một số dấu hiệu khi muốn bày tỏ tình cảm, cần trò chuyện hay lúc không thích ai chạm vào người.
Mỗi cặp phải xử lý nhiều vấn đề tìm ra cho được các hệ thống ngủ cùng nhau. Các hệ thống này trở thành trạng thái dễ chịu thường lệ của việc chuẩn bị giường chiếu, đi ngủ, hành xử trên giường, chìm vào giấc mộng và thức dậy sáng hôm sau.
Cách các cặp đạt được những hệ thống trên có thể phản ánh mối quan hệ của họ. Đa phần những hệ thống toại nguyện là những hệ thống hình thành từ sự điều chỉnh thích hợp và nắm bắt nhạy cảm nhu cầu của người kia.
Rõ ràng, việc học hỏi cách ngủ chung giường là rất quan trọng; song tiếc thay, "chẳng có ai dạy ta xử lý như thế nào; vắng bóng công tác tham vấn trong chuyện này, điều lẽ ra nên có"; nhà tâm thần học, Giám đốc Trung tâm Rối loạn giấc ngủ thuộc New York- Presbyterian/ Trung tâm Y khoa đại học Columbia nêu ý kiến.
Làm bạn vong niên với các người đáng bậc cha chú mình, nghĩa là chấp nhận những lề thói sinh hoạt và quan niệm sống đôi khi hơi trái khoáy.
Cái sự thú vị thiết tha của tình thân ái ẩn chứa trong rất nhiều chi tiết đời thường, chúng tạo mối gắn bó bền vững tự nhiên qua tháng năm, với niềm vui be bé chấp nhận lần hồi quên đi cái tôi cá nhân và những nụ cười sảng khoái, bao dung của đấng trượng phu từng trải, ngang dọc đã từng.
Tình bạn của người đã có tuổi chứa vẻ cảm động lóng ngóng thật dễ thương lúc họ cảm thấy đang được lắng nghe vô tư và trọn vẹn, được tự nhiên nói ra đủ thứ chuyện riêng của gia đình mà với tư cách trụ cột bấy lâu cứ phải chôn chặt trong lòng sao cho trong ấm ngoài êm, nội ngoại đề huề; ở nét ngây thơ hai lần trẻ con khi hồ hởi quá độ trong việc bình phẩm điều này, nhận xét kẻ kia; ở cơn giận nhanh đến nhanh đi, nửa muốn được chiều chuộng nửa lại cố tỏ ra vai vế đạo mạo,...
Và đã thành thói quen khó bỏ, hay lặp đi lặp lại hoài hoài những thoáng ngại ngần áy náy vì lỡ gọi điện cho bạn bè lúc trời còn mơ màng sương giăng sáng sớm. Bởi người đã có tuổi bị cuốn theo một nhịp sinh học chợt biến chuyển mới lạ, ngày ngắn đêm dài.
Nguồn cơn, biểu hiện đặc trưng nhất là hiện tượng mất ngủ và những rối loạn tâm sinh lý liên quan, khiến người đã có tuổi hành xử mang hơi hướng cực đoan và đồng bóng.
Theo ý của chuyên gia Helen Dennis, viết trong một bài báo đáng đọc về sự thay đổi trong giấc ngủ ở người có tuổi, thì đây là một trong những vấn đề tất yếu xảy đến với đối tượng này.
Số liệu thống kê cho thấy, hơn một nửa số người từ 65 tuổi trở lên đã gặp phải lắm vấn đề trong chuyện ngủ, khoảng 1/3 bị hành hạ vì chứng mất ngủ.
Cách phàn nàn của hai giới khác hẳn nhau về chuyện mất ngủ. Từ 45 (với phụ nữ) và 60 (với đàn ông), họ bắt đầu than van chất lượng giấc ngủ trở nên kém đi.
Chứng mất ngủ/ insomnia, có thể được hiểu như là nỗi niềm ngủ không đủ/ complaints of insufficient sleep. Và những cơn mất ngủ thi thoảng xuất hiện là do buồn phiền, sử dụng thuốc, giới hạn thể lý, hậu quả xuất phát từ các vấn đề sức khoẻ đang chịu đựng,...
Nguyên nhân của cả những cơn mất ngủ ngắn hạn lẫn mãn tính nằm ở sự thay đổi các nhịp điệu trong ngày/ circadian rhythms. Đây là một chu kỳ sinh học kéo dài trong khoảng 24 giờ, ban ngày thì tạo ra sự phấn khích rồi đưa ta vào giấc ngủ khi đêm đến.
Những nhịp điệu trong ngày ở người đã lớn tuổi tỏ ra thiếu dứt khoát, chùng chằng. Chúng dường như chuyển theo cùng năm tháng dồn tới khiến người ta cảm thấy muốn ngủ khi lẽ ra cần được đánh thức, tự dưng tỉnh dậy lúc mọi người đang say giấc nồng. Có lẽ đó là lý do vì sao người đã có tuổi hay trò chuyện ban đêm.
Bơ phờ sau một chuyến đi dài/ jet lag, hoặc vì chuyển đổi công việc rất dễ làm cho người có tuổi mất ngủ. Suy đoán nguyên do là bởi hệ thống nhịp sinh học 24 giờ của họ không kịp thích ứng với sự thay đổi trong thời gian biểu nhanh chóng vốn quen thuộc trước đây.
Dân gian vẫn bảo là nếu đêm không trọn giấc thì ban ngày tranh thủ chợp mắt một lát-- vì thế chăng, mà người có tuổi trông cứ gà gật, ngái ngủ suốt ngày. Các nhà nghiên cứu không đồng ý như vậy, theo họ thì chức năng của việc tranh thủ chợp mắt ban ngày tạo cơ hội cho người ta gà gật, chứ chẳng hề thực sự cần thiết ngủ đến thế.
Chuyện người có tuổi cần ngủ nhiều hơn giới trẻ chưa thật sự ngã ngũ, rạch ròi. Nghe kể là Albert Einstein mỗi đêm phải ngủ tới 12 tiếng đồng hồ.
Cuối cùng, là một vài gợi ý dưới đây của Tiến sĩ John Stradling thuộc đại học Oxford, Anh quốc nhằm giúp mọi người có được một giấc ngủ ngon-- với giả định là ta không hề mắc rối loạn giấc ngủ.
* Nên mong đợi thực tế về một giấc ngủ đêm bình thường của người đã có tuổi.
* Tránh lo lắng trong lúc sửa soạn ngủ, dành một khoảng thời gian khác trong ngày để làm việc này.
* Đọc tí chút trước giờ ngủ. Tốt hơn cả là đừng cố ru mình thiếp đi.
* Ứng xử một cách thân tình và tập thể dục đều đặn sẽ dễ ngủ hơn.
* Đảm bảo tiếp xúc với ánh sáng vào ban ngày, điều này tác động tốt đến các nhịp sinh học 24 giờ.
* Dĩ nhiên, chớ sử dụng các chất kích thích như café, trà và nước uống có ga.
* Tránh rượu. Thoạt tiên nó làm ta dễ ngủ, rồi thì thực sự tàn phá giấc ngủ.
* Tạo môi trường thuận lợi tối đa cho việc ngủ. Cần thiết, sử dụng bông nhét tai và mạng che mặt.
(Vĩ thanh: Tôi post bài này sau khi bị đánh thức đột ngột, với lời mời dùng điểm tâm rồi ghé quán nước chè nghe mấy người bạn đã có tuổi tâm sự gần hết buổi sáng hôm nay.)
"Ngủ là cách thức tuyệt hảo để lắng nghe một bản opera/ Sleep is an excellent way of listening to an opera" (James Stephens).
Đêm là thời gian lý tưởng tạo điều kiện cho thân thể, thần trí và tâm hồn chúng ta phục hồi mới mẻ. Song, bất hạnh thay, giờ đi ngủ không phải lúc nào cũng dành cho việc nghỉ ngơi.
Nhiều người trằn trọc không thôi, trăn qua trở lại, thao thức nghĩ hoài đến cơ hội vụt mất hoặc cuống lên bởi hàng đống việc đang chờ ngày mai. Thay vì nghỉ ngơi và thư giãn, giờ đi ngủ tự dưng biến thành một bãi chiến trường giao tranh giữa quá khứ và tương lai.
Vẫn biết, sau một ngày bận rộn thì thật khó làm tắt bặt cuộc tán gẫu tâm thần để bạn có thể thiếp ngủ yên giấc.
Vì thế, như là phần chuẩn bị hằng đêm, hãy tiến hành đôi lượt hít thở sâu và tập trung vào bản thân, rồi bắt đầu bằng danh sách ít nhất 5 điều xảy đến trong ngày khiến bạn biết ơn; chuyện dọn dẹp, tẩy rửa não sạch sẽ này quan trọng không kém thói quen đánh răng.
Chúng ta sống trong một thế giới ồn ào. Tiếng giật nước trong toilet; vòi long tong rỉ rả thả giọt; âm thanh xe cộ chạy trên đường chốc chốc vọng vào; bầy ve ca râm ran nối tiếp lũ dế kêu ríu rít liên hồi ti tỉ; rồi thậm chí cả giọng ngáy ầm ào như kéo gỗ của bạn tình,..- tất cả, ngăn chặn, cản trở giấc ngủ/ slumber hiền hoà.
Đây là lối thiền định đơn giản rất hiệu quả giúp bạn có một giấc ngủ tĩnh lặng, an nhiên.
Đặt mình vào vị trí ngủ ưa thích. Tưởng tượng bạn đang đứng trên đầu cầu thang xoắn ốc dịu dàng ánh nến. Mỗi bước bạn đi xuống, tiếng ồn bên ngoài mà bạn đang nghe giảm dần. Tận cuối cầu thang, là một cánh cửa dẫn bạn đến căn phòng cách âm tuyệt đối yên lặng. Mở phòng, bước vào và đóng cửa lại, loại bỏ mọi tiếng ồn bên ngoài. Bây giờ bạn đang ở bên trong một nơi hoàn toàn cách biệt.[Butler-Ross, Nancy L., Suib, Michael. (2001). Meditation express- Stress relief in 60 seconds flat. Chicago: Contemporary Books, pp.111-118].
Tĩnh lặng, tĩnh lặng; ngủ ngon, ngủ ngon, chúc một đêm tốt lành…
Ghi chú nhỏ: Làm ơn thay vì đếm cừu, nhớ tính kỹ những điều cần tri ân trong ngày.
Và nói dại, nếu lỡ nằm mơ thấy trường học- điềm cực trí, phải lo nghĩ nhiều [Halbert, Michael. (1970). Khám phá bí ẩn của những điềm chiêm bao. Sài gòn: Nxb. Sâm giang, tr.153- tr.154] thì xin đừng đánh đề con số 009 vào sáng mai nhé(!)