Cái tôi

(Nguồn ảnh)

Gần trưa, đón xe bus lên phố Văn Miếu xem trưng bày các bộ ảnh của 6 phó nháy (4 Việt, 2 Hoa Kỳ) mang tên 7 Chuyện.

Trên căn phòng gác 2 thuộc Ngôi nhà Nghệ thuật (Maison des Arts) ấy, cuộc đời được thể hiện dưới góc nhìn thực và lạ, chẳng có gì mới song lại đủ thu hút mắt dán vào, mà tự thân người chụp cho thấy dường như cũng vừa mới ghé qua đâu đây -- những thứ bạn có thể bắt gặp quanh quanh địa danh Hà Nội - Long Biên - Ba Vì - Bắc Ninh.

Tôi nghĩ, vốn mọi người đều có chuyện để kể; đó là lý do vì sao người ta hay tổ chức triển lãm, nói chuyện sách vở, thi hùng biện, tuyên truyền, học tập này nọ các kiểu.

Đôi khi, thật không dễ dàng để quên rằng ai kia đang mặn chuyện nếu ta dành thời gian lắng nghe họ.

Quen lệ nhiều lúc buộc phải nghe các câu chuyện tin tức trên TV, đọc cả lô cả lốc về vụ án "xe cán chó, chó cắn xe", loa truyền thanh phường ra rả phổ biến chủ trương,... khiến chúng ta đôi khi bỏ qua sự kiện rất thực rằng, ngay cả người khách tình cờ ngồi cạnh mình trên xe bus cũng có câu chuyện hấp dẫn về việc họ từ đâu đến và cơn cớ nào mà giờ đây họ như thế này đây.

Dọc ngang, bất tận và khác biệt những con đường trên thế giới; từ ông già 95 tuổi đạp xe bán báo đến người thích nhảy việc, từ chốn nương thân bé tí đến chuyến đi du lịch vòng quanh thế giới -- tất cả hàm chứa bao điều ta có thể học hỏi từ mỗi một cá nhân.

Nào biết đâu cơ chứ, đôi khi kẻ lặng lẽ, nhút nhát trong công ty ngày ngày vào ra chạm mặt lại sở hữu câu chuyện đời ly kỳ nhất với những giấc mơ vô cùng táo bạo -- tùy thuộc ta dành thời gian phát hiện.

Nhiều nhân vật vô tư phóng vi vút trên đại lộ giàu có sung túc và đặc quyền đặc lợi, trong khi lắm thân phận cắm cúi lo ngày lo đêm mong khỏe mạnh để giữ được chỗ làm trong thời tăng giá, và cả hai đều có những câu chuyện thú vị để kể.

Mỗi người học hỏi, quyết định lựa chọn, rồi phát triển một viễn tượng riêng có mà chỉ bản thân họ mới dễ dàng tuyên bố và chia sẻ rành mạch.

Thậm chí, ngay cả với hai đối tượng sống cuộc đời giông giống nhau sẽ có nhiều trải nghiệm hơi tách biệt, dẫn họ tới một quan điểm sống khác, mỗi người duy trì một kho báu đáng giá chờ đợi được khám phá.

Khi dành thời gian để đặt câu hỏi và lắng nghe, chúng ta nhận ra rằng mỗi một con người đều có chuyện lôi cuốn và một lối tiếp cận tuyệt đối riêng biệt muốn bộc bạch tâm sự.

Lưu giữ ý niệm này trong tâm trí, chúng ta có cơ hội để tiếp cận với thế giới xung quanh theo một cách thức mới mẻ.

Không bao giờ có lý do buồn chán tại một bữa tiệc, hoặc lúc ngồi trên xe bus, hay nói chuyện với một người dưng.

Khi chúng ta tiếp tục duy trì tia lửa tò mò và nồng nhiệt khiến cho ai đó thoải mái nói ra, chúng ta luôn thấy lấp ló một câu chuyện quyến rũ.

Tất cả những gì chúng ta phải tiến hành là hỏi han.

Bạn đọc đang nghĩ gì thế?

Đều cùng mặc áo mưa.

Nghiên cứu chứng thực rằng, ảo thuật xảy ra chẳng phải ở vị trí đôi mắt ta nhìn mà nằm chính tại nơi tâm trí ta tập trung chú ý tới mới quyết định việc người xem biết được trò phù phép, biến hóa ấy hoàn thành như thế nào hay không mà thôi.

Theo đó, cái nhìn chòng chọc của khán giả chưa thiết yếu bằng cái chỗ họ đang chú tâm vào; bởi thực tế, hai điều này không buộc phải là một.

Thường thì đa phần chúng ta chú ý điểm mình nhắm đến, song không cần lúc nào cũng vậy.

Chẳng hạn, nếu muốn, chúng ta có thể nhìn chằm chằm thẳng băng về phía trước trong khi bản thân lại hướng sự chú ý sang bên cạnh.

Gustav Kuhn và cộng sự đã cho sinh viên xem một băng hình ảo thuật ngắn có màn trình diễn làm biến mất điếu thuốc lá và bật quẹt lửa.

Điếu thuốc lá "tiêu tùng" đâu đó khi nhà ảo thuật thả rơi nó trong lòng bàn tay, trong lúc chính ảo thuật gia định hướng sự chú ý của khán giả vào bàn tay kia.

Đáng ngạc nhiên, báo cáo ghi nhận chuyển động mắt của sinh viên cho thấy, dù có phát hiện điếu thuốc lá rơi hay không (và do đó, biết phương thức tiến hành sự phù phép) cũng chẳng ảnh hưởng tới vị trí định vị của mắt ngay lúc nó rơi.

Việc chớp nháy mắt hay những chuyển động của mắt suốt thời gian điếu thuốc lá rơi cũng không tương thích.

Đúng hơn, định vị điểm nhìn của sinh viên sau khi điếu thuốc lá rơi liên quan với việc họ có thấy nó rơi hay không.

Đặc biệt, những sinh viên nào, sau khi điếu thuốc lá rơi, chuyển động mắt thật nhanh hướng tới bàn tay cầm điếu thuốc lá (bây giờ trống không) thì càng báo cáo mình dễ thấy điếu thuốc lá rơi hơn.

Lý giải khác: những sinh viên nào, sau khi điếu thuốc lá rơi, liếc nhanh hơn vào bàn tay có điếu thuốc lá đã kịp chuyển điểm thu hút sự chú ý (chưa phải đôi mắt nhìn của họ) thì sẽ thấy đúng lúc điếu thuốc lá rơi.

Điều này gắn liền với nghiên cứu trước đây phát hiện sự chuyển động mắt hướng tới một vị trí xác định vốn do một sự chuyển đổi chú ý đã đến trước cùng một địa điểm rồi.

Nghĩa là, để làm trò biến hóa phù phép, nhà ảo thuật xem chừng cần đánh lạc hướng điểm giấu giếm thu hút sự chú ý của khán giả chứ không nhất thiết xử lý vị trí mắt nhìn công khai của khán giả.

Còn chuyện nhiều sinh viên nhận ra điếu thuốc lá rơi thực chất đã chuyển mắt nhìn từ khuôn mặt sang bàn tay của nhà ảo thuật.

Họ vẫn tiếp tục nhìn, sau khi điếu thuốc lá rơi, hướng tới bàn tay có điếu thuốc lá nhanh hơn những sinh viên không thấy nó rơi, song thọat tiên là họ nhìn vào khuôn mặt của ảo thuật gia.

Tuy thế, sự kiện này vẫn nhất quán với lý giải nêu trên, khẳng định cùng với nghiên cứu từng tiến hành rằng, điểm thu hút sự chú ý có thể gồm hai hoặc ba vị trí đã xác định trước khi ta di chuyển mắt.

Xin nói thêm, khi người ta trải qua trạng thái thôi miên mắt mở to tỉnh thức, họ có thể nhìn mà không thấy vì sự chú ý của họ xem ra đã chiếu rọi sâu thẳm xuyên vào nội tâm mình, cảm nhận và nghe thấy các thực tại đầy hình ảnh tưởng tượng.

Khi người ta lo lắng cũng xuất hiện điều tương tự, không phải đang "ở đây" mà xa đến mức họ đặt để sự quan tâm, chú ý của bản thân.

Đối tượng lo lắng kinh niên, mãi không thôi có thể nhận ra cảm giác khuây khỏa, dịu bớt căng thẳng vào lúc một tình huống khẩn cấp xảy đến, bởi vì tình huống ấy khiến họ chú tâm ngay lập tức vào thực tại giúp tạo nên cảm giác sống động trở lại.

Lời cuối, lần tới nếu bạn muốn phát hiện mẹo mực lấp liếm thì cần phải thật lưu tâm chú ý cách thức nhà ảo thuật định hướng tâm trí chứ không phải mắt nhìn của bạn đâu nhé!

Trái ngược với lắm thứ ta hằng tin tưởng, những khoảnh khắc tựa như thế này- những khoảnh khắc tuyệt vời nhất trong đời mình- không phải là khoảng thời gian thụ động, bén nhạy, buông chùng; dù rằng những trải nghiệm ấy có thể xứng được vui hưởng, bởi chúng ta từng phải lao động cực nhọc mới đạt đến chúng nổi.

Những khoảnh khắc tuyệt vời nhất thường hay xảy ra khi cơ thể hoặc tâm trí ta đã vươn căng tới hết giới hạn của nó, trong một nỗ lực tự nguyện nhằm thành tựu điều gì đó thực khó khăn và đáng giá.

(Xăm hình vì niềm đam mê chất dẫn truyền thần kinh serotonine)

Hiện giờ, cơ thể chúng ta rõ ràng là trung tâm của toàn thể vũ trụ.

Chúng ta liên kết nó, mà không suy nghĩ, với bản ngã và cái tôi, và sự liên kết hợp giả tạo và nông nổi này cứ củng cố cái ảo tưởng về sự tồn tại cụ thể không sao tách rời được này.

Vì cơ thể ta dường như tồn tại một cách thuyết phục nên cái "tôi" cũng dường như tồn tại, và cái "bạn" cũng dường như tồn tại, và toàn bộ thế giới nhị nguyên và hão huyền mà ta không ngừng phóng chiếu quanh ta, rốt cuộc, cũng có vẻ vững chắc và có thật.

Khi ta chết, toàn bộ cái cấu trúc phức hợp này sụp đổ tan tành một cách thê thảm.

Tay phó nháy người Canada Rannie Turingan đã làm vidéo này để thử nghiệm dự án 20 x 2 theo một chủ đề rõ ràng.

Mời xem rồi sẽ nhận ra rằng, xem chừng quả thật chẳng có sự khác biệt nào lắm trong chuyện thiên hạ yêu thương, tình ái.


20 x 2 : What's The Difference? from photojunkie on Vimeo.

1.500 đồng một vé máy bay Hà Nội đi Bangkok

Hôm nay 1.11.2007, Hãng hàng không giá rẻ Nok Air của Thái Lan chính thức khai trương đường bay Hà Nội-Bangkok bằng máy bay Boeing 737-800, với tần suất hai chuyến bay/ngày. Khách hàng có thể đặt trước vé qua website www.nokair.com hoặc gọi điện tới số (04) 7689000. Mức giá vé thấp nhất của đường bay này là 0,09 USD/vé (khoảng 1.500 đồng). Tại sân bay Nội Bài, máy bay sẽ cất cánh vào lúc 12 giờ 45 và 20 giờ 30, đến Bangkok lúc 14 giờ 40 và 22 giờ 25. (X.Toàn)

(Ảnh: Điều kiện hóa thao tác)

Gần một tháng nay, trên YM, tôi nhận được quá nhiều những tin nhắn dưới dạng thư kêu gọi ủng hộ, phản đối, hưởng ứng, tẩy chay, đóng góp hảo tâm, nhiệt tình chia sẻ, thông báo mất thứ này, đề nghị bớt chút thời gian để đọc kỹ khuyến cáo nọ, và rồi mong mỏi chuyển tới tất tật toàn thể bạn bè, người quen không bỏ sót một ai trong danh sách.

Thật lòng, tôi dám đồ chừng rằng chẳng phải chủ nhân nào cũng thực sự quen biết, hiểu rõ mọi nick; và đến thời điểm này thì mọi tin đến tôi coi như kết thúc một nhánh phát tán.

Lá thư dưới đây tương tự thế, chỉ có điều tôi đọc được trực tiếp nó ở đây.
------------------------------------
01 giờ 38 phút 40 giây (giờ GMT), thứ Sáu, ngày 29 tháng 8 năm 1997

Người gửi: Jim Chinnis (jchinnis@earthlink.net)

Chủ đề: Cơ hội...

Bạn đồng nghiệp khoa học thân mến!

Lá thư này đã được chuyển vòng quanh thế giới ít nhất 7 lần rồi, tới nhiều hội nghị quan trọng lắm.

Bây giờ thì nó ở đây, và sẽ mang lại vận may cho bạn; đấy là sự thật, ngay cả khi bạn không hề tin điều đó.

Chỉ cần bạn tuân thủ theo hướng dẫn:

* Đưa vào trong bài báo sắp tới của bạn những trích dẫn bên dưới.

* Bỏ đi trích dẫn đầu tiên trong danh sách và thêm vào sau cùng một trích dẫn từ bài báo của bạn.

* Sao 10 bản và gửi chúng cho các đồng nghiệp.

Tiến sĩ H. nhận được lá thư này và sau khi chuyển nó đi, nội trong vòng một năm là bà ấy đã được bầu vào Viện Khoa học Quốc gia (NAS).

Giáo sư M. vì vứt bỏ lá thư nên bị từ chối bổ nhiệm.

Tại Nhật, Tiến sĩ I. do chẳng đoái hoài gì đến lá thư mà bài báo của ông về vấn đề chuyển hoá trong Thận học đã không được chấp nhận; may là ông tìm lại được nó, và kết cục bài của ông được đăng năm đó trên Tạp chí Tân Y khoa Anh quốc (NEJM).

Ở vùng phía bắc sông Mississipi (Hoa Kỳ), bởi chưng Giáo sư K. gặp trục trặc chuyện gửi thư đi khiến ngân sách cả Khoa của ông bị cắt giảm.

Sự vụ xui xẻo này xem chừng cũng dễ xảy đến với chính bản thân nếu bạn làm gián đoạn dây chuyền chuyển vận các trích dẫn.

1. Miller, J. (1992). Hội hoạ tân lập thể hậu hiện đại và lý thuyết sóng ánh sáng. Tạp chí Nhận thức Nhân tạo, 8, 113-117.

2. Johnson, S. (1991). Việc tiểu tiện của loài động vật răng nanh: sự xối xả không cưỡng lại nổi của vòi nước cứu hoả. Tạp chí Tứ cá nguyệt Vật lý, 33, 203-220.

3. Anderson, R. (1990). Chỗ của em hay chỗ của anh?: thực nghiệm so sánh về hai kiểu mẫu hành vi hẹn hò của con người. Tạp chí Tâm lý học Dĩ vãng, 12, 63-77.

4. David, E. (1994). Các cách tiếp cận hiện đại đối với Phương pháp Lạc quan hoá sự Mò mẫm truy tìm Giải pháp mang tính Hỗn độn: Giá trị trung bình của Hệ thống Phân tích các Trí tuệ Vô tuyến tính với Cấu trúc Biểu tượng Hiển hiện. (Luận án đệ trình cấp Tiến sĩ, Đại học Hoàng gia California El Camino del Rey Mar Vista- qua đường hàng hải.)

Jim Chinnis

Việt Nam đứng đầu các nước tìm kiếm "sex" trên Google

Và theo tiết lộ thì không nên "số hóa" các luận văn Tiến sĩ, bởi vì như thế sẽ lộ hết "bí quyết công nghệ",...

Nếu quan tâm, bạn có thể đọc thêm một số ý kiến khác để cập nhật về cái vụ này.

Nhân tiện, nghiên cứu cho thấy đối tượng sử dụng internet là trẻ em ở nước ngoài (Hàn quốc) không đến nỗi quá tệ: thường phục vụ cho bài tập về nhà và thông tin về giáo dục; và 3 trong số đề tài Tiến sĩ nêu trong bài báo trên Tia sáng là thuộc chuyên ngành Tâm lý học.

Ngay cả với những ai có vẻ ngại ngần tư duy thì trong đời cũng từng đôi lần trải qua thứ cảm giác khó quên khi tay vỗ trán, miệng cười sảng khoái, sung sướng toàn bộ châu thân vì chợt nhận ra rõ ràng điều gì đó hay xử lý ngay tắp lự vấn đề lâu nay cứ lẩn trốn đã khiến ta loay hoay hoài, chẳng thể xuôi chiều mát mái hoặc gọi tên chính xác được.

Kết quả những nghiên cứu mới đây nuôi hy vọng có thể tạo ra các kỹ thuật nảy sinh các khoảnh khắc bừng ngộ nội tâm ấy làm tiền đề xử lý vấn đề một cách sáng tạo; nhờ sự chuẩn bị tâm thế nghiêm túc. Đúng như tuyên bố của Louis Pasteur: “Cơ hội chỉ dành cho những tâm trí chực sẵn sàng đón nhận/ Chance favors only the prepared mind”.

Hai nhà tâm lý học Hoa Kỳ John Kounios (Đại học Drexel) và Mark Jung-Beeman (Đại học Northwestern) cùng các cộng sự đã công bố kết quả nghiên cứu trên tạp chí Khoa học Tâm lý/ Psychological Science, số tháng 4.2006.

Trước đó, họ đã giải thích các chức năng của não bộ khi người ta đạt đến giải pháp bừng ngộ nội tâm/ "Aha!" moments of insight, so với lúc thực hiện các cách xử lý tuần tự/ methodical solutions khác nhau như thế nào.

Gần đây, nhóm nghiên cứu này lại chỉ ra các mẫu hình chuyên biệt của hoạt động não bộ dẫn đến khoảnh khắc "Aha!" khởi sự sớm hơn so với thời điểm vấn đề được giải quyết; khẳng định rằng: người ta có thể chuẩn bị tâm thế để tạo nên một giải pháp "Aha!" ngay trước cả khi vấn đề được xem xét.

Như vậy là, khi chuẩn bị cho vấn đề mà người ta xử lý với sự bừng ngộ nội tâm, các mẫu hình hoạt động của não cho thấy họ đang âm thầm tập trung chú ý, để sẵn sàng chuyển sang các kênh tư duy mới và có lẽ, đang làm tắt lặng mọi ý nghĩ không thích ứng.

Những phát hiện trên quan trọng ở chỗ chúng chứng tỏ người ta có thể chuẩn bị tâm thế với các phong cách tư duy khác nhau, và các sự khác nhau ấy được định dạng bằng các mẫu hình chuyên biệt của hoạt động não bộ. Nghiên cứu giúp ta hiểu về cách thức đưa bản thân mình vào sự tùy chọn "khung tâm trí/ frame of mind" trong việc xử lý các kiểu vấn đề cụ thể.

Kết quả nghiên cứu trước đây của nhóm đã vén lộ việc để chỉ ưu tiên cho giải pháp "Aha!", sau khi một người đã và đang không ngừng tìm kiếm giải pháp của vấn đề, não bộ tạm thời giảm thiểu các nguồn gây kích thích thị giác/ visual inputs với một tác động tương tự một người nhắm mắt lại hay nhìn chăm chăm nhằm tạo điều kiện dễ dàng hơn cho sự hợp trội/ emergence vào tính ý thức của giải pháp.

Nghiên cứu mới nhất mở rộng những phát hiện vừa nêu bằng khuyến nghị rằng: sự chuẩn bị tâm thế bao gồm việc tập trung chú ý bên trong, đẩy mạnh sự bừng sáng nội tâm ngay cả khi ưu tiên trình bày một vấn đề.

Do vậy, dường như là cái cách người ta suy tư trước lúc bắt tay giải quyết vấn đề cũng thật quan trọng không kém kiểu tư duy khi dồn hết tâm trí cố nắm bắt vấn đề; và có lẽ, thậm chí với việc quyết định có hay không giải pháp sẽ nhận được từ sự bừng ngộ nội tâm thình lình.

Những người tham gia thực nghiệm được giới thiệu với một dãy từ rắc rối trong trò chơi đố chữ. Mỗi vấn đề gồm 3 từ (ví dụ, xe tăng/ tank, quả đồi/ hill, bí mật/ secret), và nhiệm vụ của họ là phải tìm một từ đơn nào đó có thể thiết lập thành một danh từ kép hoặc cụm từ thông dụng với mỗi một từ vừa nêu.

Kết quả, đối tượng tham gia thực nghiệm thi thoảng hướng đến kiểu bừng ngộ nội tâm- giải pháp bất chợt "đánh bốp" vào đầu họ và dường như cực kỳ chính xác, đôi khi lại xử lý vấn đề một cách tuần tự hơn, dạng "thử nghiệm" / "trying out" cho đến khi đạt được từ đúng mới thôi (cụ thể ở đây, là từ top/ vị trí cao nhất: tank top/ nắp xe tăng, hilltop/ đỉnh đồi, top secret/ tuyệt mật).

Với các thực nghiệm liên quan nêu trên, trong lúc người tham gia lo xử lý vấn đề đặt ra thì hoạt động não bộ của họ được máy điện não đồ (EEG: Electroencephalograms) ghi lại thông tin thời gian chính xác và thông tin tự động gần đúng, hoặc với máy chức năng hình ảnh cộng hưởng từ (fMRI: functional magnetic resonance imaging) có nhiệm vụ cung cấp một vị trí rõ ràng hơn các vùng hoạt động của não bộ nhưng với định lượng thời gian không chính xác bằng. Các nhà nghiên cứu chú tâm vào họat động của tế bào thần kinh neuron xuất hiện suốt giai đoạn ngay trước khi mỗi vấn đề lộ ra.

Sự chuẩn bị tâm thế đưa đến giải pháp bừng ngộ nội tâm chủ yếu được đặc trưng bởi mức độ tăng cường hoạt động não bộ ở những vùng thuộc thùy thái dương/ temporal lobe areas có liên quan tới tiến trình xử lý khái niệm/ conceptual processing, và tại những vùng thuộc thùy trán/ frontal lobe areas gắn bó với việc kiểm soát ý thức hoặc "tiến trình xử lý từ trên xuống dưới"/ "top-down" processing. Jung-Beeman lưu ý rằng, "những người chuyên xử lý vấn đề có thể sử dụng việc kiểm soát ý thức để chuyển kênh tư duy khi mắc kẹt vào vấn đề, hoặc có khả năng ngăn đè những ý nghĩ không thích ứng, khi chúng dính dấp đến vấn đề trước đây."

Ngược lại, sự chuẩn bị tâm thế dẫn đến những giải pháp mang tính tuần tự hơn đã làm tăng mức độ hoạt động tế bào thần kinh trong vỏ thị giác/ visual cortex nằm ở phần sau của não bộ- điều này chứng tỏ là sự chuẩn bị cho việc giải quyết vấn đề thận trọng, cân nhắc hoàn toàn bao hàm tiêu điểm chú ý hướng ngoại thể hiện trên màn hình video khi vấn đề được tỏ lộ.

Rốt cục, như những ai từng trải nghiệm lối tư duy sáng tạo đều biết: đôi khi sự sáng tạo thật trơ khấc, lúc lại tuôn chảy thoải mái. Và suốt những thời điểm vừa nói sau cùng, người ta thường kinh qua các khoảnh khắc được gọi là "Aha!".

Và kết quả nghiên cứu trên càng chứng thực cho câu nói của nhà bác học Pháp Louis Pasteur, lời tuyên bố hàm nghĩa những khoảnh khắc bừng ngộ nội tâm không tự thân xảy đến mà nó là sản phẩm của một quá trình chuẩn bị tâm thế tư duy sáng tạo.