Cái tôi

(Nguồn ảnh)

Với hơn một nửa sử dụng điện thoại di động và trên 1/5 dân số truy cập mạng lưới điểm toàn cầu (internet), người Việt Nam-- đặc biệt giới trẻ-- xem ra đã phần nào mê mải với những blog, offline, SMS, YM, chát chít, ...

Do làm một blogger không mặn mà Yahoo 360! mấy nên tôi thực sự ngạc nhiên khi biết cái gọi là blast lại bắng nhắng lắm trò đến thế; giời ạ, chỉ cần dăm chữ cảm thán kêu to nỗi niềm day dứt mơ mơ hồ hồ hay vài dấu câu, ký hiệu bỏ lửng tưng tửng huyền hoặc là cộng đồng mạng xa gần quen lạ đổ xô tranh nhau bóc tem hay sẵn sàng hỏi han kỹ càng, an ủi nhiệt tình hết mức ngay tắp lự.

Đa phần xoay quanh cuộc sống cá nhân buồn vui nắng mưa à ơi đưa đẩy đôi lúc sát sườn đến từng chi tiết, thế giới Yahoo 360! gây ấn tượng mạnh cho tôi khi tình cờ ghé xem về cái vòng tròn dan díu buộc ràng cùng nhau thật thú vị.

Vụt liên tưởng bài thơ nổi tiếng của một thi sĩ Soviet: Chẳng có ai tẻ nhạt ở trên đời...

Lại nhớ bài báo nghiêm túc đăng trên tạp chí Scientific American lưu ý "nền tảng thần kinh học" của việc blog, rằng thì là chơi blog đồng nghĩa với chuyện diễn đạt câu chữ, viết lách.

Các khoa học gia Hoa Kỳ đùa vui tí chăng; bởi thực tế, blog mang tính biên niên sử theo thứ tự thời gian và liên kết, dẫn nguồn đủ món trực tuyến hấp dẫn khác. Báo chí, ngược hẳn, có bề dày phong phú xưa hơn thế giới trực tuyến, rồi tích hợp trong nó kiểu dạng như là nhật ký cá nhân.

Một câu chuyện khác mô tả cách thức người ta sử dụng tin nhắn văn bản (texting) để giải quyết các sang chấn vừa xảy ra gần đây, kèm lời khẳng định của một nhà tâm lý học rằng "dù tin nhắn văn bản có thể là phương cách hữu hiệu giúp đối phó với sự thống khổ đớn đau mới chớm hình thành, song nó thật hời hợt, nông cạn khi muốn hỗ trợ người ta vượt thoát trở ngại trong đời".

Thực sự đúng vậy sao?

Trong khi giới hạn của tin nhắn là rõ ràng (chừng 160 chữ), cho dù thông thường chẳng thể nói hết tất tật các xúc cảm chực ứ tràn thì tôi nghĩ, viết tin nhắn có thể đem lại sự hỗ trợ thiết thực và quyền năng đối với ai đó tựa lúc họ gửi một lá thư điện tử dài, đầy suy tư.

Bởi vì tất cả đều là truyền thông; tức hàm nghĩa chia sẻ, cởi mở sâu xa, và không giấu giếm, đóng chặt cửa lòng khi ta có thể nhận ra nó dễ dàng thực hiện hơn.

Chẳng có bất cứ điều thứ, nguyên tắc đơn lẻ duy nhất nào đáng được chấp nhận trên tiến trình giải tỏa đau đớn, mất mát, muộn phiền hay phát hiện sự khép kín cả.

Vì thế, thật khó giải thích rốt ráo tại sao tin nhắn văn bản-- với ai đó-- lại có thể là một phần quan yếu của một tiến trình khiến họ tìm thấy nó trợ giúp thật hữu ích.

Tin nhắn là phương thức tốt đẹp để truyền thông với tha nhân khi ta không cảm thấy thích việc trò chuyện hoặc sử dụng các phương tiện kỹ thuật khác.

Và dĩ nhiên, cần khẳng định rõ ràng rằng dẫu thể hiện 'hỉ, nộ, ái ố...' thế nào đi nữa thì blog, tin nhắn các kiểu nhiều dạng xem chừng hữu ích hơn hẳn việc đơn giản tỏ thái độ "bế quan tỏa cảng", cắt đứt mọi ngõ ngách truyền thông với thế giới bên ngoài.

Rối loạn ăn uống có thể xảy đến do nhiều yếu tố; gần đây, một số nghiên cứu kết nối áp lực xã hội và rối loạn ăn uống, tìm hiểu cách thức làm thế nào sang chấn quá khứ lại tạo ra quan hệ không lành mạnh với thực phẩm những năm về sau.

Nhóm chuyên gia thuộc Đại học Syracuse tiến hành điều tra 209 sinh viên năm thứ nhất (18-19 tuổi) về sang chấn họ từng trải qua trong quá khứ.

Cuộc điều tra phản chiếu một bối cảnh rộng: ly dị, cái chết của người thân yêu, bị lạm dụng thể lý và lạm dụng tình dục; đồng thời, ngoài việc báo cáo sang chấn, các đối tượng tham gia còn cho biết mức độ tồi tệ của trải nghiệm ảnh hưởng đến họ ra sao.

Sinh viên đối đầu với sang chấn thời thơ ấu thường biểu hiện các dấu hiệu của rối loạn ăn uống, và các nhà nghiên cứu đã định dạng được mối liên kết giữa các kiểu dạng sang chấn với nhiều triệu chứng khác nhau của rối loạn ăn uống.

Đối tượng nào từng trải qua sang chấn bạo lực thì hay bỏ bữa, ăn nhanh, háu ăn, và sử dụng quá mức các loại thuốc ăn kiêng hoặc thuốc nhuận tràng, cùng lúc việc lạm dụng thuốc nhuận tràng, ăn vô độ và nôn mửa có liên quan với chuyện ly dị và cái chết của người thân yêu.

Các sinh viên được theo dõi từ lúc bắt đầu cho đến khi kết thúc học kỳ. Những ai từng trải nghiệm sang chấn trong quá khứ thì hay biểu hiện rối loạn ăn uống ngay lúc bắt đầu học kỳ, và họ cũng thường có những thói quen ăn uống thiếu lành mạnh lúc kết thúc học kỳ.

Các kiểu rối loạn ăn uống xem ra bùng phát do căng thẳng tinh thần, và chúng thường nổi rõ ở thời điểm học phổ thông hoặc lúc bước vào đại học. Giai đoạn quá độ chuyển từ phổ thông sang đại học càng dễ làm tăng thêm nguy cơ hình thành các thói quen ăn uống thiếu lành mạnh với các đối tượng vốn có tiền sử sang chấn.

Các khía cạnh khác của tình huống hiện tại cũng tác động mạnh mẽ đối với sức khỏe tâm thần của người ta, như minh họa trong một nghiên cứu của Hệ thống chăm sóc sức khỏe thành phố VA Iowa.

Một số nghiên cứu trước đây về ảnh hưởng xã hội với hành vi ăn uống cho thấy, rối loạn ăn uống xem chừng 'lây lan' những người xung quanh.

Tác động này có vẻ xảy đến với các cô gái, đáng chú ý, rất có khả năng là do áp lực từ bạn cùng hội cùng thuyền hoặc vì họ thường xuyên ăn kiêng rồi thảo luận cách thức của việc giảm cân.

Để tìm hiểu sâu hơn ý tưởng này, các nhà nghiên cứu phân tích dữ liệu mang tầm quốc gia với hơn 15.000 học sinh phổ thông trung học.

Khi so sánh các cặp đôi học sinh sống khác tỉnh, thì các cặp đôi sống cùng địa phương biểu hiện gấp 4 đến 10 lần việc ăn kiêng, chối bỏ quyết liệt lượng thức ăn nạp vào, sử dụng viên thuốc ăn kiêng, hoặc dính tới các hành vi thiếu lành mạnh khác thuộc rối loạn ăn uống.

Các hành vi tương tự cũng được thể hiện ở nông thôn, thành thị, vùng ngoại ô phụ cận tỉnh lỵ; chỉ mỗi biểu hiện của hành vi dùng thuốc xổ tẩy ruột là không thấy lan tràn trong các nhóm bạn bè tụ tập cùng nhau: từ góc độ lý thuyết, việc uống thuốc tẩy ruột được xem là ít được chấp nhận và mang tính giấu giếm nhiều hơn so với các hành vi ăn uống khác; cho nên, nó hiếm khi được truyền từ cá nhân này sang cá nhân khác.

Rối loạn ăn uống có thể để lại vô số tác hại nghiêm trọng trong đời sống của trẻ vị thành niên và người mới lớn, thậm chí gây nên tử vong ở một số trường hợp.

Hiểu biết về các yếu tố nguy cơ là điều cốt yếu để xác định đối tượng cần trợ giúp. Cần cung cấp kiến thức, chương trình cho học sinh- sinh viên nhận ra các dấu hiệu của rối loạn ăn uống; thảo luận lựa chọn phương thức điều trị thích hợp cũng khuyến khích họ tìm kiếm sự trợ giúp với những vấn đề họ trải nghiệm.

Trường phổ thông và đại học tạo ra nhiều thách thức cần nỗ lực vượt qua, nhất là những ai từng phải đương đầu với các biểu hiện sang chấn và bệnh tâm thần, song với sự trợ giúp và điều trị, họ có thể cải thiện đời sống và sức khỏe của chính mình.

Định kết thúc bài viết ở đây, sực nhớ đang có dịp ăn uống truyền thống giết sâu bọ...

Mắt phải, chân phải, tay phải

Hễ lúc nào rời khỏi phòng là tôi nhìn chăm chăm vào ngọn đèn điện với con mắt phải, trong khi chân phải tôi vẫn còn chưa rời khỏi cửa và bàn tay phải tôi thì đang nắm chặt quả đấm.

Tôi cứ đứng ở đúng vị trí vừa chạm chân tôi như thế để mà mở chúng và đóng cửa 3 lần. Nếu đèn đã tắt thì tôi lại bật sáng lên và cứ tiếp diễn chuyện bật tắt này.

Cuối cùng, tôi phải đóng cửa sau chừng 3 hoặc 7 lần, tùy thuộc trạng thái căng thẳng tinh thần.

Còn bạn, bạn có nghĩ mình từng rối nhiễu?

Một blog bắt mắt và thu hút tâm trí người đọc; càng ấn tượng về những dòng viết ngắn gọn, bởi dù trời vừa đột ngột đổ mưa, sấm nổ đì đùng song chưa kịp xua hết cái không khí bức bối dồn ứ từ trưa hè nóng nực.

Xe bus tuyến số 32 sau 22h, xuất phát từ bến xe Giáp Bát cứ lượn lờ vòng vèo hết phố này đến đường nọ, mãi rồi mới chịu chạy qua công viên trước Cột Cờ- Trần Phú.

Vì đường xa ướt mưa-- thề độc là chẳng hề dính líu tí tẹo tèo teo nào với ca từ rủ rê yêu đương trai gái-- làm cảm giác đứng đợi một, hai chuyến cuối nữa thôi trong ngày thêm phần xa cách và bình lặng.

Bởi mỗi cá nhân ta đang ở đây, nơi này, với mưa giăng thành màn che mờ ngọn đèn cao áp trên cao kia, và một cặp dựng xe chờ tạnh tranh thủ tay chân siết nhau sờ sờ bên cạnh.

Vì đường xa ướt mưa, hai người đàn bà te tái gánh đồ lề bán chè chén, thuốc kẹo ngao ngán rảo bước qua nhanh nhanh về mái nhà chốn phù du nao chẳng rõ.

Đường xa ướt mưa, lá cây được gột rửa âm thầm hoán chuyển tâm trạng từ đợi mong vu vơ thành xôn xao buộc ràng địa chỉ.

Và gió, rỗi việc nói với người lãn công về một tương lai còn nhiều khó khăn chồng chất song thật đáng gieo mầm sự sống bời bời.

Vì đường xa ướt mưa, cậu bé vừa chạm ngưỡng dậy thì tuy mắc Tự kỷ lâu lắc giờ đây cũng đã tìm ra cách thức để giao tiếp với đời trong căn bếp nhỏ.

(Màu sắc, mùi vị, tiến trình chuẩn bị vật phẩm, tuần tự các công đoạn nấu nướng cứ khơi gợi ham muốn giao tiếp, dù ú ớ bao lần khi cố gắng bật thành lời muốn nói.)

Vì đường xa ướt mưa, cô nữ sinh viên ấy kiên nhẫn lắng nghe, học hỏi thế giới nội tâm ngổn ngang trăm mối để thỏa nỗi niềm riêng tây thách thức bản thân đổi thay, trước cơ hội nhận ra lý do khiến mọi việc xảy đến:

1. Để giúp ta cảm thấy thoải mái, tự nhiên như ở nhà trong thế giới này

2. Để rốt cục giúp ta chấp nhận chính con người mình

3. Để chỉ cho ta thấy rằng ta có thể rời xa sự sợ hãi

4. Để mang ta đến nơi chốn mà ta có thể được thứ tha

5. Để giúp ta vén lộ dần tài năng bấy lâu ẩn kín

6. Để cho ta những gì cần thiết đặng tìm thấy tình yêu đích thực

7. Để nâng đỡ ta mạnh mẽ, vững vàng hơn

8. Để giúp ta khám phá chuyện đùa vui với đời

9. Để hiển thị cho ta hiểu phải sống ra sao thì phù hợp ý thức về sứ mệnh của bản thân

10. Để giúp ta trở thành một con người thiện lành thích đáng.

Vì đường xa ướt mưa, bệnh nhân Tâm thần phân liệt cứ ám ảnh phân vân con thuyền neo bến nước trong film Thủy Hử có giữ mãi được vẻ khô ráo dù ngập chìm cùng nghịch cảnh tai ương.

Ai đó bảo: tuổi trẻ đến muộn là tuổi trẻ chung đụng dài lâu; chưa bao giờ tôi lại dịu dàng tin thế, ít nhất vì đường xa ướt mưa...

Cơ thể bị nhiễm độc mấy hôm nay bởi nắng nóng, và vì lâu lắm mới mở máy quạt, cộng với chầu nhậu nhẹt, hát hò đàn đúm bạn bè tối qua đã khiến tôi khàn hẳn giọng, chẳng cất nổi nên lời.

Ngoài chuyện ngậm nước muối nhiều lần hơn trong ngày, có lẽ đây cũng là dịp thú vị để xem xét phải chăng bệnh thể lý (xuất phát từ nguyên nhân thực thể) gây nên bệnh tâm thần?

Ngành Tâm thần học và Y khoa có một mối liên kết tinh tế.

Bệnh tâm thần và bệnh thể lý có thể xảy đến cùng lúc thật tình cờ, hoặc bệnh thể lý có thể là nguyên nhân tạo ra các triệu chứng tâm thần, và ngược lại. Thuốc điều trị bệnh tâm thần cũng có nhiều tác dụng phụ.

Thường khi bệnh nhân nhập viện với các vấn đề tâm thần, thì giới chuyên môn sẽ đề nghị một cuộc thăm khám toàn diện, bao gồm cả tìm kiếm nguyên nhân thể lý của vấn đề.

Thực tế, còn không ít nhà tâm thần học tỏ vẻ chê bai điều này, song tình hình ngày càng dần ổn thỏa hơn; đặc biệt, bệnh nhân thường được đề nghị thử các xét nghiệm máu và chụp CT, nếu biểu hiện bệnh chẳng mang tính điển hình.

Trầm cảm làm nảy sinh một loạt tác nhân thể lý: ung thư, nhiễm khuẩn, các rối loạn thần kinh như mất trí nhớ ở người già (dementia), đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, bệnh Addisons (liên quan đến tuyến thượng thận), và bệnh luput ban đỏ toàn thân.

Chỉ cần mắc một trong các bệnh này đã có thể là nguyên nhân khiến ta trầm cảm, vì chúng có thể làm mất chức năng trọng yếu.

Có một câu chuyện kể về việc chẩn đoán chậm trễ sự chuyển hóa ung thư vú do lúng túng từ trầm cảm.

Lo lắng cũng tạo nên lắm lý do thực thể: cường tuyến giáp, tăng thông khí phổi (chứng thở sâu nhanh), u tế bào ưa crôm, các rối loạn thần kinh và chứng thu mình do sử dụng thuốc.

Cuối cùng, loạn thần có thể được khởi phát bởi nguyên nhân thực thể và chúng bao gồm các trạng thái thần kinh (ví dụ, động kinh hoặc đột quỵ), các trạng thái chuyển hóa (ví dụ, loạn chuyển hóa pocphirin), các trạng thái nội tiết (ví dụ, tăng hoặc giảm năng tuyến giáp), thận hư, mất cân bằng chất điện phân (đặc biệt là canxi), hoặc các rối loạn tự miễn dịch.

...Wow, tôi nghĩ phải dừng liệt kê danh sách bệnh tật ở đây để ưu tiên chăm sóc chu đáo cho cái họng của mình đã.

Nghiên cứu chứng thực rằng, ảo thuật xảy ra chẳng phải ở vị trí đôi mắt ta nhìn mà nằm chính tại nơi tâm trí ta tập trung chú ý tới mới quyết định việc người xem biết được trò phù phép, biến hóa ấy hoàn thành như thế nào hay không mà thôi.

Theo đó, cái nhìn chòng chọc của khán giả chưa thiết yếu bằng cái chỗ họ đang chú tâm vào; bởi thực tế, hai điều này không buộc phải là một.

Thường thì đa phần chúng ta chú ý điểm mình nhắm đến, song không cần lúc nào cũng vậy.

Chẳng hạn, nếu muốn, chúng ta có thể nhìn chằm chằm thẳng băng về phía trước trong khi bản thân lại hướng sự chú ý sang bên cạnh.

Gustav Kuhn và cộng sự đã cho sinh viên xem một băng hình ảo thuật ngắn có màn trình diễn làm biến mất điếu thuốc lá và bật quẹt lửa.

Điếu thuốc lá "tiêu tùng" đâu đó khi nhà ảo thuật thả rơi nó trong lòng bàn tay, trong lúc chính ảo thuật gia định hướng sự chú ý của khán giả vào bàn tay kia.

Đáng ngạc nhiên, báo cáo ghi nhận chuyển động mắt của sinh viên cho thấy, dù có phát hiện điếu thuốc lá rơi hay không (và do đó, biết phương thức tiến hành sự phù phép) cũng chẳng ảnh hưởng tới vị trí định vị của mắt ngay lúc nó rơi.

Việc chớp nháy mắt hay những chuyển động của mắt suốt thời gian điếu thuốc lá rơi cũng không tương thích.

Đúng hơn, định vị điểm nhìn của sinh viên sau khi điếu thuốc lá rơi liên quan với việc họ có thấy nó rơi hay không.

Đặc biệt, những sinh viên nào, sau khi điếu thuốc lá rơi, chuyển động mắt thật nhanh hướng tới bàn tay cầm điếu thuốc lá (bây giờ trống không) thì càng báo cáo mình dễ thấy điếu thuốc lá rơi hơn.

Lý giải khác: những sinh viên nào, sau khi điếu thuốc lá rơi, liếc nhanh hơn vào bàn tay có điếu thuốc lá đã kịp chuyển điểm thu hút sự chú ý (chưa phải đôi mắt nhìn của họ) thì sẽ thấy đúng lúc điếu thuốc lá rơi.

Điều này gắn liền với nghiên cứu trước đây phát hiện sự chuyển động mắt hướng tới một vị trí xác định vốn do một sự chuyển đổi chú ý đã đến trước cùng một địa điểm rồi.

Nghĩa là, để làm trò biến hóa phù phép, nhà ảo thuật xem chừng cần đánh lạc hướng điểm giấu giếm thu hút sự chú ý của khán giả chứ không nhất thiết xử lý vị trí mắt nhìn công khai của khán giả.

Còn chuyện nhiều sinh viên nhận ra điếu thuốc lá rơi thực chất đã chuyển mắt nhìn từ khuôn mặt sang bàn tay của nhà ảo thuật.

Họ vẫn tiếp tục nhìn, sau khi điếu thuốc lá rơi, hướng tới bàn tay có điếu thuốc lá nhanh hơn những sinh viên không thấy nó rơi, song thọat tiên là họ nhìn vào khuôn mặt của ảo thuật gia.

Tuy thế, sự kiện này vẫn nhất quán với lý giải nêu trên, khẳng định cùng với nghiên cứu từng tiến hành rằng, điểm thu hút sự chú ý có thể gồm hai hoặc ba vị trí đã xác định trước khi ta di chuyển mắt.

Xin nói thêm, khi người ta trải qua trạng thái thôi miên mắt mở to tỉnh thức, họ có thể nhìn mà không thấy vì sự chú ý của họ xem ra đã chiếu rọi sâu thẳm xuyên vào nội tâm mình, cảm nhận và nghe thấy các thực tại đầy hình ảnh tưởng tượng.

Khi người ta lo lắng cũng xuất hiện điều tương tự, không phải đang "ở đây" mà xa đến mức họ đặt để sự quan tâm, chú ý của bản thân.

Đối tượng lo lắng kinh niên, mãi không thôi có thể nhận ra cảm giác khuây khỏa, dịu bớt căng thẳng vào lúc một tình huống khẩn cấp xảy đến, bởi vì tình huống ấy khiến họ chú tâm ngay lập tức vào thực tại giúp tạo nên cảm giác sống động trở lại.

Lời cuối, lần tới nếu bạn muốn phát hiện mẹo mực lấp liếm thì cần phải thật lưu tâm chú ý cách thức nhà ảo thuật định hướng tâm trí chứ không phải mắt nhìn của bạn đâu nhé!

Đó là tên một bài thơ nổi tiếng của "người phu chữ"- cố thi sĩ Lê Đạt (1929-2008).

Chưa đầy nửa tiếng đồng hồ trước, tôi vừa đọc tin một chàng trai 16 tuổi, học sinh lớp 8, quyên sinh.

Điểm khiến tôi quan tâm qua các vụ tự tử gần đây là đối tượng trẻ về độ tuổi, chịu tác động chủ yếu vì chính đời sống tình cảm cá nhân hoặc buồn chuyện gia đình.

Nghiên cứu cho thấy, trẻ có bố bị căng thẳng tinh thần quá sức vì công việc thường tăng nguy cơ tự tử.

Không thể bỏ qua thống kê: cứ 4 trẻ thì có 1 đứa nói rằng chúng "thường xuyên cảm thấy u uất".

Việc định danh và hỗ trợ kịp thời, càng sớm càng tốt các dấu hiệu trầm cảm ở lứa tuổi vị thành niên là cực kỳ cấp thiết; bởi, tự tử là nguyên nhân xếp thứ hai thông thường nhất dẫn đến cái chết với thanh thiếu niên 15-24 tuổi ở Anh và xứ Wales.

Gắn bó với học đường, gợi nhớ những câu chuyện về sự bắt nạt. Kết quả thực nghiệm cho thấy, nỗ lực huấn luyện giáo viên nhận ra các dấu hiệu trầm cảm bị phá sản.

Tự tử là vấn đề nan giải nảy sinh cực kỳ phức tạp trong xã hội hiện đại, và không thuần túy khu trú chỉ ở mỗi căn bệnh trầm cảm.

Câu chuyện chia tay, đổ vỡ trong quan hệ đủ khiến ai đó phải giã từ cõi đời một lần nữa, nhắc ta về "cơn điên tình ái"; theo giáo sư sinh học- thần kinh Zeki, dưới con mắt của người đang cuồng si thì đối tượng của họ được/ bị đánh giá, nhìn nhận dưới trạng thái ít nhiều hồi hộp, đợi chờ căng thẳng với vô vàn biểu hiện phong phú, xảy ra dồn dập trong hệ thống não.

Tự tử, nhất là tự tử xảy ra ở độ tuổi vị thành niên, có liên quan đến chuẩn mực xã hội, quan niệm văn hóa, sự buồn chán cũng như việc tự làm hại bản thân.

Song đó là câu chuyện dài thích hợp cho một không- thời gian khác đã nguôi ngoai, vơi bớt nỗi buồn khổ.

Tình anh em là tình yêu giữa những kẻ ngang hàng, tình mẹ là tình yêu đối với kẻ yếu ớt.

Dù có khác biệt nhau chúng có điểm chung là, tự bản chất đích thực, chúng không bị hạn hẹp vào một người.

... Trái với tất cả hai loại tình yêu ấy là tình yêu dục lạc; đó là sự ham muốn nhắm phối hợp toàn diện, nhắm hợp nhất với một kẻ khác.

Tự bản chất nó cực đoan và không phổ biến; có lẽ đây là một hình thức lường gạt của tình yêu.

... Ham muốn dục tình nhắm đến chỗ phối hợp- và không phải chỉ là một đòi hỏi sinh lý, giải tỏa một áp chế đau đớn.

Nhưng ham muốn dục tình còn có thể được kích thích bởi ưu tư về cô độc, bởi ước vọng muốn chinh phục hay được chinh phục, bởi sự hư ảo, bởi ước vọng muốn bức khổ hay ngay cả muốn hủy diệt, chẳng khác nào nó có thể được kích thích bởi tình yêu.

Hình như ham muốn dục tình có thể dễ kết nối với và được kích thích bởi bất cứ một xúc cảm mãnh liệt nào đó, mà tình yêu chỉ là một tình yêu của xúc cảm ấy.

Bởi vì ham muốn tình dục được ghép với ý niệm về tình yêu, họ dễ bị đánh lạc hướng để đi đến kết luận rằng họ yêu nhau khi họ ham muốn kẻ khác về mặt cơ thể, thì yêu có thể làm hứng khởi ước vọng nhắm hợp nhất tính dục; trong trường hợp này, tương quan có thể thiếu tham dục, thiếu một ước vọng muốn chinh phục hay được chinh phục, nhưng được nối kết với sự mẫn cảm.

Nếu ham muốn nhắm hợp nhất về cơ thể không được kích thích bởi tình yêu, nếu tình yêu dục lạc cũng không phải là tình huynh đệ, nó không bao giờ dẫn đến chỗ hợp nhất trong ý nghĩa cuồng lạc, tạm thời hơn.

Sự quyến rũ tính dục đôi khi tạo nên ảo tưởng về hợp nhất, nhưng không có tình yêu "hợp nhất" này để lại những khách lạ lại cách biệt nhau như trước kia- đôi khi nó làm cho họ cả thẹn nhau, hay cả đến ghét nhau, bởi vì ảo tưởng đã đi mất họ cảm thấy cách xa lạ nhau rõ rệt hơn trước nữa.

Sự mẫn cảm không phải là, như Freud tin tưởng, một sự thoáng qua của bản năng tính dục, nó là hậu quả của tình anh em, và hiện hữu trong những hình thức cơ thể cũng như phi cơ thể.

... Người ta không để ý đến một yếu tố quan trọng trong tình yêu dục lạc, đó là ý chí. Yêu một người nào đó không phải chính là một cảm giác- nó là một quyết định, một phán đoán, một ước định.

Nếu tình yêu chỉ là một cảm giác thì sẽ không có cơ bản cho ước định để mà yêu nhau mãi mãi. Một cảm giác hiện đến và có thể bỏ đi. Làm sao tôi có thể quyết đoán rằng nó sẽ lại mãi mãi, khi hành vi của nó không bao hàm phán đoán và quyết định?

Xét những quan điểm này ta có thể đi đến quyết định lập trường theo đó tình yêu nhất định là một hành vi của ý chí và phó thác, và do đó tự căn bản của nó không xét đến vấn đề hai kẻ ấy là ai.

Hôn nhân được sắp đặt bởi những kẻ khác, hay là kết quả của sự lựa chọn cá biệt, một khi hôn nhân được thành tựu, hành vi của ý chí phải đảm bảo sự liên tục của tình yêu.

Quan điểm này hình như bỏ quên cá tính nghịch lý của bản chất con người và của tình yêu dục lạc.

... Vậy thì, cả hai quan điểm, theo đó tình yêu dục lạc như là sự quyến rũ hoàn toàn cá biệt, độc nhất giữa hai người riêng biệt. Cũng như quan điểm khác,cho rằng tình yêu dục lạc chỉ là một hành vi của ý chí, cả hai đều đúng- hay, nói cho chí lý, chân lý không ở quan điểm này cũng không ở quan điểm kia.

Từ đó, ý niệm về một tương quan có thể dễ tan biến nếu người ta không thành công với nó, ý niệm này cũng sai lầm như ý niệm cho rằng tương quan không thể bị tan biến bất cứ dưới trường hợp nào.

[Fromm, E. Phân tâm học tình yêu. Tuệ Sĩ dịch// (Đỗ Lai Thúy biên soạn). (2003). Phân tâm học và tình yêu. Hà Nội: Nxb. Văn hóa- Thông tin, tr. 240- tr.245]

@ Cập nhật, 04.5.2008: BBC đăng tải một bài viết đáng chú ý về "nghiện sex" và giải thích tại sao đó không phải là chuyện nghiện ngập, cho dù nó có thể tạo ra vấn đề.

Gần đây, báo chí trong nước thay nhau đăng tải câu chuyện về một người đàn ông có khả năng kỳ lạ: ăn tươi, nuốt sống bất cứ côn trùng nào gặp phải; kèm cả băng vidéo minh họa.

Thực chất đây là một dạng rối loạn ăn uống, định danh "pica" (ăn bậy bạ, xuất phát từ thuật ngữ Latin 'magpie' chỉ loài chim ác là), và đã được Tổ chức Y tế Thế giới xác định trong ICD-10 với mã F50.8 (chứng ăn bậy bạ ở người lớn) và F98.3 (ăn bậy ở trẻ nhỏ) [tham khảo Bộ Y tế. (2007). Bảng Phân loại Quốc tế Bệnh tật ICD- 10. Hà Nội: Nxb. Y học, tr. 235, tr.275].

Cần nói ngay rằng, khi dùng cụm từ "ăn bậy bạ" chúng tôi chẳng hề hàm ý kinh tởm hoặc liên tưởng chút gì tới bệnh Huntington.

Kỳ thực, ăn bậy bạ (pica) thể hiện khao khát muốn ăn khó cưỡng lại nổi những thứ không phải thực phẩm.

Tùy chất sử dụng mà chứng ăn bậy bạ ở người được chia thành các nhóm khác nhau, thông thường có các kiểu như ăn đất trồng trọt, đất sét (geophagia), ăn băng tuyết (pagophagia) và hồ bột (amylophagia).

Ngoài ra, còn nhiều các chất nữa được tống vào mồm như ăn tàn và mẩu thuốc lá, tóc, sơn vẽ và giấy.

Cá biệt, có bệnh nhân từng ăn miếng băng dính tẩm chất fentanyl, một loại thuốc chứa morphin có tác dụng giảm đau cấp tính cực mạnh,...

Nhìn chung, các lĩnh vực sau đây dễ dính tới việc ăn bậy bạ:

- Mang thai;

- Chậm phát triển và rối nhiễu tâm trí;

- Bệnh tâm thần và tự kỷ;

- Trẻ sơ sinh;

- Dinh dưỡng nghèo nàn, hoặc hàm lượng sắt và các khoáng chất khác trong máu thấp;

- Truyền thống tôn giáo và văn hóa.

Dù ăn bậy bạ (pica) là chẩn đoán tâm thần biệt định, song nó cũng được gán nhãn rộng rãi để chỉ bất cứ hành vi ăn uống nào nhắm tới các đối tượng chẳng thể ăn được hoặc không mang giá trị dinh dưỡng.

Thời Hy- La cổ đại người ta đã bàn tới hiện tượng này, song thuật ngữ ăn bậy bạ (pica) chỉ bắt đầu xuất hiện từ thế kỷ XVI.

Y văn thế giới ghi lại hai trong số các trường hợp gây ấn tượng nhất, có liên quan đến việc ăn tiền đồng.

Bản chụp X- quang của một điển cứu đăng trên tờ NEJM cho biết, các bác sĩ đã tìm thấy trong dạ dày bệnh nhân 5,5 kg tiền đồng, vòng đeo cổ và kim khâu.

Một điển cứu khác báo cáo vào năm 1998, bệnh nhân người Anh đã nuốt 175, 32 pound (cỡ chừng 79,5kg) lắm thứ hổ lốn với lịch sử từng ăn các món kỳ cục sau:

Tại nhiều thời điểm, nữ bệnh nhân đã ăn bàn ghế, tiền đồng, đai ốc, dây điện, đồ nhựa, huy chương, bột ăn Bob Martin dành cho chó và xác hoa khô.

Rất nhiều lời bình luận ghi chú về trường hợp của nữ bệnh nhân này với đầy đủ chi tiết cụ thể và phong phú về màu sắc, kích cỡ, số lượng, định lượng thời gian và hỗ trợ thuốc men-- bao gồm cả đống thư viết tay-- được gửi đến cho bác sĩ điều trị.

Rõ ràng, hành vi thể hiện trong các trường hợp thái quá ở người trưởng thành-- như với hai cá nhân vừa nêu-- biểu hiện sâu xa trạng thái loạn thần.

Đó cũng là trường hợp của một quý ông khác đã phải chịu đau đớn dẫn đến ngộ độc, sau khi nuốt hơn 200 đầu đạn chưa nổ.

Tuy vậy, thông thường thì ăn bậy bạ chủ yếu thấy ở trẻ em gặp khó khăn trong chuyện học tập hoặc được chẩn đoán là phổ tự kỷ.

Xem chừng, ít nhiều phản ánh quan điểm thành kiến rập khuôn khi nghĩ rằng việc mang thai khiến cho phụ nữ khát thèm một số thực phẩm bất thường-- hiện tượng khá quen thuộc ở phụ nữ có thai-- đặc biệt với các đối tượng thuộc gia đình có thu nhập thấp hơn.

Chưa đủ cơ sở để lý giải thấu đáo hiện tượng thèm ăn lắm đồ lạ lùng ở phụ nữ mang thai, song điều thú vị là dường như nó liên quan tới sự thiếu hụt sắt và kẽm.

Với trường hợp người đàn ông sắp đạt ngưỡng "tri thiên mệnh" ở đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi)-- nơi mấy ngày trước vừa tổ chức 'lễ khao lề thế lính Hoàng Sa', có khả năng nghiêng về lý do ăn uống để có sức khỏe phi thường và mang hơi hướng tác động tâm linh.

Bạn đọc có biết trường hợp nào tương tự, và thực lòng nghĩ gì về các đối tượng này?

POSSESSED from Martin Hampton on Vimeo.

Bộ film tài liệu bên trên mô tả 4 người với mức độ khác nhau của nỗi ám ảnh tích trữ-- các cá nhân không ngừng sưu tầm, nhặt nhạnh đủ thứ đồ đạc dùng trong nhà, thậm chí với những thứ chỉ đáng vứt đi.

Ám ảnh tích trữ thường liên quan tới rối loạn ám ảnh cưỡng bức (OCD)-- người bị tác động trải nghiệm những suy tư hoặc thúc đẩy mang tính xâm lấn khiến họ phải thực hiện một vài hành động nào đó (thường gặp như chuyện "rửa tay" hay "kiểm tra"), ngay cả khi họ biết những sự xâm lấn này ảnh hưởng nghiêm trọng đời sống xúc cảm của bản thân.

Để cho các hình ảnh tự nói lên vấn đề, bộ film tài liệu phản ánh sự nghiệm sinh phong phú và đa dạng của con người, đồng thời minh họa cho lối tiếp cận chuyên ngành Nhân học hiển thị.

Trông người mà ngẫm đến ta. Tôi nhớ mình cũng lăn tăn ghê gớm vì bị vỡ mất một lọ hoa!

Các vấn đề tâm thần xảy đến khi còn bé xem chừng để lại hậu quả kéo dài, như khẳng định của một nghiên cứu mới đây.

Theo đó, những rối nhiễu tâm thần mắc phải hồi nhỏ có thể tạo nên nhiều tác động trầm trọng cho tương lai học hành và thành tựu trong công việc sau này.

Đội ngũ chuyên gia Anh quốc đã tra cứu dữ liệu thống kê của 8.000 cá nhân, sinh từ 3.1958.

Các đối tượng được theo dõi thuở mới chào đời và lượng giá sức khỏe tâm thần của họ tại các thời điểm lên 11, 16, 23 và 45 tuổi-- nhờ các thông tin do bố mẹ và thầy cô giáo cung cấp, cũng như phỏng vấn riêng.

Kết quả, định dạng một số đặc điểm liên quan tới trầm cảm và lo hãi ở tuổi trung niên, như chuyện cư ngụ tại khu nhà trọ, mắc một căn bệnh mãn tính, sống độc thân và bị căng thẳng tinh thần (stress) vì công việc.

Đáng lưu ý, với ngưỡng 45 tuổi, những ai ít điều kiện kiểm soát các quyết định trong công việc, hoặc cho thấy sự hỗ trợ xã hội thấp tại sở làm thì thường có nguy cơ cũng như phải đương đầu với trầm cảm, lo hãi gấp 2 đến 4 lần.

Đặc biệt, sự căng thẳng tinh thần cao độ tại nơi làm việc ở tuổi trưởng thành được phản ánh sâu sắc một khi tuổi thơ hiện diện các vướng mắc nội tâm-- triệu chứng lo hãi, trầm cảm và thu mình.

Bệnh tật tâm thần tác động tới thành tựu nghề nghiệp tương lai của trẻ dưới nhiều dạng thức khác nhau, nhất là kết quả học tập bị ảnh hưởng vì sức khỏe tâm thần kém cỏi.

Trẻ trải nghiệm rối nhiễu tâm thần-- các vướng mắc nội tâm nói riêng-- sẽ gặp khó khăn khi làm bài tập hoặc kém tập trung trong lớp, để rồi những phiền muộn này thu hẹp sự chọn lựa nghề nghiệp thích hợp khi ra trường.

Với những ai từng phải học hành chật vật thì sau này lựa chọn duy nhất là công việc lương thấp kèm nguy cơ chuyển chỗ làm cao.

Còn chưa nói, lo hãi và trầm cảm gây tổn hại cho sự tự trọng của trẻ, chi phối cách chúng nhìn nhận tiềm năng bản thân. Những đứa trẻ này khi trưởng thành hay tìm kiếm công việc ít mang tính chất thách thức lại giúp chúng dễ xoay xở nhất.

Rốt cục, việc vàng được trả lương thấp và chẳng đáng bõ công làm đời sống cá nhân càng khốn khổ; sự căng thẳng tinh thần này góp phần tăng cao hơn cơn trầm cảm và lo hãi.

Căng thẳng, rối nhiễu người ta từng trải nghiệm lúc nhỏ tuổi có thể tiếp tục tác động sâu xa tới suy nghĩ và hành động ngay cả lúc đã tốt nghiệp rồi, và hậu quả căng thẳng tinh thần vì công việc làm tồi tệ thêm các vấn đề lo hãi và trầm cảm.

Điều quan trọng là gia đình và nhà trường phải hỗ trợ trẻ đương đầu với bệnh tật tâm thần, cải thiện kết quả học tập và ngăn ngừa hậu quả tiêu cực do tích tụ bệnh tật tâm thần gây ra.

Cần biết cách tiến hành các bước giảm thiểu căng thẳng tinh thần tại sở làm. Thực tế chứng tỏ rằng nhờ điều chỉnh đồng thời chữa trị đúng đắn, nhiều người đã có thể hiện thực hóa tối đa tiềm năng và không ngừng thỏa mãn sâu xa nghề nghiệp của bản thân.

29.2- Ngày phái đẹp tỏ tình. Báo Tiền Phong đăng lại tin từ chương trình truyền hình CCTV.

Còn tôi chỉ biết cái chuyện được gọi là "không nhảm nhí một chút nào" này khi chỉ còn chừng tiếng đồng hồ thôi là sang ngày mới của tháng Ba, nhờ đọc offline của một cô bạn chưa chồng-- người mời tôi đi uống café để tâm sự đầu giờ tối nay.

Vâng, ngỡ ngàng thay cho tôi vì cô bạn trên đã bỏ dở nửa chừng 2 bí mật gì đấy mà chính cô bất chợt thổ lộ, chẳng muốn kể rõ ra nữa do cảm thấy thời điểm chưa đủ độ chín muồi, thích hợp chăng (!)

Tuyệt không chút tơ tưởng xa gần hay "dưa bở, dưa lê" tí ti gì, cá nhân tôi tin rằng, hầu như tất cả chúng ta xem chừng đều gặp bất an lúc nào đó trong đời, và nhiều người có bí mật cất giữ riêng.

Đôi khi chúng ta chia sẻ những nỗi niềm sâu kín ấy với đối tượng ta quen biết, thân thiết; đôi khi chúng ta lại cảm thấy mắc kẹt, ngại ngần hoặc cảm thấy chẳng đủ khả năng thực hiện điều đấy.

Đôi khi những muộn phiền bứt rứt, bất ổn vốn thuộc chủ đề tự tin hoặc cảm giác mình không đủ tốt trong chuyện gì đó mình tiến hành-- thường là kết quả từ thời ấu thơ, hay trải nghiệm tồi tệ nảy sinh hồi mới lớn, cái thuở chập chững vào đời.

Và đôi khi chúng ta không muốn chia sẻ chúng, đơn giản bởi vì chúng ta e rằng người khác sẽ không thể hiểu nổi chúng ta; ngay cả, với chính những người ta yêu thương và gần gũi cõi lòng ta nhất.

Với những ai rốt cục học hỏi được ít nhiều xoay quanh nỗi niềm bất an hay bí mật như thế, có vẻ dư vị từa tựa sự phản bội tình yêu thương, thiếu thủy chung, và vụt hóa ngăn chia nghìn trùng trong quan hệ vốn ta đặt tất cả tin tưởng, kỳ vọng lâu nay.

Không phải vì điều gì đấy có thực đã không được chia sẻ; cũng không phải vì ai đó chẳng đủ năng lực hay ý muốn tỏ bày nó.

Đáng tiếc, nhiều người chật vật lắm mới hiểu ra nổi điều này, và cứ mải mê dằn vặt cơn cớ gì khiến họ đã không chia sẻ như vậy.

Họ không nhận ra rằng, người khác-- kẻ cảm thấy bị đối xử cơ chừng hắt hủi, tệ bạc ấy-- đã không hề quan tâm nó ghê gớm đến thế đâu. Chính việc lựa chọn cách ứng xử của họ mới góp phần tạo nên vấn đề.

Ra Giêng ngày rộng tháng dài; cần cảm thông ai đó vẫn mơ hồ nuối tiếc dịp hoan hỉ, ăn chơi nhảy múa đã chấm hết, thời điểm xuất hiện lễ hội Valentine.

Tháng Hai có 29 ngày, nên chi tiết thêm cũng không thừa thãi.

Trong quan hệ, chúng ta luôn nói rằng căn bản là phải thường xuyên thông truyền với nhau.

Song truyền thông không có nghĩa chỉ bày tỏ những điều dễ dãi, giản dị mà còn bao gồm cả lắm điều chính ta cảm thấy cực kỳ khó diễn đạt, khủng khiếp, đáng sợ,...

Nghiên cứu cho thấy, thổ lộ các cảm xúc tiêu cực, âm tính như lo lắng, buồn bã, sợ hãi và giận dữ có thể thực sự làm cho quan hệ của ta trở nên thân mật và gần gũi hơn nhiều.

Lý do-- theo nhóm tác giả-- các cảm xúc này báo hiệu với người khác rằng, ta đang cần được hỗ trợ, giúp đỡ; khiến cho đối tượng của ta càng mong mỏi đưa bàn tay yêu thương, ghé đôi vai tin cậy để ta nắm lấy, dựa vào.

Trạng thái bất an, giấu kín bí mật riêng tư còn là chỉ báo chứng tỏ ta đang gặp điều bất ổn, rằng thực sự chính ta không hề thoải mái chút nào; ta cần quyết nỗ lực để vượt qua; và khi truyền thông với đối tượng rất đáng giá với ta-- cởi mở mọi điều với người ấy-- ít nhất hàm ý rằng, tồn tại sự khác biệt giữa mình với tha nhân.

Dù bằng hình thức ra sao-- tự ngẫm nghĩ, trị liệu hay nhờ nhóm bạn giúp đỡ,...-- lợi lạc dễ nảy nở phù hợp nếu ta phát hiện, tìm ra được phương cách chia sẻ cùng đối tượng mà ta yêu thương bằng trọn vẹn trái tim những bí mật sâu kín, tế vi của bản thân- trước khi chúng diễn tiến theo hướng khó kiểm soát hoặc không như lòng ta mong đợi.

Bởi đa phần, chẳng bao giờ là quá muộn để chia sẻ; mặt khác, lẽ nào mỗi người chúng ta chưa từng trải qua trạng thái ngạc nhiên, phấn khích về lối phản hồi đầy tích cực của đối tượng ta yêu thương da diết-- ngay sau lúc đón nhận chính sự chia sẻ chân tình của chúng ta?

Một bài viết dễ đọc; tuy miệng lưỡi chua cay mà tâm ngay thẳng; hợp lý, thuận tình; phản ánh đúng lòng dân, song lời lẽ hơi chướng mắt nên xem chừng sẽ khó nghe; còn những mong đặng rồi chóng lọt thấu tai Chính phủ thì còn khuya.

[Blog Cái tôi trích nguyên văn, chỉ ngắt đoạn để tiện nhìn thôi.]

Tôi thưa thật với Thủ Tướng

............

Thưa Thủ Tướng,

Nếu tôi chỉ vì tôi, tôi sẽ không nói thật với Ngài: tất cả rồi sẽ bằng không nếu dân và nhà nước chưa một lòng một dạ.

Ngài có biết những người đội nón bảo hiểm đã phân tích:

"Gọi nón bảo hiểm là không đúng, vì chấn thương sọ não là chấn thương cái đầu của dân, dân tự chi tiền, dân tự nằm viện, chẳng ai trả tiền thay cho dân mà gọi là bảo hiểm.

Gọi nón bảo vệ cũng không xong, bởi một khi tai nạn xảy ra không chỉ có cái đầu bị đụng.

Đó là chưa nói, thiếu gì trường hợp đội nón vẫn mất mạng.

Thế mà Nhà nước hết bắt buộc, đến giam xe, rồi bây giờ là phạt nặng nếu không đội nón bảo hiểm.

Bảo hiểm gì, bảo... đội thì có"!

Tôi thiển nghĩ, chính sách đúng, phải là chính sách thuận lòng dân.

Chính sách thuận lòng dân trong việc bắt buộc người tham gia giao thông đội nón bảo hiểm là trước khi ban hành, Nhà nước phải tiến hành điều tra nghiên cứu một cách toàn diện, khoa học và trung thực.

Cụ thể là, trong số người chết vì tai nạn giao thông, cần tách bạch: có bao nhiêu trường hợp do hệ thống đường xá chưa bắt kịp tốc độ phát triển kinh tế và dân số (tầm nhìn), do việc quản lý giao thông yếu kém, do quy hoạch và quản lý đô thị bất cập, do những công trình thi công chậm chạp chiếm lòng đường...- nghĩa là lỗi về phần nhà nước; bao nhiêu trường hợp do lỗi của người tham gia giao thông? Trong số những người bị nạn, có bao nhiêu người chết vì chấn thương sọ não.

............

Ngay cả cha mẹ sanh con ra, cực khổ nuôi con lớn cũng phải tôn trọng sự riêng tư của con mình, rất ngần ngại ép con mặc cái quần, cái áo hoặc đội cái nón do cha mẹ mua sắm.

Thiết nghĩ, Thủ Tướng không phải là cha mẹ dân, ép cái gì lên thân thể của người khác lại buộc họ bỏ tiền ra sắm thì phải có lý lẽ xác đáng, có như thế mới mong nhận được sự đồng tình, hậu thuẫn của người thực hiện.

Thưa Thủ Tướng, sanh ra và lớn lên trong nội thành, tôi biết và nhớ như in, những cuộc biểu tình ở Sài Gòn trước ngày giải phóng do những người Cách mạng lãnh đạo cũng bắt đầu từ câu chuyện dân sinh, giống như chuyện đội nón bảo hiểm của ngày nay vậy.

Kính chúc Thủ Tướng khoẻ mạnh.

Kính thư

Tạ Thị Ngọc Thảo

Nhân dịp nhắc tới chủ đề mũ bảo hiểm, mời bạn đọc thêm ở đây và đây.

"Chín người mười ý", nên chắc chắn có nhiều lý do giải thích tại sao chúng ta xem film kinh dị.

Nghiên cứu tâm lý chỉ ra mối tương quan bền chặt giữa ước muốn xem film hồi hộp căng thẳng/ film kinh dị và có nhu cầu cao về cảm xúc hoặc độ kích thích.

Vì vậy, nhiều người xem film kinh dị để cảm nhận sự rùng mình tê cóng.

Điều này an toàn, bởi chúng ta xem chứ không phải sống qua.

Như bậc thầy film kinh dị Alfred Hitchcock (ấn tượng Kẻ tâm thần) nói, "mọi người thích khiếp đảm khi họ cảm thấy an toàn."

Một số khác thì muốn xem các film kinh dị nhằm củng cố kiểu nền tảng xưa cũ về đạo đức và lẽ công bằng ở đời.

Hoặc để giải quyết vấn đề, nhờ phát hiện các cách thức vượt thoát khỏi nỗi kinh hoàng.

Hoặc tái diễn lại sang chấn mà không cần phải hồi tưởng nó lần nữa trong đời thực.

Rồi, cũng có những người xem film để phóng thích lắm ao ước bạo lực và xung hấn, bằng phương thức mang tính xã hội dễ tiếp cận hơn. Xem chỉ để xem mà thôi.

Nghiên cứu của Đại học Hoàng gia London cho rằng, chìa khóa của một bộ film kinh dị hấp dẫn là sự cân bằng giữa nỗi căng thẳng đợi chờ và trạng thái lạnh run vì sợ.

Theo họ, Jaws (Hàm cá mập) là bộ film kinh dị xuất sắc, vì "đạo diễn Steven Spielberg đã đạt tới giải pháp tối ưu khiến cho khán giả nhìn thấy con cá mập trắng khổng lồ là đủ đông máu kinh hoàng, song nó lại không làm chúng ta ghê tởm quá mức."

"Buồn như con chuồn chuồn", "chán như con gián".

Câu cửa miệng quen thuộc của bạn trẻ ba, bốn năm trở lại đây.

Biết lợi dụng khả năng điệp vần nghe xuôi tai, những người mới lớn tạo được một hình thức diễn đạt rất phù hợp tinh thần 'hậu hiện đại': đa chiều, phức giọng, mâu thuẫn nội tại mênh mông, kết cấu đóng- mở, và tạo liên tưởng bất ngờ ở ngay chính chất liệu tìm thấy trong đời sống thường nhật.

'Chán' ghép cặp như hình bóng cùng với 'buồn'. Liệu có nên so sánh sự ngao ngán gắn mác 'thế hệ 8X' này với cơn buồn nôn hiện sinh vào thập niên 60, 70 của thế kỷ trước?

Chọn phương thức hoạt động lăng xăng, tới lui chập chờn, lên xuống lửng lơ của hai con vật tưởng chừng cách xa nhau về mọi thứ, song người đọc lại dễ dàng nắm bắt điểm chung gần gũi là hàm ẩn trạng thái quẩn quanh, bế tắc.

Tôi cũng tự hỏi, phải chăng vẻ bông đùa vui tươi cố ý phô tất tật ra ngoài ấy ("nhí nhảnh như con cá chảnh") kỳ thực phản ánh sâu xa nỗi bơ vơ, hoang mang đang dần thấm nhập vào trong ("hồn nhiên như cô tiên").

Buồn chán nảy sinh vì không am hiểu chính bản thân con người mình. Nghiên cứu bên trời Tây khẳng định: buồn chán ít khi hài lòng chấp nhận, xử lý thông suốt nhờ các kích thích bên ngoài.

Công trình của các nhà Tâm lý học Canada chứng tỏ rằng, sinh viên dễ bị buồn chán thì càng chú mục để ý đến lắm thứ không thực sự cần thiết của ngoại giới; họ gặp khó khăn trong việc định hình cảm xúc bản thân.

Tác giả Eastwood và các cộng sự tin là việc gắng sức truy cầu, tìm kiếm những khích lệ, cổ vũ bên ngoài, tách khỏi chính con người mình sẽ càng khiến chúng ta cảm thấy cô độc, biệt lập hơn:

Tựa cái bẫy cát lún, sự vùng vẫy quẫy đạp cố bám víu thêm vào nỗi buồn chán chỉ tổ càng làm chúng ta dần xa lạ với ham muốn và đam mê của chính mình-- các điểm hồi quy này mới hứa hẹn thỏa mãn đời ta.

Các nhà nghiên cứu đề nghị giải pháp đúng đắn thay thế:đối xử với sự buồn chán như một cơ hội để "khám phá khả năng và nội dung các ham muốn của bản thân".

Thực tế đòi hỏi quá trình trải nghiệm, sờ chạm cảm xúc đủ để nhận ra mối liên hệ giữa biểu hiện sầu muộn, đau khổ, bất an, thiếu tự tin, không thoải mái với nỗ lực níu kéo, phụ thuộc mê mải, bị thu hút vào các kích thích bên ngoài.

Buồn chán chứng tỏ thiếu vắng yếu tố sáng tạo, bởi việc lặp đi lặp lại một số thao tác quen thuộc (như tiến hành thí nghiệm chẳng hạn) vẫn không hề tẻ nhạt, u ám chút nào.

Vui kinh!

Tàn đêm Halloween rồi; ai đủ thời gian và kiên tâm thì tìm hiểu thêm ngoài lề: hai nhà Vật lý học chứng tỏ ma cà rồng không hề tồn tại.

Dễ chừng 15 hay 16 năm trước gì đó, mang máng đọc sách lý luận bàn về bi kịch Hy Lạp cổ đại thấy có ý-- của Karl Marx thì phải-- từng phát biểu dường như rằng, xã hội thường tống tiễn một giai đoạn lạc hậu và chào đón thời mới bằng tiếng cười.

(Sông Hồng ở Bát Tràng)

Vào thu đã lâu. Mùi hoa sữa vô tư hắc sực.

Lũ lụt, ngập nước, cúm gà, dịch bệnh, thực phẩm,...

Dưới bầu không khí se buốt pha rét dịu của một ngày gió mùa đông bắc, trên chiếc xe bus băng qua cầu Chương Dương, thấy sông Hồng ngầu đục, cạn trơ và mờ mờ hình hài cầu Long Biên duyên dáng xa kia.

Vừa đi qua sau lưng Văn Miếu- Quốc Tử Giám; xuyên suốt con đường Hoàng Diệu rợp bóng cây và biệt thự kiểu cổ; đài tưởng niệm Anh hùng - Liệt sĩ, nhà thờ Cửa Bắc (nơi tổng thống Mỹ gần năm trước từng tới cầu nguyện); trờ ngay đấy là tường thành cổ Hà Nội còn mang dấu tích 2 vết đạn thời Pháp công thành gợi nhớ danh tướng Nguyễn Tri Phương; náo nức mấy phố hàng và chợ Đồng Xuân; ô Quan Chưởng;...

Ngẫm nghĩ tại sao mãi không thôi áy náy, cứ cố đánh mắt với chàng soát vé trẻ tuổi cho đến khi cậu ta nhận từ tay ta tờ bạc giấy nãy giờ hết đút túi rồi lại rút ra huơ huơ.

Và nhớ về cái tin má thằng bạn bác sĩ Nội khoa ở quê nhà đang mắc ung thư cũng như liên tưởng đến nghiên cứu chỉ ra rằng, cảm xúc không giữ vai trò chính quyết định tỷ lệ sống sót như người đời gắng tin tưởng bấy lâu.

(Thực tế, căn bệnh nan y này làm xấu đi sức khỏe tâm thần, nên bệnh nhân ung thư cần được lượng giá nghiêm túc; việc kết hợp giữa điều trị ung thư và trị liệu tâm lý chứng thực hiệu quả ấn tượng; dĩ nhiên, người bệnh cũng cần sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và tôn giáo, bởi chí ít thì qua điều tra, 90% các bệnh nhân ung thư tin sự hồi phục là nhờ lòng thành.)

Một ngày sắp kết thúc, mệt nhọc thể lý rõ ràng. Đêm khuya thấu lạnh.

Dù sao, vẫn còn hy vọng và cơ hội; vì "mai là một ngày khác" (lời nhân vật Scarlett O'Hara trong bộ film Cuốn theo chiều gió.)

Phòng vệ là cơ chế tâm lý thao tác nhằm tạo lập thế cân bằng, khi người ta cảm thấy mất kiểm soát cảm xúc từ sự xung đột hoặc tổn thương.

Là việc diễn ra suốt đời của tất cả chúng sinh; khiến ai đó quyết định lập Công ty để thoát nỗi nhục nghèo đói; là nụ cười thầm đắc thắng miên man; cơn đau cổ dai dẳng, hoặc bị hành hạ bởi chứng đau đầu không rõ nguyên nhân,...

Nếu muốn tìm hiểu chi tiết, cụ thể thêm về phòng vệ, bạn có thể đọc ở đây.

Vừa thoáng lướt qua, giật cả mình tưởng tin giật gân thật: Phó thủ tướng yêu... (!)

(Tin trên đã được chỉnh sửa tiêu đề không lâu trước khi tôi kịp đăng lên lần đầu, bằng chứng dễ thấy là đường dẫn nằm trong mục Tin mới nơi đây và lưu trữ của Google.)

Chỉ là lỗi đánh máy cẩu thả, hay nên nghĩ tới "hiệu ứng Vàng Anh" của việc truyền thông?

Nhẽ đâu thế; thêm cảm thông với nỗi bức xúc của một vị Việt kiều đáng kính, là Tiến sĩ Kinh tế ở Mỹ:

Hãy cùng nhau đập đầu vào tường: Gia đình Việt muốn làm lễ ăn hỏi Thùy Linh (TN ngoisao 27-10-07) -- Tôi đăng tin này để yêu cầu các bạn, cùng tôi, đập đầu vào tường, tức tối cho những cánh rừng bạt ngàn của quê hương ta phải "thí mạng" để làm giấy để báo chí in những tin như thế này! Xin van lạy tổ tiên, các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh cho mảnh đất này, tha tội cho chúng ta!

Vượt trên sự khác biệt văn hóa và lối phân tích tình hình thời sự, đọc báo nước ngoài càng cảm thấy ưu tư.

Nhắc lần nữa vẫn không thừa. Ai xem film The Holiday (2006) rồi, không biết có để ý chi tiết hai cô gái chát chít vẫn gõ đầy đủ dấu, chấm câu, viết hoa đúng chính tả một cách đàng hoàng?

Rồi đến một lúc, tự dưng mọi thứ là vẻ đẹp thật tự nhiên và hài hòa; bất kể xuân, hạ, thu, đông.

Kẻ yêu yếu điểm tinh khôi, khởi đầu một năm; người mê cảm giác lạnh giá đông về, ngày tàn tháng tận; gió, nắng hè tưng bừng với tuổi trẻ hăm hở kiếm tìm, định dạng bản sắc; còn lá vàng rơi lặng lẽ buồn thu qua, kiếp này nhưng nhức nhớ mong, hoài niệm,...

Vạn vật quanh đây, cả trong lòng mình nữa, dường như đều góp phần tạo cho ta nhận ra khoảnh khắc chẳng bao giờ lặp lại, thú vị nhất, quyến rũ nhất, có thể xảy đến bất ngờ dù đã dự tính trước rồi: giao mùa.

Nhìn thấy một viễn tượng; xem chừng chỉ có giao mùa ẩn chứa đầy tràn và sở hữu độc quyền điều ấy.

Giao mùa nói với nhân loại, chúng sinh về một cái gì chắc chắn trong mênh mông không- thời gian vô thủy vô chung. Trước ta, và sau ta-- thế giới này cứ thế hiện tồn vô tư, mãi mãi.

Giao mùa dạy ta đừng bao giờ lần lữa, thử ra thử vào như ướm cái áo nào vừa vặn, thích hợp. Duy nhất, luôn cần tận dụng tối đa để sống hết mỗi một khoảnh khắc, bây giờ và ở đây.